Mantra 50
Rishi: Collective ritual voice (devāḥ as addressed; sacrificer’s party as speaker)
Devata: Agni as leader to svarga; also Svarga/Nāka implicitly
Chandas: Triṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
तं पत्नी॑भि॒रनु॑ गच्छेम देवाः पु॒त्रैर्भ्रातृ॑भिरु॒त वा॒ हिर॑ण्यैः । नाकं॑ गृभ्णा॒नाः सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के तृ॒तीये॑ पृ॒ष्ठे अधि॑ रोच॒ने दि॒वः
Transliteration
táṃ patnī́bhir ánu gacchema devāḥ putráir bhrā́tṛbhir utá vā híraṇyaiḥ | nā́kaṃ gṛbhṇā́nāḥ sukṛ́tasya loké tṛtī́ye pṛṣṭhé ádhi rocané diváḥ
Translation
దేవులారా, మేము అతనిని (అగ్ని/ఆ లోకాన్ని) అనుసరించుదుము—భార్యలతో, కుమారులతో, సోదరులతో, బంగారంతో కూడ; సుకృతుని లోకంలో స్వర్గాన్ని పట్టుకొని, దివ్య ఆకాశపు ప్రకాశమయ ప్రాంతంలో, మూడవ ఉన్నతస్థానంలో (తృతీయ పృష్టే).
Padapatha (Word Analysis)
तम् । पत्नीभिः । अनु । गच्छेम । देवाः । पुत्रैः । भ्रातृभिः । उत । वा । हिरण्यैः । नाकम् । गृभ्णानाः । सुकृतस्य । लोके । तृतीये । पृष्ठे । अधि । रोचने । दिवः ।
Word by Word
तम्him/that (as object)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पत्नीभिःwith (our) wives
पत्नीभिः:
सह/साकं (सहकारक-भावः)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
अनुafter, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
गच्छेमmay we go/follow
गच्छेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (गच्छति)
देवाःO gods
देवाः:
सम्बोधन/कर्तृ (वाक्ये सम्बोधन-प्रायः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पुत्रैःwith sons
पुत्रैः:
सह/साकं
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
भ्रातृभिःwith brothers
भ्रातृभिः:
सह/साकं
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
हिरण्यैःwith gold/wealth
हिरण्यैः:
सह/साकं
TypeNoun
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
नाकम्heaven (the heavenly world)
नाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
गृभ्णानाःseizing, attaining
गृभ्णानाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootग्रह्/गृभ् (गृह्णाति) → गृभ्णान (शतृ-प्रत्यय)
सुकृतस्यof good deed/merit
सुकृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
लोकेin the world
लोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
तृतीयेin the third
तृतीये:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootतृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/upper surface (region)
पृष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि
रोचनेin the shining place/realm
रोचने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)
Entities Mentioned
A
AgniS
Svarga (Nāka)D
Devaḥ (the Gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes