Mantra 21
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution)
Devata: Agni (as draviṇodā, vājin)
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (mixed/prose-verse liturgical style typical of VS ritual mantras)
Samhita Patha (Devanagari)
उत्क्रा॑म मह॒ते सौ॑भगाया॒स्मादा॒स्थाना॑द् द्रविणो॒दा वा॑जिन् । व॒यᳪ स्या॑म सुम॒तौ पृ॑थि॒व्या अ॒ग्निं खन॑न्त उ॒पस्थे॑ अस्याः
Transliteration
utkrā́ma mahaté saúbhagāyāsmā́d āsthā́nād draviṇodā́ vā́jin | vayaᳪ syā́ma sumatáu pṛthivyā́ agníṃ khananta upásthe asyāḥ
Translation
ఓ ద్రవిణోదా, ఓ వాజిన్! ఈ స్థానమునుండి మహత్తర సౌభాగ్యార్థం ఉత్క్రమించుము. మేము భూమి సుమతిలో ఉండుదుము, ఆమె ఉపస్థములో అగ్నిని తవ్వి వెలికితీయుచుండగా.
Padapatha (Word Analysis)
उत्-क्राम । मह॒ते । सौ॑-भगाय । अ॒स्मात् । आ॒-स्थाना॑त् । द्रविणः-दा । वा॑जिन् । व॒यम् । स्या॑म । सु॒-मतौ । पृ॑थि॒व्याः । अ॒ग्निम् । खन॑न्तः । उ॒पस्थे॑ । अ॒स्याः
Word by Word
उत्क्रामstep forth / depart
उत्क्राम:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootउत्-क्रम्
महतेfor the great
महते:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootमहत्
सौभागायfor good fortune
सौभागाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसौभाग्य
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
स्थानात्from (this) place
स्थानात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootस्थान
द्रविणोदाःO wealth-giver
द्रविणोदाः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootद्रविणोदा
वाजिन्O vigorous one / O winner of prizes
वाजिन्:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवाजिन्
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद्
स्यामmay we be
स्याम:
(क्रियापद) —
TypeVerb
Rootअस्
सुमतौin good thought / in good favor
सुमतौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसुमति
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
(सम्बन्ध) —
TypeNoun
Rootपृथिवी
अग्निम्Agni / fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
खनन्तःdigging
खनन्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootखन्
उपस्थेin the lap / on the surface
उपस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ
अस्याःof her (this one)
अस्याः:
(सम्बन्ध) —
TypePronoun
Rootइदम् (स्त्री) / एषा
Entities Mentioned
A
Agni (Draviṇodā, Vājin)P
Pṛthivī (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes