Mantra 41
Rishi: Traditionally ascribed within the Vājasaneyin transmission to the ritual lineage (often treated as Yājñavalkya/ācārya-tradition rather than a single ṛṣi for such formulas).
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (as transmitted; metrical exactness varies with Saṃhitā accent and sandhi).
Samhita Patha (Devanagari)
उदु॑ तिष्ठ स्वध्व॒रावा॑ नो दे॒व्या धि॒या । दृ॒शे च॑ भा॒सा बृ॑ह॒ता सु॑शु॒क्वनि॒राग्ने॑ याहि सुश॒स्तिभि॑ः ॥
Transliteration
úd u tiṣṭha svadhvarā́vā no devyā́ dhiyā́ | dṛśé ca bhāsā́ bṛhatā́ suśukvanír ā́gne yāhi suśastíbhiḥ ||
Translation
సుయజ్ఞముగల అగ్నీ, మా కొరకు దేవ్య ధియా (దివ్య ప్రేరణ/బుద్ధి)తో లేచి నిలుచుము; దర్శనార్థం మహత్తర ప్రకాశంతో. మధురధ్వనిగల అగ్నీ, సుశస్తి (సువచన) స్తుతులతో ఇక్కడికి రా.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । उ । तिष्ठ । सु-अध्वर । आ । नः । देव्याः । धियाः । दृशे । च । भासा । बृहता । सु-शुक्वनिः । आ । अग्ने । याहि । सु-शस्तिभिः ।
Word by Word
उदुup! forth!
उदु:
—
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) + उ (अव्यय) → ‘उदु’ (निपात)
तिष्ठstand up; arise
तिष्ठ:
(आज्ञार्थे) क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
स्वध्वरO good-sacrifice (faultless in rite)
स्वध्वर:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootसु- + अध्वर (प्रातिपदिक) → स्वध्वर
आtowards; hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
देव्याwith divine
देव्या:
करण
TypeAdjective
Rootदेव्य (देव + यत्) / देव्य- (प्रातिपदिक)
धियाthought; insight; prayer
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
दृशेfor seeing; for vision
दृशे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदृश् (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव) → दृश् ‘दर्शन’
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
भासाwith light; with radiance
भासा:
करण
TypeNoun
Rootभासा (प्रातिपदिक)
बृहताwith the great (mighty)
बृहता:
करण
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
सुशुक्वनिः(he) of very bright sound/crackle; loudly crackling
सुशुक्वनिः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषण/उपाधि)
TypeNoun/Adjective
Rootसु- + शुक्वनि (प्रातिपदिक) → सुशुक्वनि
आग्नेO Agni
आग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
याहिcome; go (hither)
याहि:
(आज्ञार्थे) क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
सुशस्तिभिःwith good praises; with well-spoken hymns
सुशस्तिभिः:
करण
TypeNoun
Rootसु- + शस्ति (प्रातिपदिक) → सुशस्ति
Entities Mentioned
A
AgniD
Dhī (Devyā Dhiyā)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes