शिवाचार्याभिषेकविधिः / Rite of Consecrating a Śiva-Teacher (Śivācārya Abhiṣeka)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । अथैवं संस्कृतं शिष्यं कृतपाशुपतव्रतम् । आचार्यत्वे ऽभिषिंचेत तद्योगत्वेन चान्यथा

ఉపమన్యుడు పలికెను—ఇలా సమ్యక్‌గా సంస్కరింపబడిన, పాశుపత వ్రతం ఆచరించిన శిష్యుని ఆచార్యత్వంలో అభిషేకించవలెను; లేకపోతే అతని యోగ్యతానుసారమే యోగవిధానంగా చేయవలెను.

Verse 2

मण्डलं पूर्ववत्कृत्त्वा संपूज्य परमेश्वरम् । स्थापयत्पञ्चकलशान्दिक्षु मध्ये च पूर्ववत्

పూర్వవిధంగా మండలాన్ని నిర్మించి పరమేశ్వర శివుని సమ్యక్‌గా పూజించి; అనంతరం పంచకలశాలను దిక్కులలోను ఒకదాన్ని మధ్యలోను పూర్వవిధంగానే స్థాపించవలెను.

Verse 3

निवृत्तिं पुरतो न्यस्य प्रतिष्ठां पश्चिमे घटे । विद्यां दक्षिणतः शांतिमुत्तरे मध्यतः पराम्

నివృత్తిని ముందుభాగంలో ఉంచి, పశ్చిమ కలశంలో ప్రతిష్ఠను; దక్షిణంలో విద్యను, ఉత్తరంలో శాంతిని, మరియు మధ్యలో పరాశక్తిని స్థాపించవలెను.

Verse 4

कृत्वा रक्षादिकं तत्र बद्ध्वा मुद्रां च धैनवीम् । अभिमंत्र्य घटान्हुत्वा पूर्णांतं च यथा पुरा

అక్కడ రక్షాదిక కర్మలను చేసి ధైనవీ ముద్రను బంధించి, కలశాలను మంత్రాలతో అభిమంత్రించవలెను; తరువాత హోమం చేసి పూర్వవిధంగా పూర్ణాహుతి వరకు కర్మను సమాప్తం చేయవలెను.

Verse 5

प्रवेश्य मंडले शिष्यमनुष्णीषं च देशिकः । तर्पणाद्यं तु मंत्राणां कुर्यात्पूर्वावसानकम्

దేశికుడు (గురు) శిష్యుని—తల కప్పుకోకుండా—మండలంలో ప్రవేశింపజేయవలెను; తరువాత తర్పణం మొదలుకొని మంత్రాల పూర్వావసానక (ప్రారంభ సమాప్తి) కర్మలను చేయవలెను.

Verse 6

ततः संपूज्य देवेशमनुज्ञाप्य च पूर्ववत् । अभिषेकाय तं शिष्यमासनं त्वधिरोहयेत्

అనంతరం దేవేశ్వరుని సమ్యక్‌గా పూజించి, పూర్వవత్ ఆయన అనుమతి పొందిన ఆచార్యుడు, అభిషేకార్థం ఆ శిష్యుని విధ్యాసనంపై కూర్చోబెట్టవలెను।

Verse 7

सकलीकृत्य तं पश्चात्कलापञ्चकरूपिणम् । न्यस्तमंत्रतनुं बद्ध्वा शिवं शिष्यं समर्पयेत्

తర్వాత అతనిని సంపూర్ణంగా చేసి—పంచకలారూపుడిగా—మంత్రన్యాసంతో పవిత్రమైన దేహమున్న శిష్యుని బద్ధం చేసి, ఆ మంగళ శిష్యుని శివునికి సమర్పించవలెను।

Verse 8

ततो निवृत्तिकुंभादिघटानुद्धृत्य वै क्रमात् । मध्यमान्ताच्छिवेनैव शिष्यं तमभिषेचयत्

అనంతరం నివృత్తి-కుంభముతో మొదలైన ఘటాలను క్రమంగా ఎత్తి, మధ్య నుండి అంతం వరకు శివుడే స్వయంగా ఆ శిష్యుని అభిషేకించాడు।

Verse 9

शिवहस्तं समर्प्याथ शिशोः शिरसि देशिकः । शिवभावसमापन्नः शिवाचार्यं तमादिशेत्

తర్వాత దేశికుడు శిశువు శిరస్సుపై ‘శివహస్తం’ ఉంచి, శివభావంలో లీనమై, అతనిని శివాచార్యుడిగా నియమించవలెను।

Verse 10

अथालंकृत्य तं देवमाराध्य शिवमण्डले । शतमष्टोत्तरं हुत्वा दद्यात्पूर्णाहुतिं ततः

తర్వాత ఆ దేవుని అలంకరించి శివమండలంలో విధిగా ఆరాధించి; అగ్నిలో నూట ఎనిమిది ఆహుతులు సమర్పించి, అనంతరం పూర్ణాహుతిని అర్పించవలెను।

Verse 11

पुनः सम्पूज्य देवेशं प्रणम्य भुवि दंडवत् । शिरस्यंजलिमाधाय शिवं विज्ञापयेद्गुरुः

మరల దేవేశ్వరుని యథావిధిగా సంపూజించి, భూమిపై దండవత్ ప్రణమించి, శిరస్సుపై అంజలి ధరించి, గురువు శ్రీశివునకు వినయంగా విజ్ఞప్తి చేయవలెను.

Verse 12

भगवंस्त्वत्प्रसादेन देशिकोयं मया कृतः । अनुगृह्य त्वया देव दिव्याज्ञास्मै प्रदीयताम्

హే భగవన్! మీ ప్రసాదముచేత నేనీయనిని దేశికుడిగా (యోగ్య ఉపదేశకుడిగా) చేసితిని. హే దేవా! అనుగ్రహించి ఇతనికి మీ దివ్య ఆజ్ఞను—పవిత్ర అధికారమును, మార్గదర్శనమును—ప్రదానం చేయుము.

Verse 13

एवं विज्ञाप्य शिष्येण सह भूयः प्रणम्य च । शिवं शिवागमं दिव्यं पूजयेच्छिववद्गुरुः

ఈ విధంగా శిష్యునికి సమ్యక్‌గా తెలియజేసి, శిష్యునితో కలిసి మరల నమస్కరించి, శివసమాన ఆచరణగల గురువు శుభకరుడైన పరమేశ్వర శివుని మరియు దివ్య శివాగమాన్ని పూజించవలెను।

Verse 14

पुनः शिवमनुज्ञाप्य शिवज्ञानस्य पुस्तकम् । उभाभ्यामथ पाणिभ्यां दद्याच्छिष्याय देशिकः

మరల పరమేశ్వర శివుని అనుమతి పొందిన తరువాత, దేశికాచార్యుడు శివజ్ఞాన గ్రంథాన్ని శిష్యునికి రెండు చేతులతో భక్తితో సమర్పించవలెను।

Verse 15

स ताम्मूर्ध्नि समाधाय विद्यां विद्यासनोपरि । अधिरोप्य यथान्यायमभिवंद्य समर्चयेत्

ఆ పవిత్ర విద్యను శిరస్సుపై ధరించి, తరువాత విద్యాసనంపై ప్రతిష్ఠించి, నియమానుసారం నమస్కరించి భక్తితో సమర్చించవలెను।

Verse 16

अथ तस्मै गुरुर्दद्याद्राजोपकरणान्यपि । आचार्यपदवीं प्राप्तो राज्यं चापि यतो ऽर्हति

అప్పుడు గురువు అతనికి రాజచిహ్నములు మరియు రాజ్యోపకరణములనుకూడా ప్రసాదించవలెను; ఎందుకంటే ఆచార్యపదవిని పొందినవాడు రాజ్యాధికారమునకును యోగ్యుడగును।

Verse 17

अथानुशासनं कुर्यात्पूर्वैराचरितं यथा । यथा च शिवशास्त्रोक्तं यथा लोकेषु पूज्यते

తదుపరి పూర్వులు ఆచరించిన విధముగా యథోచిత అనుశాసనమును స్థాపించి అనుసరించవలెను—శివశాస్త్రములో చెప్పినట్లుగా, లోకాలలో పూజ్యముగా గౌరవింపబడిన రీతిగా।

Verse 18

शिष्यान्परिक्ष्य यत्नेन शिवशास्त्रोक्तलक्षणैः । संस्कृत्य च शिवज्ञानं तेभ्यो दद्याच्च देशिकः

శివశాస్త్రోక్త లక్షణాల ప్రకారం శిష్యులను శ్రద్ధతో పరీక్షించి, దేశికుడు వారిని విధివిధానంగా సంస్కరించి శుద్ధి చేసి, అనంతరం వారికి శివజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాలి।

Verse 19

एवं सर्वमनायासं शौचं क्षांतिं दयां तथा । अस्पृहामप्यसूयां च यत्नेन च विभावयेत्

ఇలా యత్నంతో, శ్రమ లేకుండా, శౌచం, క్షమ, దయ; అలాగే ఆశలేని సంతృప్తి మరియు అసూయలేని మనస్సు—ఇవన్నీ అభివృద్ధి చేయాలి।

Verse 20

इत्थमादिश्य तं शिष्यं शिवमुद्वास्य मंडलात् । शिवकुंभानलादींश्च सदस्यानपि पूजयेत्

ఇలా శిష్యునికి ఉపదేశించి, మండలమునుండి శివుని విధివిధానంగా ఉద్వాసన చేసి; శివకుంభం, పవిత్ర అగ్ని మరియు అక్కడున్న ఇతర సభ్యులను కూడా పూజించాలి।

Verse 21

युगपद्वाथ संस्कारान्कुर्वीत सगणो गुरुः । तत्र यत्र द्वयं वापि प्रयोगस्योपदिश्यते

తదనంతరం గురువు తన గణ-సహాయకులతో కలిసి సంస్కారాలను ఒకేసారి చేయవచ్చు, లేదా ఉపదేశించిన విధంగా చేయాలి. ప్రయోగంలో ఎక్కడ రెండు ప్రత్యామ్నాయాలు చెప్పబడతాయో, అక్కడ అలాగే ఆచరించాలి.

Verse 22

तदादावेव कलशान्कल्पयेदध्वशुद्धिवत् । कृत्वा समयसंस्कारमभिषेकं विनाखिलम्

అది ప్రారంభంలోనే అధ్వశుద్ధి విధి ప్రకారం కలశాలను సిద్ధం చేయాలి. సమయసంస్కారాన్ని నిర్వహించి, తరువాత ఏదీ వదలకుండా సంపూర్ణ అభిషేకం చేయాలి.

Verse 23

समभ्यर्च्य शिवं भूयः कृत्वा चाध्वविशोधनम् । तस्मिन्परिसमाप्ते तु पुनर्देवं प्रपूजयेत्

మళ్లీ విధివిధానంగా శివుని ఆరాధించి, అధ్వ-విశోధనము (మార్గతత్త్వాల శుద్ధి) నిర్వహించిన తరువాత, అది పూర్తయినపుడు మరల దేవుడు శివుని పూజించవలెను।

Verse 24

हुत्वा मंत्रन्तु संतर्प्य संदीप्याशास्य चेश्वरम् । समर्प्य मंत्रं शिष्यस्य पाणौ शेषं समापयेत्

హోమము చేసి, మంత్రదేవతను తృప్తిపరచి, అగ్నిని ప్రదీప్తం చేసి, ఈశ్వరుని ఆహ్వానించి ప్రసన్నం చేసి, ఆచార్యుడు శిష్యుని చేతిలో మంత్రాన్ని సమర్పించాలి; తరువాత మిగిలిన కర్మలను ముగించాలి।

Verse 25

अथवा मंत्रसंस्कारमनुचिंत्याखिलं क्रमात् । अध्वशुद्धिं गुरुः कुर्यादभिषेकावसानिकम्

లేదా మంత్ర-సంస్కారమంతటిని క్రమంగా సవివరంగా విచారించి, గురువు అధ్వ-శుద్ధిని నిర్వహించి, దానిని అభిషేకంతో ముగించవలెను।

Verse 26

तत्र यः शान्त्यतीतादिकलासु विहितो विधिः । स सर्वो ऽपि विधातव्यस्तत्त्वत्रयविशोधने

ఆ సందర్భంలో శాంతి మొదలుకొని అతీతా వరకు ఉన్న కలలలో విధించబడిన విధానం ఏదైతే ఉందో, అది అంతటినీ తత్త్వత్రయ శుద్ధి కొరకు యథావిధిగా నిర్వహించవలెను।

Verse 27

शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमुदाहृतम् । शक्तौ शिवस्ततो विद्यात्तस्यास्त्वात्मा समुद्बभौ

తత్త్వత్రయం ‘శివ’, ‘విద్య’, ‘ఆత్మ’ అని ప్రకటించబడింది. శివుడు శక్తిలో నివసించుచున్నాడని తెలుసుకొనుము; ఆ శక్తి నుండే జీవాత్మ ప్రాకట్యమవుతుంది।

Verse 28

शिवेन शांत्यतीताध्वा व्याप्तस्तदपरः परः । विद्यया परिशिष्टो ऽध्वा ह्यात्मना निखिलः क्रमात्

శివునిచే శాంతికి అతీతమైన అధ్వా వ్యాపించబడింది; దాని పైన ఉన్న పరమమూ వ్యాపించబడింది. విద్యచే మిగిలిన అధ్వా ధారింపబడుతుంది; మరియు క్రమంగా సమస్త అధ్వా ఆత్మచే వ్యాపించబడుతుంది।

Verse 29

दुर्लभं शांभवं मत्वा मंत्रमूलं मनीषिणः । शाक्तं शंसीत संस्कारं शिवशास्त्रार्थपारगाः

శాంభవ దీక్ష దుర్లభమని, అది మంత్రమూలమని తెలిసికొని, శైవశాస్త్రార్థంలో పారంగతులైన జ్ఞానులు శాక్త సంస్కారాన్నికూడా ప్రశంసించవలెను।

Verse 30

इति ते सर्वमाख्यातं संस्काराख्यस्य कर्मणः । चातुर्विध्यमिदं कृष्ण किं भूय श्रोतुमिच्छसि

ఓ కృష్ణా, సంస్కారమనే కర్మ యొక్క చాతుర్విధ్యాన్ని నీకు సంపూర్ణంగా వివరించితిని. ఇక నీవు మరేమి వినదలచుకొనుచున్నావు?