मन्त्रसिद्धिः, प्रतिबन्धनिरासः, श्रद्धा-नियमाः (Mantra Efficacy, Removal of Obstacles, and the Role of Faith/Discipline)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । एतत्ते कथितं कृष्ण कर्मेहामुत्र सिद्धिदम् । क्रियातपोजपध्यानसमुच्चयमयं परम्

ఉపమన్యుడు పలికెను—ఓ కృష్ణా, ఇహములోనూ పరములోనూ సిద్ధిని ప్రసాదించే ఆ పరమ సాధనను నేను నీకు వివరించాను; అది క్రియా, తపస్సు, జపం, ధ్యానం సముచ్చయమయమైనది।

Verse 2

अथ वक्ष्यामि शैवानामिहैव फलदं नृणाम् । पूजाहोमजपध्यानतपोदानमयं महत्

ఇప్పుడు శైవ భక్తుల కొరకు, మనుష్యులకు ఇహలోకంలోనే ఫలమిచ్చేది అయిన ఆ మహత్తర సాధనను చెబుతాను—పూజ, హోమం, జపం, ధ్యానం, తపస్సు, దానం సమ్మిళితమైనది।

Verse 3

तत्र संसाधयेत्पूर्वं मन्त्रं मन्त्रार्थवित्तमः । दृष्टसिद्धिकरं कर्म नान्यथा फलदं यतः

అక్కడ ముందుగా మంత్రార్థాన్ని తెలిసినవాడు మంత్రసాధనను సిద్ధి చేసుకోవాలి; ఎందుకంటే ఆ ద్వారానే కర్మ ప్రత్యక్ష సిద్ధిని ఇస్తుంది, లేకపోతే ఫలదాయకం కాదు।

Verse 4

सिद्धमन्त्रो ऽप्यदृष्टेन प्रबलेन तु केनचित् । प्रतिबन्धफलं कर्म न कुर्यात्सहसा बुधः

మంత్రం సిద్ధమై ప్రభావవంతమైనదైనా, ఫలంగా ప్రతిబంధం కలిగించే కర్మను బుద్ధిమంతుడు తొందరపడి చేయకూడదు; ఎందుకంటే అదృశ్యమైన కానీ బలమైన శక్తి పనిచేయవచ్చు।

Verse 5

तस्य तु प्रतिबन्धस्य कर्तुं शक्येह निष्कृतिः । परीक्ष्य शकुनाद्यैस्तदादौ निष्कृतिमाचरेत्

ఆ ప్రతిబంధానికి ఇక్కడే నిష్కృతి (ప్రాయశ్చిత్త) చేయడం సాధ్యం. ముందుగా శకునాది లక్షణాలను పరిశీలించి, ఆరంభంలోనే నియత నిష్కృతి విధిని ఆచరించాలి।

Verse 6

यो ऽन्यथा कुरुते मोहात्कर्मैहिकफलं नरः । न तेन फलभाक्स स्यात्प्राप्नुयाच्चोपहास्यताम्

మోహంతో లోకఫలాన్ని ఆశించి కర్మను విరుద్ధంగా/అనుచితంగా చేసే మనిషి, ఆ ఫలానికి పాత్రుడు కాడు; బదులుగా హాస్యాస్పదుడవుతాడు।

Verse 7

अबिस्रब्धो न कुर्वीत कर्म दृष्टफलं क्वचित् । स खल्वश्रद्धधानः स्यान्नाश्रद्धः फलमृच्छति

ఆతురతతో, వెంటనే కనిపించే ఫలాన్ని కోరుతూ ఏ కర్మనూ చేయకూడదు. అటువంటి వాడు శ్రద్ధలేనివాడు; శ్రద్ధలేనివాడు నిజమైన ఫలాన్ని పొందడు।

Verse 8

नापराधोस्ति देवस्य कर्मण्यपि तु निष्फले । यथोक्तकारिणां पुंसामिहैव फलदर्शनात्

కర్మ ఫలించనట్టుగా కనిపించినా దేవునిలో (శివునిలో) దోషం లేదు; ఎందుకంటే యథోక్తంగా ఆచరించేవారికి ఇక్కడే, ఈ జన్మలోనే ఫల దర్శనం కలుగుతుంది।

Verse 9

साधकः सिद्धमंत्रश्च निरस्तप्रतिबंधकः । विश्वस्तः श्रद्धधानश्च कुर्वन्नाप्नोति तत्फलम्

సిద్ధమంత్రసంపన్నుడై, అడ్డంకులు తొలగిపోయి, స్థిరంగా విశ్వాసంతో శ్రద్ధ కలిగిన సాధకుడు సాధన చేయగా, ఆ ఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు।

Verse 10

अथवा तत्फलावाप्त्यै ब्रह्मचर्यरतो भवेत् । रात्रौ हविष्यमश्नीयात्पायसं वा फलानि वा

లేదా ఆ ఫలప్రాప్తికై బ్రహ్మచర్యనిష్ఠుడై ఉండాలి. రాత్రివేళ హవిష్యము (శుద్ధ యజ్ఞాహారం) మాత్రమే, లేదా పాయసం, లేక ఫలాలు మాత్రమే భుజించాలి।

Verse 11

हिंसादि यन्निषिद्धं स्यान्न कुर्यान्मनसापि तत् । सदा भस्मानुलिप्तां गस्सुवेषश्च शुचिर्भवेत्

హింస మొదలైన నిషిద్ధమైనదేదైనా మనసులోనైనా చేయకూడదు. ఎల్లప్పుడూ భస్మం లేపిన దేహంతో, శైవ నియమానుగుణమైన సువేషంతో, శుచిగా ఉండాలి।

Verse 12

इत्थमाचारवान्भूत्वा स्वानुकूले शुभे ऽहनि । पूर्वोक्तलक्षणे देशे पुष्पदामाद्यलंकृते

ఇలా ఆచారనిష్ఠుడై, తనకు అనుకూలమైన శుభదినంలో, ముందుగా చెప్పిన లక్షణాలున్న స్థలంలో, పుష్పమాలాదులతో అలంకరించిన చోట విధివిధానంగా పూజకు ప్రవృత్తి చెందాలి।

Verse 13

आलिप्य शकृता १ भूमिं हस्तमानावरां यथा । विलिखेत्कमले भद्रे दीप्यमानं स्वतेजसा

గోమయంతో నేలను లేపి, ఓ భద్రే కమలే, చేతి కొలతంత కమలాన్ని (అందుపై) చిత్రించాలి; అది తన స్వతేజస్సుతో ప్రకాశించునట్లు ఉండాలి।

Verse 14

तप्तजांबूनदमयमष्टपत्रं सकेसरम् । मध्ये कर्णिकया युक्तं सर्वरत्नैरलंकृतम्

అది తప్త జాంబూనద స్వర్ణంతో నిర్మితమైన, కేసరాలతో కూడిన అష్టదళ కమలం; మధ్యలో కర్ణికతో యుక్తమై, సమస్త రత్నాలతో అలంకృతమై ఉంది।

Verse 15

स्वाकारसदृशेनैव नालेन च समन्वितम् । तादृशे स्वर्णनिर्माणे कंदे सम्यग्विधानतः

దానిని తన స్వరూపానికి సమానమైన నాళంతో కూడినదిగా చేయాలి; అలాగే విధి ప్రకారం బంగారంతో చేసిన కందాన్ని కూడా సరిగా నిర్మించాలి।

Verse 16

तत्राणिमादिकं सर्वं संकल्प्य मनसा पुनः । रत्नजं वाथ सौवर्णं स्फटिकं वा सलक्षणम्

అక్కడ మళ్లీ మనస్సులో అణిమా మొదలైన అన్ని సిద్ధులను సంకల్పించాలి; తరువాత లక్షణసంపన్నమైన ప్రతీకాన్ని—రత్నాలతో చేసినదో, బంగారంతో చేసినదో, లేదా నిర్మల స్ఫటికంతో చేసినదో—(రూపొందించాలి/ధ్యానించాలి)।

Verse 17

तत्र माहेश्वरी कल्प्या मूर्तिर्मूर्तिमतः प्रभोः । चतुर्भुजा चतुर्वक्त्रा सर्वाभरणभूषिता

అక్కడ మూర్తిమాన్ ప్రభువుని ప్రత్యక్ష మూర్తిగా మహేశ్వరీ రూపాన్ని ధ్యానించాలి. ఆమె చతుర్భుజా, చతుర్ముఖా, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకృతురాలు.

Verse 18

शार्दूलचर्मवसना किंचिद्विहसितानना । वरदाभयहस्ता च मृगटंकधरा तथा

ఆమె వ్యాఘ్రచర్మ వస్త్రాన్ని ధరించి, ముఖంలో మృదువైన చిరునవ్వు కలిగి ఉంది. ఒక చేతితో వరం ప్రసాదించి, మరొక చేతితో అభయం ఇచ్చి, మృగచిహ్నాన్ని కూడా ధరించింది.

Verse 19

अथ वाष्टभुजा चिंत्या चिंतकस्य यथारुचि । तदा त्रिशूलपरशुखड्गवज्राणि दक्षिणे

ఆపై ధ్యానించే వాడి సంకల్పం, రుచికి అనుగుణంగా దేవిని అష్టభుజగా ధ్యానించాలి; అప్పుడు కుడి చేతుల్లో త్రిశూలం, పరశు, ఖడ్గం, వజ్రం ధరించి ఉంటుంది.

Verse 20

वामे पाशांकुशौ तद्वत्खेटं नागं च बिभ्रती । बालार्कसदृशप्रख्या प्रतिवक्त्रं त्रिलोचना

ఎడమ చేతుల్లో ఆమె అలాగే పాశం, అంకుశం, ఖేటం (ఢాలు) మరియు నాగాన్ని ధరించింది. ఉదయసూర్యుని వంటి కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, ఆమె త్రినేత్రి, ప్రతి దిశకు ముఖములు కలది.

Verse 21

तस्याः पूर्वमुखं सौम्यं स्वाकारसदृशप्रभम् । दक्षिणं नीलजीमूतसदृशं घोरदर्शनम्

ఆమె తూర్పు ముఖం సౌమ్యంగా, మంగళకరంగా, తన దివ్య స్వరూపానికి తగిన ప్రకాశంతో ఉంది; కానీ దక్షిణ ముఖం నీల మేఘంలా, దర్శనానికి ఘోరంగా ఉంది.

Verse 22

उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम् । पश्चिमं पूर्णचंद्राभं सौम्यमिंदुकलाधरम्

ఆమె ఉత్తర ముఖం విద్రుమం (పగడము) వంటి కాంతితో మెరిసి, నీల వంకర జుట్టుతో అలంకరించబడింది; పశ్చిమ ముఖం పూర్ణచంద్రుని వంటి ప్రకాశంతో, సౌమ్యంగా, చంద్రకళను ధరించింది.

Verse 23

तदंकमंडलारूढा शक्तिर्माहेश्वरी परा । महालक्ष्मीरिति ख्याता श्यामा सर्वमनोहरा

ఆయన అంకమండలంపై పరమ మాహేశ్వరీ శక్తి ఆసీనమైయుండెను. ఆమె ‘మహాలక్ష్మి’గా ప్రసిద్ధి—శ్యామవర్ణిణి, సమస్త మనస్సులను మోహింపజేసేది.

Verse 24

मूर्तिं कृत्वैवमाकारां सकलीकृत्य च क्रमात् । मूर्तिमंतमथावाह्य यजेत्परमकारणम्

అదే ఆకారముతో మూర్తిని నిర్మించి, తరువాత క్రమక్రమంగా దానిని సకలీకరించి (ప్రాణప్రతిష్ఠ చేసి), మూర్తిమంతుడైన ప్రభువును ఆవాహన చేసి పరమకారణుడైన శివుని యజించాలి.

Verse 25

स्नानार्थे कल्पयेत्तत्र पञ्चगव्यं तु कापिलम् । पञ्चामृतं च पूर्णानि बीजानि च विशेषतः

స్నానార్థం అక్కడ కపిలా గోవు నుండి పొందిన పంచగవ్యాన్ని సిద్ధం చేయాలి; అలాగే పంచామృతం, మరియు ప్రత్యేకంగా పూర్ణమైన (అఖండ) ధాన్యాలు, బీజాలు కూడా సమర్పించాలి.

Verse 26

पुरस्तान्मण्डलं कृत्वा रत्नचूर्णाद्यलंकृतम् । कर्णिकायां प्रविन्यस्येदीशानकलशं पुनः

ఆసనానికి ముందుగా రత్నచూర్ణాది అలంకారాలతో మండలాన్ని నిర్మించి, దాని కర్ణికలో (మధ్యభాగంలో) మళ్లీ ఈశాన కలశాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 27

सद्यादिकलशान्पश्चात्परितस्तस्य कल्पयेत् । ततो विद्येशकलशानष्टौ पूर्वादिवत्क्रमात्

తదుపరి సద్యాది కలశాలను దాని చుట్టూ ఏర్పాటు చేయాలి. ఆపై తూర్పు దిశ నుండి ప్రారంభించి, మునుపటివలె క్రమంగా విద్యేశ్వర కలశాల ఎనిమిదిని స్థాపించాలి.

Verse 28

तीर्थाम्बुपूरितान्कृत्वा सूत्रेणावेष्ट्य पूर्ववत् । पुण्यद्रव्याणि निक्षिप्य समन्त्रं सविधानकम्

తీర్థజలంతో నింపి, పూర్వోక్త విధానమున ప్రకారం సూత్రముతో చుట్టి, మంత్రోచ్చారణతో కూడి విధివిధానంగా లోపల పుణ్యద్రవ్యములను స్థాపించవలెను।

Verse 29

दुकूलाद्येन वस्त्रेण समाच्छाद्य समंततः । सर्वत्र मंत्रं विन्यस्य तत्तन्मंत्रपुरस्सरम्

దుకూలాది శ్రేష్ఠ వస్త్రముతో అన్ని వైపులా కప్పి, అనంతరం సర్వత్ర మంత్రవిన్యాసం చేయవలెను—ప్రతి స్థాపనకు తత్క్రమ మంత్రాన్ని ముందుగా ఉచ్చరించి।

Verse 30

स्नानकाले तु संप्राप्ते सर्वमङ्गलनिस्वनैः । पञ्चगव्यादिभिश्चैव स्नापयेत्परमेश्वरम्

స్నానకాలము సమీపించినప్పుడు, సర్వమంగళ నినాదముల మధ్య, పంచగవ్యాది పవిత్ర ద్రవ్యములతో పరమేశ్వరుడు (శివుడు)ను స్నాపింపవలెను।

Verse 31

ततः कुशोदकाद्यानि स्वर्णरत्नोदकान्यपि । गंधपुष्पादिसिद्धानि मन्त्रसिद्धानि च क्रमात्

అనంతరం క్రమముగా కుశోదకములు మొదలైనవి, స్వర్ణ-రత్నసంస్కృత జలములు కూడా, గంధ-పుష్పాదులతో సిద్ధమైనవి మరియు మంత్రసిద్ధమైన జలములను వినియోగించవలెను।

Verse 32

उद्धृत्योद्धृत्य मन्त्रेण तैस्तैस्स्नाप्य महेश्वरम् । गंधं पुष्पादिदीपांश्च पूजाकर्म समाचरेत्

నిర్దిష్ట మంత్రంతో మళ్లీ మళ్లీ ఎత్తి, ఆ ఆ ద్రవ్యములతో మహేశ్వరుని స్నాపింపవలెను; అనంతరం గంధం, పుష్పములు, దీపములు మొదలైనవి అర్పించి విధిగా పూజాకర్మ ఆచరించవలెను।

Verse 33

पलावरः स्यादालेप एकादशपलोत्तरः । सुवर्णरत्नपुष्पाणि शुभानि सुरभीणि च

లింగాలేపనార్థం పలావర ప్రమాణముగల లేపనం ఉండి, అది పదకొండు పలములు అధికముగా ఉండాలి; అలాగే శుభమూ సుగంధమూ గల స్వర్ణం, రత్నాలు, పుష్పాలు అర్పించాలి।

Verse 34

नीलोत्पलाद्युत्पलानि बिल्वपत्राण्यनेकशः । कमलानि च रक्तानि श्वेतान्यपि च शंभवे

నీలోత్పలాది ఉత్పలాలు, అనేక బిల్వపత్రాలు, అలాగే ఎర్రని మరియు తెల్లని కమలాలు—ఇవన్నీ శంభువు (శివుడు)కు అర్పించాలి।

Verse 35

कृष्णागुरूद्भवो धूपः सकर्पूराज्यगुग्गुलः । कपिलाघृतसंसिद्धा दीपाः कर्पूरवर्तिजाः

కృష్ణ అగరు నుండి సిద్ధమైన ధూపం, అందులో కర్పూరం, నెయ్యి, గుగ్గులు కలిపి అర్పించాలి; అలాగే కపిల గోవు నెయ్యితో సిద్ధమైన, కర్పూర వత్తులతో దీపాలు వెలిగించాలి।

Verse 36

पञ्चब्रह्मषडंगानि पूज्यान्यावरणानि च । नैवेद्यः पयसा सिद्धः स गुडाज्यो महाचरुः

పంచబ్రహ్మ యొక్క షడంగాలు మరియు ఆవరణాలను పూజించాలి. నైవేద్యంగా పాలలో సిద్ధమై, బెల్లం మరియు నెయ్యితో సమృద్ధమైన మహాచరువును అర్పించాలి।

Verse 37

पाटलोत्पलपद्माद्यैः पानीयं च सुगन्धितम् । पञ्चसौगंधिकोपेतं तांबूलं च सुसंस्कृतम्

పాటల, నీలోత్పల, పద్మాది పుష్పాలతో సుగంధితమైన పానీయ జలాన్ని అర్పించాలి; అలాగే పంచసౌగంధికాలతో యుక్తమైన, సుసంస్కృత తాంబూలాన్ని కూడా సమర్పించాలి।

Verse 38

सुवर्णरत्नसिद्धानि भूषणानि विशेषतः । वासांसि च विचित्राणि सूक्ष्माणि च नवानि च

వారు ప్రత్యేకంగా బంగారం మరియు రత్నాలతో తయారైన ఆభరణాలను, అలాగే విచిత్ర నమూనాలున్న, సన్నని నూతన వస్త్రాలను కూడా సమర్పించారు।

Verse 39

दर्शनीयानि देयानि गानवाद्यादिभिस्सह । जपश्च मूलमंत्रस्य लक्षः परमसंख्यया

గాన-వాద్యములు మొదలైనవాటితో కూడిన దర్శనీయమైన శుభ నైవేద్యాలను సమర్పించాలి. అలాగే మూలమంత్ర జపం పరమసంఖ్యగా—లక్షసంఖ్య (100000)—చేయవలెను.

Verse 40

एकावरा त्र्युत्तरा च पूजा फलवशादिह । दशसंख्यावरो होमः प्रतिद्रव्यं शतोत्तरः

ఇక్కడ కోరుకున్న ఫలానుసారం పూజను ఒక్కసారి గాని, లేదా మూడుసార్లు మరియు ఒక అదనపు ఆవర్తనంతో గాని చేయవచ్చు. హోమం దశగుణ సంఖ్యలో విధించబడింది; ప్రతి ద్రవ్యానికి నూరొక్కసార్లు చేయవలెను.

Verse 41

घोररूपश्शिवश्चिंत्यो मारणोच्चाटनादिषु । शिवलिंगे शिवाग्नौ च ह्यन्यासु प्रतिमासु च

మారణం, ఉచ్చాటనం మొదలైన కర్మలలో శివుని ఘోరరూపాన్ని ధ్యానించాలి—శివలింగంలో, శివాగ్నిలో, అలాగే ఇతర ప్రతిష్ఠిత ప్రతిమలలో కూడా.

Verse 42

चिंत्यस्सौम्यतनुश्शंभुः कार्ये शांतिकपौष्टिके । आयसौ स्रुक्स्रुवौ कार्यौ मारणादिषु कर्मसु

శాంతిక మరియు పౌష్టిక (వృద్ధి) కార్యాలలో శంభువును సౌమ్యమైన శుభతనువుగా ధ్యానించాలి. కానీ మారణాది ఉగ్రకర్మలలో ఆహుతి స్రుక్-స్రువాలు ఇనుముతో చేయవలెను.

Verse 43

तदन्यत्र तु सौवर्णौ शांतिकाद्येषु कृत्स्नशः । दूर्वया घृतगोक्षीरमिश्रया मधुना तथा

కానీ శాంతికాది ఇతర కర్మల్లో సంపూర్ణంగా స్వర్ణ (సామగ్రి/ఉపకరణాలు) వినియోగించాలి; అలాగే దూర్వాతో పాటు నెయ్యి, గోక్షీర మిశ్రమం మరియు తేనెను కూడా సమర్పించాలి.

Verse 44

चरुणा सघृतेनैव केवलं पयसापि वा । जुहुयान्मृत्युविजये तिलै रोगोपशांतये

మృత్యుజయార్థం ఘృతమిశ్రిత చరుతో, లేదా కేవలం పాలతోనే అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి. రోగశాంతికై నువ్వులతో హోమం చేయాలి.

Verse 45

घृतेन पयसा चैव कमलैर्वाथ केवलैः । समृद्धिकामो जुहुयान्महादारिद्र्यशांतये

మహాదారిద్ర్యశాంతికై సమృద్ధిని కోరువాడు ఘృతం, పాలు కలిపి అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి; అలాగే కేవలం కమలపుష్పాలతోనూ ఆహుతి అర్పించాలి.

Verse 46

जातीपुष्पेण वश्यार्थी जुहुयात्सघृतेन तु । घृतेन करवीरैश्च कुर्यादाकर्षणं द्विजः

వశీకరణం కోరువాడు ఘృతంతో కూడిన జాతి పుష్పం (మల్లె) తో అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించాలి. ద్విజ సాధకుడు ఘృతంలో కరవీర పుష్పాలు (గన్నేరు) సమర్పించి ఆకర్షణకర్మ చేయాలి.

Verse 47

तैलेनोच्चाटनं कुर्यात्स्तंभनं मधुना पुनः । स्तंभनं सर्षपेणापि लशुनेन तु पातनम्

నూనెతో ఉచ్చాటన కర్మ చేయాలి; మధుతో మళ్లీ స్థంభన కర్మ. ఆవాలతో కూడా స్థంభనం చేయవచ్చు; వెల్లుల్లితో పాతన కర్మ నిర్వహించాలి.

Verse 48

ताडनं रुधिरेण स्यात्खरस्योष्ट्रस्य चोभयोः । मारणोच्चाटने कुर्याद्रोहिबीजैस्तिलान्वितैः

తాడనకర్మలో గాడిద లేదా ఒంటె రక్తాన్ని, లేక రెండింటి మిశ్రమ రక్తాన్ని వినియోగించాలి. మారణం మరియు ఉచ్చాటనంలో రోహీ విత్తనాలను నువ్వులతో కలిపి కర్మను ఆచరించాలి.

Verse 49

विद्वेषणं च तैलेन कुर्याल्लांगलकस्य तु । बंधनं रोहिबीजेन सेनास्तंभनमेव च

విద్వేషం కలిగించే కర్మను ఆ తైలంతో చేయాలి. లాంగలక విధితో నిరోధం (ఆపడం) సిద్ధిస్తుంది. రోహీ విత్తనంతో బంధనం, అలాగే సేనాస్తంభనం కూడా సాధ్యమవుతుంది.

Verse 50

रक्तसर्षपसंमिश्रैर्होमद्रव्यैरशेषतः । हस्तयंत्रोद्भवैस्तैलैर्जुहुयादाभिचारिके

ఆభిచారిక కర్మలో ఎర్ర ఆవాలు కలిపిన సమస్త హోమద్రవ్యాలతో పూర్తిగా ఆహుతులు సమర్పించాలి; అలాగే చేతి యంత్రంతో పిండిన తైలాలను కూడా అగ్నిలో హవిస్సుగా అర్పించాలి.

Verse 51

कटुकीतुषसंयुक्तैः कार्पासास्थिभिरेव च । सर्षपैस्तैलसंमिश्रैर्जुहुयादाभिचारिके

ఆభిచారిక కర్మలో కటుకీ తుషంతో కూడిన ద్రవ్యాలతో, పత్తి విత్తనాలతో కూడి, అలాగే తైలంతో కలిపిన ఆవాలతో అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి.

Verse 52

ज्वरोपशांतिदं क्षीरं सौभाग्यफलदं तथा । सर्वसिद्धिकरो होमः क्षौद्राज्यदधिभिर्युतैः

క్షీరం (పాలు) జ్వరాన్ని శమింపజేసేది, అలాగే సౌభాగ్యఫలాన్ని ప్రసాదించేదిగా చెప్పబడింది. తేనె, నెయ్యి, పెరుగు కలిపిన ఆహుతులతో చేసిన హోమం సర్వసిద్ధిని కలిగిస్తుంది.

Verse 53

क्षीरेण तंदुलैश्चैव चरुणा केवलेन वा । शांतिकं पौष्टिकं वापि सप्तभिः समिदादिभिः

పాలు, బియ్యం తో గానీ, లేదా కేవలం చరు (సరళ హవి) తో గానీ, సమిధ మొదలైన ఏడు ఉపకరణాలతో శాంతికమో పౌష్టికమో అయిన హోమాన్ని విధిగా చేయవలెను।

Verse 54

द्रव्यैर्विशेषतो होमे वश्यमाकर्षणं तथा । वश्यमाकर्षणं चैव श्रीपदं च विशेषतः

హోమంలో నిర్దిష్ట ద్రవ్యాలను విశేషంగా వినియోగిస్తే వశ్యమూ ఆకర్షణమూ సిద్ధిస్తాయి; ఆ వశ్య-ఆకర్షణ ప్రత్యేకంగా శ్రీపదం—సంపద, శుభ ప్రతిష్ఠ—ప్రాప్తితో అనుబంధమై ఉంటుంది।

Verse 55

बिल्वपत्रैस्तु हवनं शत्रोर्विजयदं तथा । समिधः शांतिकार्येषु पालाशखदिरादिकाः

బిల్వపత్రాలతో చేసిన హవనం శత్రువిజయాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. శాంతికార్యాలలో పలాశ, ఖదిర మొదలైన సమిధలు శ్రేష్ఠమని చెప్పబడినవి।

Verse 56

करवीरार्कजाः क्रौर्ये कण्टकिन्यश्च विग्रहे । प्रशांतः शांतिकं कुर्यात्पौष्टिकं च विशेषतः

క్రౌర్యం ఉద్భవించినప్పుడు కరవీర, అర్క సంబంధిత ఉపాయాలు చేయాలి; విగ్రహం, కలహం వచ్చినప్పుడు కంటకమయ (రక్షణాత్మక) చర్యలు విధేయం. అయితే ప్రశాంత భక్తుడు ప్రత్యేకంగా శాంతికమూ పౌష్టికమూ చేయవలెను।

Verse 57

निर्घृणः क्रुद्धचित्तस्तु प्रकुर्यादाभिचारिकम् । अतीवदुरवस्थायां प्रतीकारांतरं न चेत्

నిర్ఘృణుడై క్రోధచిత్తుడైనవాడు కూడా ఆభిచారిక (శత్రుప్రయోగ) మార్గాన్ని ఆశ్రయించవచ్చు—అత్యంత దురవస్థలో మరొక ప్రతికారం లేకపోతే।

Verse 58

आततायिनमुद्दिश्य प्रकुर्यादाभिचारिकम् । स्वराष्ट्रपतिमुद्दिश्य न कुर्यादाभिचारिकम्

ఆతతాయిని లక్ష్యంగా చేసుకొని అభిచారకర్మ చేయవచ్చు; కానీ స్వరాజ్యాధిపతిని లక్ష్యంగా చేసుకొని అభిచారం చేయకూడదు।

Verse 59

यद्यास्तिकस्सुधर्मिष्ठो मान्यो वा यो ऽपि कोपि वा । तमुद्दिश्यापि नो कुर्यादाततायिनमप्युत

ఎవడైనా—ఆస్తికుడు, అత్యంత ధర్మనిష్ఠుడు, గౌరవనీయుడు అయినా—అతనిని లక్ష్యంగా చేసికూడా ఆతతాయి కర్మ చేయకూడదు; అలాంటి పాపానికి ప్రేరేపించకూడదు।

Verse 60

मनसा कर्मणा वाचा यो ऽपि कोपि शिवाश्रितः । स्वराष्ट्रपतिमुद्दिश्य शिवा श्रितमथापि वा

ఎవడైనా మనసా, కర్మణా, వాచా శివాశ్రయుడై—స్వరాజ్యాధిపతిని లక్ష్యంగా చేసినా, లేదా మరొక శివభక్తుని లక్ష్యంగా చేసినా—అతడు శివుని శరణలో ఉన్నవాడిగా భావించబడతాడు।

Verse 61

कृत्वाभिचारिकं कर्म सद्यो विनिपतेन्नरः । स्वराष्ट्रपालकं तस्माच्छिवभक्तं च कञ्चन

అభిచారకర్మ చేసినవాడు వెంటనే పతనమవుతాడు; కాబట్టి స్వరాజ్యరక్షకుని గానీ, ఏ శివభక్తుని గానీ అభిచారంతో హానిచేయకూడదు।

Verse 62

न हिंस्यादभिचाराद्यैर्यदीच्छेत्सुखमात्मनः । अन्यं कमपि चोद्दिश्य कृत्वा वै मारणादिकम्

తన శ్రేయస్సు కోరుకునేవాడు అభిచారం మొదలైన వాటితో ఎవరికీ హాని చేయకూడదు; ఇతరెవరినైనా లక్ష్యంగా చేసుకొని మారణాది కర్మలు చేయకూడదు।

Verse 63

पश्चात्तापेन संयुक्तः प्रायश्चित्तं समाचरेत् । बाणलिंगे ऽपि वा कुर्यान्निर्धनो धनवानपि

నిజమైన పశ్చాత్తాపంతో యుక్తుడై విధివిధానంగా ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి. దరిద్రుడైనా ధనవంతుడైనా బాణలింగం ముందు కూడా అది చేయవచ్చు.

Verse 64

स्वयंभूते ऽथ वा लिंगे आर्षके वैदिके ऽपि वा । अभावे हेमरत्नानामशक्तौ च तदर्जने

లింగం స్వయంభువైనా, ఋషి సంప్రదాయం ప్రకారం స్థాపితమైనదైనా, లేదా వైదిక విధి ప్రకారమైనదైనా—బంగారం, రత్నాలు లేనప్పుడు లేదా వాటిని సంపాదించే శక్తి లేకపోయినా, సాధ్యమైనంతగా పూజ చేయాలి.

Verse 65

मनसैवाचरेदेतद्द्रव्यैर्वा प्रतिरूपकैः । क्वचिदंशे तु यः शक्तस्त्वशक्तः क्वचिदंशके

ఈ పూజను మనసుతో మాత్రమే చేయవచ్చు, లేదా ద్రవ్యాలతో, లేక తగిన ప్రత్యామ్నాయాలతో చేయవచ్చు. ఎవరో ఒక భాగంలో సమర్థుడు, మరొక భాగంలో అసమర్థుడు కావచ్చు; అందువల్ల ప్రతి విషయంలో యథాశక్తి ఆచరించాలి.

Verse 66

सो ऽपि शक्त्यनुसारेण कुर्वंश्चेत्फलमृच्छति । कर्मण्यनुष्ठिते ऽप्यस्मिन्फलं यत्र न दृश्यते

అతడూ తన శక్తికి అనుగుణంగా చేస్తే నిశ్చయంగా ఫలాన్ని పొందుతాడు. అయినా ఈ కర్మను ఆచరించినప్పటికీ కొన్నిసార్లు ఫలం వెంటనే కనిపించదు.

Verse 67

द्विस्त्रिर्वावर्तयेत्तत्र सर्वथा दृश्यते फलम् । पूजोपयुक्तं यद्द्रव्यं हेमरत्नाद्यनुत्तमम्

ఆ అనుష్ఠానాన్ని రెండు మూడు సార్లు పునరావృతం చేస్తే ఫలం తప్పక కనిపిస్తుంది. పూజలో ఉపయోగించే ఉత్తమ బంగారం, రత్నాలు మొదలైన ద్రవ్యాలు శివపూజలో అత్యంత ప్రభావవంతమైనవి.

Verse 68

तत्सर्वं गुरवे दद्याद्दक्षिणां च ततः पृथक् । स चेन्नेच्छति तत्सर्वं शिवाय विनिवेदयेत्

ఆ సమస్తాన్ని గురువుకు అర్పించి, తరువాత ప్రత్యేకంగా దక్షిణను సమర్పించాలి. గురువు స్వీకరించదలచుకోకపోతే, అది అంతా భగవాన్ శివునికి నివేదించాలి.

Verse 69

अथवा शिवभक्तेभ्यो नान्येभ्यस्तु प्रदीयते । यः स्वयं साधयेच्छक्त्या गुर्वादिनिरपेक्षया

లేదా ఇది శివభక్తులకే ఇవ్వాలి, ఇతరులకు కాదు. తన శక్తిపై ఆధారపడి గురువు మొదలైన మార్గదర్శకులను పట్టించుకోకుండా స్వయంగా సాధన చేయదలచినవాడు అనుచితంగా ప్రవర్తిస్తాడు.

Verse 70

सो ऽप्येवमाचरेदत्र न गृह्णीयात्स्वयं पुनः । स्वयं गृह्णाति यो लोभात्पूजांगद्रव्यमुत्तमम्

అతడూ ఇక్కడ ఇదే విధంగా ఆచరించి, మళ్లీ తనకోసం ఏదీ తీసుకోకూడదు. పూజకు సంబంధించిన ఉత్తమ ఉపకరణాలను లోభంతో తానే తీసుకునేవాడు ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తాడు.

Verse 71

कांक्षितं न लभेन्मूढो नात्र कार्या विचारणा । अर्चितं यत्तु तल्लिंगं गृह्णीयाद्वा नवा स्वयम्

మూఢుడు కోరిన ఫలాన్ని పొందడు—ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు. కాబట్టి విధిగా అర్చించబడిన ఆ లింగాన్నే స్వీకరించాలి; లేకపోతే తానే కొత్త లింగాన్ని పూజించాలి.

Verse 72

गृह्णीयाद्यदि तन्नित्यं स्वयं वान्यो ऽपि वार्चयेत् । यथोक्तमेव कर्मैतदाचरेद्यो ऽनपायतः

అతడు ఆ నియమాన్ని స్వీకరించి నిత్యం పాటిస్తే—తానే పూజ చేసినా లేదా మరొకరితో చేయించినా—ఈ కర్మను చెప్పినట్లే, ఎటువంటి విపథం లేకుండా ఆచరించాలి.

Verse 73

फलं व्यभिचरेन्नैवमित्यतः किं प्ररोचकम् । तथाप्युद्देशतो वक्ष्ये कर्मणः सिद्धिमुत्तमम्

కర్మఫలం ఈ విధంగా ఎప్పుడూ వ్యభిచరించకపోతే, మరి అదనపు ప్రేరణ ఎందుకు? అయినా, సరిగా గ్రహించి ఆచరించుటకు, కర్మ యొక్క పరమసిద్ధిని సంక్షేపంగా నేను చెప్పుదును.

Verse 74

अपि शत्रुभिराक्रांतो व्याधिभिर्वाप्यनेकशः । मृत्योरास्यगतश्चापि मुच्यते निरपायतः

శత్రువులచే దాడికి గురైనప్పటికీ, అనేక వ్యాధులతో బాధపడినప్పటికీ, మరణముఖంలోనికి వెళ్లినప్పటికీ—శివుని శరణు పొందినవాడు నిశ్చయంగా, నిరపాయంగా విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 75

पूजायते ऽतिकृपणो रिक्तो वैश्रवणायते । कामायते विरूपो ऽपि वृद्धो ऽपि तरुणायते

శివపూజా ప్రభావంతో అతి కృపణుడుకూడా పూజ్యుడవుతాడు; దరిద్రుడుకూడా వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) వలె అవుతాడు. విరూపుడుకూడా ఆకాంక్షనీయుడవుతాడు; వృద్ధుడుకూడా తరుణుడైనట్లు అవుతాడు.

Verse 76

शत्रुर्मित्रायते सद्यो विरोधी किंकरायते । विषायते यदमृतं विषमप्यमृतायते

శత్రువుకూడా వెంటనే మిత్రుడవుతాడు, విరోధికూడా సేవకుడవుతాడు. అమృతమై ఉన్నదే విషంలా అనిపించవచ్చు; విషమై ఉన్నదే అమృతంలా మారుతుంది—ఇది చిత్తస్థితిని అనుసరిస్తుంది.

