Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Rishi: Traditionally ascribed within the Śukla-Yajurvedic transmission to the Adhvaryu lineage (often linked to Yājñavalkya in later framing)
Devata: Pavitra/Viṣṇu; Savitṛ; Sūrya; Āpaḥ (Waters); and implicitly the Yajñapati (sacrificial lord)
Chandas: Yajus (prose formula with rhythmic cola; not a fixed ṛc-meter)

प॒वित्रे॑ स्थो वैष्ण॒व्यौ॒ सवि॒तुर्व॑: प्रस॒व उत्पु॑ना॒म्यच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । देवी॑रापो अग्रेगुवो अग्रेपु॒वोऽग्र॑ इ॒मम॒द्य य॒ज्ञं न॑य॒ताग्रे॑ य॒ज्ञप॑तिᳪ सु॒धातुं॑ य॒ज्ञप॑तिं देव॒युव॑म्

pavitré sthó vaiṣṇavyàu savitúr vaḥ prasavá utpunā́my ácchidreṇa pavítreṇa sū́ryasya raśmíbhíḥ | devī́r ā́po agre-guvo agre-puvó ’gré imám adyá yajñáṃ nayatā́gré yajñápatíṃ sudhā́tuṃ yajñápatíṃ deva-yúvam

మీరు ఇద్దరు పవిత్రాలు (వడకట్టే పరికరాలు), వైష్ణవ్యౌ. సవితృ యొక్క ప్రసవం (ప్రేరణ) వలన నేను (దీనిని) శుద్ధి చేస్తున్నాను—అచ్ఛిద్ర పవిత్రంతో, సూర్యుని రశ్ములతో. దేవీ ఆపః (దివ్య జలములారా), మీరు అగ్రగాములు, ముందుగా శుద్ధి చేసేవారు—ఈ రోజు ఈ యజ్ఞాన్ని ముందుకు నడిపించండి; యజ్ఞపతినీ ముందుకు నడిపించండి—సుధాతు (సుస్థాపిత) యజ్ఞపతిని, దేవయువ (దేవులకు ప్రియ/యువ) యజ్ఞపతిని।

प॒वित्रे॑ । स्थः । वैष्ण॒व्यौ॒ । सवि॒तुर्व॑ः । प्रस॒वः । उत्-पु॑ना॒मि । अ॒च्छि॑द्रेण । प॒वित्रे॑ण । सूर्य॑स्य । र॒श्मिभि॑ः । देवीः । आपः । अ॒ग्रे॒गु॒वः । अ॒ग्रे॒पु॒वः । अग्रे । इ॒मम् । अ॒द्य । य॒ज्ञम् । न॒य॒त । अग्रे । य॒ज्ञप॑तिम् । सु॒धातु॑म् । य॒ज्ञप॑तिम् । दे॒व॒युव॑म्

पवित्रेin/with the two strainers (purifiers)
पवित्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) < √पू (पवने/शोधने)
स्थःyou two are
स्थः:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (भू)
वैष्णव्यौ(you two) Vaiṣṇavī (belonging to Viṣṇu)
वैष्णव्यौ:
कर्तृ (स्थः इति)
TypeAdjective
Rootवैष्णवी (प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
प्रसवःthe impelling (impulse)
प्रसवः:
कर्तृ/विषय (उत्पुनामि इति)
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक) < √सू (प्रसवे)
उत्पुनामिI purify/cleanse
उत्पुनामि:
कर्तृ (अहम्)
TypeVerb
Rootउत् + √पू (पवने/शोधने)
अच्छिद्रेणwith the unperforated (faultless)
अच्छिद्रेण:
करण
TypeAdjective
Rootअ-छिद्र (प्रातिपदिक)
पवित्रेणwith the strainer/purifier
पवित्रेण:
करण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof Sūrya
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रश्मिभिःwith rays
रश्मिभिः:
करण
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
देवीःthe goddesses
देवीः:
कर्तृ (नयत इति)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (देवीः आपः)
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक)
अग्रेगुवःgoing in front, leading
अग्रेगुवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअग्रेगु (प्रातिपदिक)
अग्रेपुवःpurifying/cleansing in front (fore-purifiers)
अग्रेपुवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअग्रेपु (प्रातिपदिक)
अग्रेin front, before
अग्रे:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम्
अद्यtoday
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्
नयतlead (you all)
नयत:
कर्तृ (यूयम्)
TypeVerb
Root√नी (नयने)
अग्रेin front
अग्रे:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअग्र
यज्ञपतिम्the lord of the sacrifice (sacrificer)
यज्ञपतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक)
सुधातुम्well-established, well-ordained
सुधातुम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-धातु (प्रातिपदिक) / सु + √धा (धारणे) (कृदन्त-भाव)
यज्ञपतिम्the sacrificer
यज्ञपतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक)
देवयुवम्devoted to the gods / god-seeking
देवयुवम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootदेवयु (प्रातिपदिक)
P
Pavitra (Viṣṇavyau)
S
Savitṛ
S
Sūrya
Ā
Āpaḥ (Divine Waters)
Y
Yajñapati