Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 108
Rishi: Traditionally associated with Agni-stuti lineages; specific ṛṣi attribution for this VS mantra requires pada-anukramaṇī confirmation.
Devata: Agni (Jātavedas).
Chandas: Triṣṭubh (probable; to be confirmed by metrical count).
Samhita Patha (Devanagari)
ऊर्जो॑ नपाज्जातवेदः सुश॒स्तिभि॒र्मन्द॑स्व धी॒तिभि॑र्हि॒तः । त्वे इष॒: सन्द॑धु॒र्भूरि॑वर्पसश्चि॒त्रोत॑यो वा॒मजा॑ताः
Transliteration
ū́rjo napāj jātavedoḥ suśastíbhir mándasva dhītíbhir hitáḥ | tvé iṣáḥ sándadhur bhū́rivarpasaś citróutayo vāmájātāḥ ||
Translation
ఓ జాతవేదస్, ఊర్జో నపాత్! సుశస్తి (సువచన స్తుతులు) చేత, ధీతులు (భక్తిపూర్వక ఆలోచనలు) చేత స్థాపితుడై, నీవు ఆనందించుము. నీలో పోషణ యొక్క ఇషలు సంధించబడ్డాయి—నీవు బహు తేజస్సుగలవాడవు; (అవి) విచిత్ర ఉపకారములుగలవి, వామ (ఆనందం) నుండి జనించినవి.
Padapatha (Word Analysis)
ऊर्जः॑ । नपात् । जातवेदः । सु-शस्तिभिः । मन्दस्व । धी-तिभिः । हितः । त्वे । इषः । सन्-दधुः । भूरि-वर्पसः । चित्र-ऊतयः । वाम-जाताः ।
Word by Word
ऊर्जःof strength / of nourishment
ऊर्जः:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक: ऊर्ज्/ऊर्जा)
नपात्offspring/son (epithet: ‘offspring of…’)
नपात्:
कर्तृ (addressed subject)
TypeNoun
Rootनपात् (प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (Agni; ‘knower of births’)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
सुशस्तिभिःwith good praises / with well-spoken laudations
सुशस्तिभिः:
करण
TypeNoun
Rootसु-शस्ति (प्रातिपदिक)
मन्दस्वbe gladdened / rejoice
मन्दस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootमन्द् (धातु)
धीतिभिःwith thoughts / with hymnic insights
धीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक)
हितःplaced, established (well-set)
हितः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootहित (कृदन्त; √धा ‘to place’ → ‘placed’)
त्वेin you
त्वे:
अधिकरण
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इषःrefreshments, invigorations, boons
इषः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक)
सन्दधुःhave put together / have joined / have deposited
सन्दधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-धा (धातु)
भूरिmuch, abundant
भूरि:
विशेषण (परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootभूरि (अव्यय/प्रातिपदिक)
वर्पसःof beauty / of splendour
वर्पसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवर्पस् (प्रातिपदिक)
चित्रोतयःhaving bright/helpful aids; splendid succours
चित्रोतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचित्र-ऊति (प्रातिपदिक)
वामजाताःborn as dear/pleasant (to us); auspiciously born
वामजाताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवाम-जात (कृदन्त/समास; √जन् ‘to be born’)
Entities Mentioned
A
Agni Jātavedas (Ūrjas-napāt)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes