Mantra 42
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition
Devata: Savitṛ/Agni-invoked-as-upright-helper (deity-focus shifts by application)
Chandas: Tr̥ṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑ ऊ॒तये॒ तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभि॑र्वा॒घद्भि॑र्वि॒ह्वया॑महे ॥
Transliteration
ūrdhvó ū ṣú ṇa ūtáye tíṣṭhā devó ná savitā́ | ūrdhvó vā́jasya sánitā yád añjíbhir vāghádbhir víhvayāmahe ||
Translation
మా రక్షణార్థం ఊర్ధ్వంగా నిలువు; దేవుడు సవితా వలె. ఊర్ధ్వంగా నీవు వాజం (బహుమతి) పొందువాడు—అభిషేకాలతోను స్తుతిగాయకులతోను మేము నిన్ను ఆహ్వానించినప్పుడు.
Padapatha (Word Analysis)
ऊर्ध्वः । ऊ । सु । नः । ऊतये । तिष्ठ । देवः । न । सविता । ऊर्ध्वः । वाजस्य । सनिता । यत् । अञ्जिभिः । वाघद्भिः । विह्वयामहे ।
Word by Word
ऊर्ध्वःupright, raised
ऊर्ध्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
उindeed, surely
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
सुwell, auspiciously
सु:
—
TypeIndeclinable
Rootसु (निपात/उपसर्गार्थक अव्यय)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help, for protection
ऊतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootऊति (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
तिष्ठstand! remain!
तिष्ठ:
—
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमानार्थक अव्यय)
सविताSavitar (the impeller)
सविता:
Kartā
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
ऊर्ध्वःupright, raised
ऊर्ध्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
वाजस्यof strength / of prize (vāja)
वाजस्य:
—
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
सनिताwinner, bestower (one who gains)
सनिता:
Kartā
TypeNoun
Rootसनि-तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सन्/सनि ‘to gain, win’)
यत्which (that)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अञ्जिभिःwith (his) reins / straps
अञ्जिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअञ्जि (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
आघद्भिःwith urging (ones) / with drivers
आघद्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआघद् (प्रातिपदिक; ‘pressing/urging’—agentive/participial stem used as noun)
विह्वयामहेwe invoke, we call upon
विह्वयामहे:
—
TypeVerb
Rootवि + √ह्वा (धातु)
Entities Mentioned
S
SavitṛA
Agni (as invoked through the ‘upright helper’ function)V
Vāja (sacrificial ‘prize’/victory as a divine outcome)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes