काम्यकर्मविभागः — Taxonomy of Kāmya (Desire-Motivated) Śaiva Rites

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । भगवंस्त्वन्मुखादेव श्रुतं श्रुतिसमं मया । स्वाश्रितानां शिवप्रोक्तं नित्यनैमित्तिकं तथा

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను— ఓ భగవన్, మీ ముఖమునుండే నేను వేదసమానమైన ఉపదేశాన్ని వినితిని. శివుడు తన శరణాగతుల కొరకు విధించిన నిత్యములు, నైమిత్తిక కర్మలును నేను వినితిని.

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवधर्माधिकारिणाम् । काम्यमप्यस्ति चेत्कर्म वक्तुमर्हसि साम्प्रतम्

ఇప్పుడు శివధర్మానికి అర్హులైనవారి విషయమును వినదలచితిని. వారికి కామ్యకర్మలు (ఇష్టసిద్ధికై చేయు కర్మలు) కూడా విధించబడి ఉంటే, దయచేసి ఈ సమయమునే వివరించండి.

Verse 3

उपमन्युरुवाच । अस्त्यैहिकफलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तथा । ऐहिकामुष्मिकञ्चापि तच्च पञ्चविधं पुनः

ఉపమన్యుడు అన్నాడు—కొంత ఫలం ఐహికం (ఈ లోకానికి చెందినది), అలాగే కొంత ఫలం ఆముష్మికం (పరలోకానికి చెందినది). మరికొంత ఫలం ఐహిక-ఆముష్మిక రెండింటికీ చెందినది; అది మళ్లీ ఐదు విధములు.

Verse 4

किंचित्क्रियामयं कर्म किंचित्कर्म तपो मयम् । जपध्यानमयं किंचित्किंचित्सर्वमयं तथा

కొంత కర్మ క్రియామయం, కొంత కర్మ తపోమయం. కొంత జప-ధ్యానమయం, మరికొంత సర్వమయం—అన్ని సాధనావిధానాలను ఆలింగనం చేసేది.

Verse 5

क्रियामयं तथा भिन्नं होमदानार्चनक्रमात् । सर्वशक्तिमतामेव नान्येषां सफलं भवेत्

క్రియామయ ఆరాధన—హోమ, దాన, అర్చన అనే క్రమబద్ధ విధానాలుగా విభజింపబడినది—సర్వశక్తిసంపన్నులకే ఫలిస్తుంది; ఇతరులకు అది నిజంగా ఫలప్రదం కాదు।

Verse 6

शक्तिश्चाज्ञा मदेशस्य शिवस्य परमात्मनः । तस्मात्काम्यानि कर्माणि कुर्यादाज्ञाधरोद्विजः

శక్తి మరియు ఆజ్ఞ—ఇవి నా, పరమాత్ముడైన శివుని విధానమే. కావున ఓ ద్విజా, ఆ దివ్య ఆజ్ఞను ధరించినవాడు దానికి అనుగుణంగా కామ్య కర్మలను చేయవలెను.

Verse 7

अथ वक्ष्यामि काम्यं हि चेहामुत्र फलप्रदम् । शैवैर्माहेश्वरैश्चैव कार्यमंतर्बहिः क्रमात्

ఇప్పుడు నేను ఇహలోకమునూ పరలోకమునూ ఫలమిచ్చే కామ్య సాధనను వివరిస్తాను. దానిని శైవులు, మాహేశ్వరులు క్రమంగా అంతరంగములోనూ బాహ్యములోనూ ఆచరించవలెను.

Verse 8

शिवो महेश्वरश्चेति नात्यंतमिह भिद्यते । यथा तथा न भिद्यंते शैवा माहेश्वरा अपि

'శివుడు' మరియు 'మహేశ్వరుడు' అను నామములలో ఎట్టి భేదము లేదు. అదే విధముగా, శైవులు మరియు మాహేశ్వరులు కూడా భిన్నులు కారు.

Verse 9

शिवाश्रिता हि ते शैवा ज्ञानयज्ञरता नराः । माहेश्वरास्समाख्याता कर्मयज्ञरता भुवि

శివుని ఆశ్రయించి జ్ఞానయజ్ఞమునందు నిమగ్నులైన వారు శైవులు. ఈ భూమిపై కర్మయజ్ఞమునందు ఆసక్తి కలిగిన వారు మాహేశ్వరులు.

Verse 10

तस्मादाभ्यन्तरे कुर्युः शैवा माहेश्वरा वहिः । न तु प्रयोगो भिद्येत वक्ष्यमाणस्य कर्मणः

కావున, అంతరంగమున శైవులుగాను, బాహ్యమున మాహేశ్వరులుగాను ఉండవలెను; కానీ చెప్పబోవు కర్మల అనుష్ఠాన పద్ధతిలో ఎట్టి మార్పు ఉండకూడదు.

Verse 11

परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः । मनोभिलषिते तत्र वितानविततांबरे

గంధం, వర్ణం, రుచి మొదలైన వాటితో విధివిధానంగా భూమిని పరిశీలించి, మనసుకు ఇష్టమైన స్థలంలో అక్కడ విటానాన్ని విస్తరించి పైగా విశాల ఆవర్తనాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి।

Verse 12

सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसंनिभे । प्राचीमुत्पादयेत्पूर्वं शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना

బాగా లేపి సమంగా చేసిన, అద్దం లోపలిలా మృదువైన భూమి మీద, శాస్త్రంలో చెప్పిన మార్గానుసారం ముందుగా ప్రాచీ (తూర్పు) దిశను స్థాపించాలి।

Verse 13

एकहस्तं द्विहस्तं वा मण्डलं परिकल्पयेत् । आलिखेद्विमलं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम्

ఒక హస్తమానం గానీ రెండు హస్తమానం గానీ మণ্ডలాన్ని ఏర్పాటు చేయవలెను. అందులో కర్ణికతో కూడిన నిర్మలమైన అష్టదళ పద్మాన్ని చిత్రించవలెను.

Verse 14

रत्नहेमादिभिश्चूर्णैर्यथासंभवसंभृतैः । पञ्चावरणसंयुक्तं बहुशोभासमन्वितम्

రత్నాలు, స్వర్ణం మొదలైన వాటి పొడులను—తన సామర్థ్యానుసారం సమకూర్చి—దానిని పంచావరణసహితంగా, అపార శోభతో కూడినదిగా సిద్ధం చేయవలెను.

Verse 15

दलेषु सिद्धयः कल्प्याः केसरेषु सशक्तिकाः । रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात्

దళాలలో సిద్ధులను భావించవలెను; కేసరాలలో వాటితో కూడిన శక్తులను కూడా. తూర్పు దళం నుండి క్రమంగా వామ మొదలైన ఎనిమిది రుద్రులను ధ్యానించవలెను.

Verse 16

कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः । स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम्

కర్ణికలో వైరాగ్యం స్థితమై ఉంది; బీజాక్షరాలలో తొమ్మిది శక్తులు ఉన్నాయి. దండంలో శివాత్మక ధర్మం, నాడిలో శివాశ్రయమైన జ్ఞానం ఉంది.

Verse 17

कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम् । शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम्

కర్ణికపై అగ్ని మండలం, అలాగే సౌరమండలం మరియు చంద్రమండలం ఉన్నాయి. వీటికి ఆపై శివతత్త్వం, విద్యాతత్త్వం, ఆత్మతత్త్వం అనే తత్త్వత్రయం—అధోస్థాయిలకు అతీతం.

Verse 18

सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम् । पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह

అన్ని ఆసనాలలో శ్రేష్ఠమైన, సౌఖ్యదాయకమైన, నానావర్ణ పుష్పాలతో అలంకృతమైన ఆసనంపై, పంచావరణ విధానంతో, అంబికతో కలిసి (శివుని) పూజించాలి।

Verse 19

शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम् । विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम्

ఆయన శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశిస్తూ, ప్రసన్నంగా, శీతల కాంతితో విరాజిల్లెను; విద్యుత్ వలయంలా మెరుస్తున్న జటాముకుటంతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు।

Verse 20

शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम् । रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम्

ఆయన వ్యాఘ్రచర్మాన్ని వస్త్రంగా ధరించాడు; ఆయన కమలముఖంలో స్వల్ప స్మితం మెరిసింది. ఆయన పాదాలు, చేతితళాలు, పెదవులు ఎర్ర పద్మదళాల వర్ణంతో ప్రకాశించాయి।

Verse 21

सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम् । दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम्

ఆయన సమస్త శుభలక్షణాలతో సంపన్నుడు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకృతుడు; శ్రేష్ఠమైన దివ్యాయుధాలతో యుక్తుడు, దివ్య సుగంధ అనులేపనంతో లేపింపబడినవాడు।

Verse 22

पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम् । अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम्

ఆయన పంచవక్త్రుడు, దశభుజుడు; శిరస్సుపై చంద్రఖండ-శిఖామణి విరాజిల్లుతుంది. ఆయన తూర్పు ముఖం సౌమ్యమై శుభప్రదమై, నవోదయ సూర్యుని వంటి కాంతితో ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 23

त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम् । दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम्

దక్షిణ భాగమున అతడు ప్రభువును దర్శించాడు—పద్మసమాన త్రినేత్రుడు, శిరస్సుపై కోమల బాలచంద్ర శేఖరుడు, నీల వర్షమేఘసమాన మనోహర ప్రభతో ప్రకాశించువాడు.

Verse 24

भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम् । दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं स्फुरिताधरपल्लवम्

భయంకరంగా—భ్రూకుటి వంకరగా ముడుచుకొని; మూడు కళ్లూ రక్తవర్ణ గోళాకారమై; దంష్ట్రలు వికరాళమై; అజేయుడు, దుర్ధర్షుడు—అధరపల్లవం స్ఫురిస్తూ కంపించింది.

Verse 25

उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम् । सविलासं त्रिनयनं चन्द्राभरणशेखरम्

ఉత్తర ముఖము విద్రుమసమాన అరుణంగా ప్రకాశించి, నీల అలకలతో అలంకృతమై; లీలావిలాసమయ త్రినేత్రుడు, శిరస్సుపై చంద్రాభరణ శేఖరాన్ని ధరించినవాడు.

Verse 26

पश्चिमं पूर्णचन्द्राभं लोचनत्रितयोज्ज्वलम् । चन्द्ररेखाधरं सौम्यं मंदस्मितमनोहरम्

ఆయన పశ్చిమాభిముఖుడై, పూర్ణచంద్రుని వలె ప్రకాశిస్తూ, త్రినేత్రాల కాంతితో దివ్యంగా వెలుగుతాడు. చంద్రరేఖను ధరించిన సౌమ్యుడు, మంగళకరుడు; మృదుమందహాసంతో హృదయాన్ని ఆకర్షిస్తాడు.

Verse 27

पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिंदुरेखासमुज्ज्वलम् । अतीव सौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्

ఐదవ రూపం స్ఫటికంలా కాంతిమంతంగా ఉండి, చంద్రరేఖతో అత్యంత ప్రకాశించింది. అది అత్యంత సౌమ్యమూ మంగళకరమూ; విప్పిన త్రినేత్రాల తేజస్సుతో జ్వలించింది.

Verse 28

दक्षिणे शूलपरशुवज्रखड्गानलोज्ज्वलम् । सव्ये च नागनाराचघण्टापाशांकुशोज्ज्वलम्

కుడి చేతుల్లో త్రిశూలం, పరశు, వజ్రం, ఖడ్గం, జ్వలించే అగ్ని ప్రకాశించాయి; ఎడమ చేతుల్లో నాగం, నారాచం, గంట, పాశం, అంకుశం వెలిగాయి.

Verse 29

निवृत्त्याजानुसंबद्धमानाभेश्च प्रतिष्ठया । आकंठं विद्यया तद्वदाललाटं तु शांतया

మోకాళ్ల నుండి నాభి వరకు ‘నివృత్తి’ భావంతో విభూతిని స్థాపించాలి; నాభి పైగా ‘ప్రతిష్ఠ’తో; కంఠం వరకు ‘విద్య’తో; అలాగే నుదుటిపై ‘శాంతి’తో ధరించాలి.

Verse 30

तदूर्ध्वं शांत्यतीताख्यकलया परया तथा । पञ्चाध्वव्यापिनं साक्षात्कलापञ्चकविग्रहम्

అదికి పైగా ‘శాంత్యతీతా’ అనే పరమాతీత కళ ద్వారా, పంచాధ్వములన్నిటిలో వ్యాపించిన ప్రభువును ప్రత్యక్షంగా అనుభవిస్తారు—ఆయన స్వరూపమే పంచకళల సమాహారం.

Verse 31

ईशानमुकुटं देवं पुरुषाख्यं पुरातनम् । अघोरहृदयं तद्वद्वामगुह्यं महेश्वरम्

ఈశానమే మకుటముగా కలిగిన ఆ దేవుడు పురాతనుడైన ‘పురుష’నామధారి. ఆయన హృదయం అఘోరము; వామ-గుహ్య రహస్యం ‘వామ’—అదే మహేశ్వరుడు.

Verse 32

सद्यपादं च तन्मूर्तिमष्टत्रिंशत्कलामयम् । मातृकामयमीशानं पञ्चब्रह्ममयं तथा

ఆయన ‘సద్యపాద’ అని కూడా పిలువబడతాడు; ఆయన ఆ మూర్తి అష్టత్రింశత్ కలలతో నిర్మితము. ఆయన మాతృకామయుడైన ఈశానుడు, అలాగే పంచబ్రహ్మమయుడు.

Verse 33

ओंकाराख्यमयं चैव हंसशक्त्या समन्वितम् । तथेच्छात्मिकया शक्त्या समारूढांकमंडलम्

ఆయన ఓంకారస్వరూపుడై హంసశక్తితో సంయుక్తుడై ఉన్నాడు; అలాగే ఇచ్ఛాశక్తిపై ఆరూఢుడై తన ఒడిలో తేజోమండలాన్ని ధరిస్తాడు.

Verse 34

ज्ञानाख्यया दक्षिणतो वामतश्च क्रियाख्यया । तत्त्वत्रयमयं साक्षाद्विद्यामूर्तिं सदाशिवम्

ఆయన కుడివైపు జ్ఞానశక్తి, ఎడమవైపు క్రియాశక్తి నిలిచియున్నవి. ఆయన సాక్షాత్ విద్యామూర్తి సదాశివుడు; పతి–పశు–పాశ అనే తత్త్వత్రయాన్ని అవతరింపజేసినవాడు.

Verse 35

मूर्तिमूलेन संकल्प्य सकलीकृत्य च क्रमात् । संपूज्य च यथान्यायमर्घान्तं मूलविद्यया

మూర్తిమూలంతో మనస్సులో సంకల్పించి, తరువాత క్రమంగా ఆ ధ్యానాన్ని సంపూర్ణం చేసి, విధి ప్రకారం మూలవిద్య (మూలమంత్రం) ద్వారా అర్ఘ్యాంతం వరకు పూజించాలి.

Verse 36

मूर्तिमन्तं शिवं साक्षाच्छक्त्या परमया सह । तत्रावाह्य महादेवं सदसद्व्यक्तिवर्जितम्

అక్కడ పరమశక్తితో కూడిన మూర్తిమంతుడైన సాక్షాత్ శివుని ఆవాహన చేసి, వ్యక్త–అవ్యక్తాలను అతిక్రమించిన, అన్ని పరిమిత భేదాలకు అతీతుడైన మహాదేవుని పూజించాలి.

Verse 37

पञ्चोपकरणं कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । ब्रह्मभिश्च षडङ्गैश्च ततो मातृकया सह

పంచ ఉపకరణాలను సిద్ధం చేసి పరమేశ్వరుని పూజించాలి. తరువాత బ్రహ్మమంత్రాలు మరియు షడంగన్యాసంతో, ఆపై మాత్రికా (అక్షరశక్తి)తో కూడి పూజను నిర్వహించాలి.

Verse 38

प्रणवेन शिवेनैव शक्तियुक्तेन च क्रमात् । शांतेन वा तथान्यैश्च वेदमन्त्रैश्च कृत्स्नशः

ప్రణవమైన ‘ఓం’తోను, శక్తియుక్తమైన ‘శివ’ మంత్రంతోను క్రమంగా విధిని ఆచరించాలి. లేదా శాంతి మంత్రంతో, అలాగే ఇతర సమస్త వైదిక మంత్రాలతో కూడ సంపూర్ణంగా నిర్వహించాలి.

Verse 39

पूजयेत्परमं देवं केवलेन शिवेन वा । पाद्यादिमुखवासांतं कृत्वा प्रस्थापनं विना

పరమదేవుని పూజించాలి—పరతత్త్వరూపంగా గానీ, కేవలం శివునిగా గానీ. పాద్యాది ఉపచారాలతో ప్రారంభించి ముఖవాసం (సుగంధ తాంబూలం/ముఖ పరిమళం) వరకు సమర్పించి, అయితే విసర్జన (ప్రస్థాపన) చేయకూడదు.

Verse 40

पञ्चावरणपूजां तु ह्यारभेत यथाक्रमम्

అనంతరం నియత క్రమానుసారం పంచావరణ పూజను ప్రారంభించాలి.