Mantra 16

Rishi: Traditionally associated with Yājñavalkya’s transmission (Śukla-Yajurvedic school lineage); specific r̥ṣi attribution for this unit is not fixed in the provided excerpt.

Devata: Agni (as ‘purīṣya’, the earth-established fire).

Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula with rhythmic repetitions (not a strict ṛgvedic metre).

Samhita Patha (Devanagari)

पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ ऽग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः

Transliteration

pṛthivyā́ḥ sadhásthād agníṃ purīṣyám aṅgirasvádā́ bharāgníṃ purīṣyám aṅgirasvád ácchémó ’gníṃ purīṣyám aṅgirasvád bhariṣyā́maḥ

Translation

పృథివి యొక్క దృఢమైన ఆధారస్థానంనుండి, అంగిరసుల విధానానుసారం, పృథివి-పోషితుడైన (పురీష్య) అగ్నిని ఇక్కడికి తీసుకురా; అంగిరసుల విధానానుసారం పృథివి-పోషితుడైన అగ్నిని ఇక్కడికి తీసుకురా. అంగిరసుల విధానానుసారం మేము పృథివి-పోషితుడైన అగ్నిని సమీపిస్తాము; అంగిరసుల విధానానుసారం ఆ పృథివి-పోషిత అగ్నిని ఇక్కడికి తీసుకువస్తాము.

Padapatha (Word Analysis)

पृ॒थि॒व्याः । स॒धस्था॑त् । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । आ । भ॒र॒ । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । अच्छ॑ । इ॒मः । अ॒ग्निम् । पु॒री॒ष्य॒म् । अङ्गिर॒स्वत् । भ॒रि॒ष्या॒मः ।

Word by Word

• पृथिव्याः: from/of the earth
• पृथिव्याः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• सधस्थात्: from the seat/abode
• सधस्थात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire), as object
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पुरीष्यम्: abounding in nourishment/strength (epithet of Agni)
• पुरीष्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पुरीष्य (प्रातिपदिक; अग्नेः विशेषण)

• अङ्गिरस्वत्: Angiras-like; endowed with the Angiras quality
• अङ्गिरस्वत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अङ्गिरस् + वत् (तद्धितान्त प्रातिपदिक)

• आ: hither, towards (prefixal)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• भरा: bring! bear (hither)!
• भरा: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पुरीष्यम्: nourishing/strength-giving
• पुरीष्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पुरीष्य (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरस्वत्: Angiras-like
• अङ्गिरस्वत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अङ्गिरस् + वत्

• अच्छ: towards, to
• अच्छ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छ (अव्यय)

• इमः: these (we)
• इमः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पुरीष्यम्: nourishing/strength-giving
• पुरीष्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पुरीष्य (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरस्वत्: Angiras-like
• अङ्गिरस्वत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अङ्गिरस् + वत्

• भरिष्यामः: we shall bring/bear
• भरिष्यामः: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

Entities Mentioned

• Agni (Purīṣya)
• Aṅgirases (seer-lineage motif)