Verse 77

स्थलायते समुद्रो ऽपि स्थलमप्यर्णवायते । महीधरायते श्वभ्रं स च श्वभ्रायते गिरिः

సముద్రముకూడా స్థలంలా కనిపిస్తుంది, స్థలముకూడా అర్ణవంలా అనిపిస్తుంది. గోతికూడా పర్వతంలా తోచుతుంది, అదే పర్వతం గోతిలా తోచుతుంది—బద్ధజీవిపై మాయ కలిగించే విపరీత భ్రమ ఇదే.

Verse 78

पद्माकरायते वह्निः सरो वैश्वानरायते । वनायते यदुद्यानं तदुद्यानायते वनम्

ఆ విపర్యయ స్థితిలో అగ్ని పద్మసరోవరంలా కనిపిస్తుంది; సరోవరం దహించే వైశ్వానరాగ్నిలా అనిపిస్తుంది. ఏది ఉద్యానం, అది వనంలా; ఏది వనం, అది ఉద్యానంలా దర్శనమిస్తుంది.

Verse 79

सिंहायते मृगः क्षुद्रः सिंहः क्रीडामृगायते । स्त्रियो ऽभिसारिकायन्ते लक्ष्मीः सुचरितायते

యుగ కల్లోలంలో చిన్న జింక కూడా సింహంలా ప్రవర్తిస్తుంది; సింహం మాత్రం ఆటబొమ్మ జంతువులా అవమానమవుతుంది. స్త్రీలు అభిసారికలవలె గోప్యంగా కామచలనమై తిరుగుతారు; లక్ష్మీ మాత్రం సుచరిత్రం, సదాచారంలోనే నిలుస్తుంది.

Verse 80

स्वैरप्रेष्यायते वाणी कीर्तिस्तु गणिकायते । स्वैराचारायते मेधा वज्रसूचीयते मनः

అనియంత్రిత ఆచారంలో పడితే వాక్కు కూలి సేవకంలా మారుతుంది; కీర్తి గణికలాగా విక్రయమవుతుంది. మేధ ఉచ్చృంఖల మార్గాలవైపు వంగుతుంది; మనస్సు వజ్రసూచిలా—కఠినం, పదును, చీల్చేదిగా—మారుతుంది.

Verse 81

महावातायते शक्तिर्बलं मत्तगजायते । स्तम्भायते समुद्योगैः शत्रुपक्षे स्थिता क्रिया

శక్తి మహావాతంలా ఉగ్రంగా మారి, బలం మత్తగజంలా ఉప్పొంగినప్పుడు, క్రియ—శత్రుపక్షంలో నిలిచితే—అతిశ్రమం, ఉన్మత్త ప్రయత్నాల వల్ల స్థంభించి నిశ్చలమవుతుంది.

Verse 82

शत्रुपक्षायते ऽरीणां सर्व एव सुहृज्जनः । शत्रवः कुणपायन्ते जीवन्तोपि सबांधवाः

ద్వేషగ్రస్తుడికి ప్రతి సుహృదుడూ శత్రుపక్షానివాడిలా కనిపిస్తాడు. శత్రువులు మాత్రం—జీవించి ఉన్నా, బంధువులతో కూడ—శవంలా నీచంగా అనిపిస్తారు. ఇలా ద్వేషబంధం వివేకాన్ని వక్రీకరించి శివకృప నుండి జీవాత్మను దూరంగా బంధిస్తుంది.

Verse 83

आपन्नो ऽपि गतारिष्टः स्वयं खल्वमृतायते । रसाय नायते नित्यमपथ्यमपि सेवितम्

ఆపదలో పడినవాడైనా ప్రమాదం నుండి విముక్తుడవుతాడు; అది స్వయంగా అమృతమైపోతుంది. కాని అపథ్యమైనది నిత్యం సేవించినా ఎప్పటికీ రసాయనమై, జీవనదాయక అమృతమవదు.

Verse 84

अनिशं क्रियमाणापि रतिस्त्वभिनवायते । अनागतादिकं सर्वं करस्थामलकायते

నిరంతరం ఆచరించినా ఆ ప్రేమభక్తి ఎల్లప్పుడూ కొత్తదనంతోనే ఉంటుంది; భవిష్యత్తు మొదలైన సమస్తమూ చేతిలో ఉన్న ఆమలక ఫలంలా స్పష్టంగా తెలిసిపోతుంది.

Verse 85

यादृच्छिकफलायन्ते सिद्धयो ऽप्यणिमादयः । बहुनात्र किमुक्तेन सर्वकामार्थसिद्धिषु

అణిమా మొదలైన యోగసిద్ధులు కూడా కేవలం యాదృచ్ఛికమైన ఉపఫలాలుగా కలుగుతాయి. ఇక్కడ ఎక్కువగా ఏమి చెప్పాలి? సమస్త కావ్యార్థసిద్ధుల్లో (శివకృపా-ఆరాధనే) నిశ్చయంగా పరిపూర్ణ ఫలాన్ని ఇస్తుంది.

Verse 86

अस्मिन्कर्मणि निर्वृत्ते त्वनवाप्यं न विद्यते

ఈ పవిత్ర కర్మానుష్ఠానం విధివిధానంగా పూర్తయితే నీకు అందనిది ఏదీ ఉండదు.