शिशुकस्य शिवशास्त्रप्राप्तिः (Śiśuka’s Attainment of Śaiva Teaching and Grace)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । धौम्याग्रजेन शिशुना क्षीरार्थं हि तपः कृतम् । तस्मात्क्षीरार्णवो दत्तस्तस्मै देवेन शूलिना

ఋషులు అన్నారు—ధౌమ్యుని అగ్రజుడైన ఆ బాలుడు క్షీరప్రాప్తి కోసం తపస్సు చేశాడు; అందువల్ల శూలధారి దేవుడు అతనికి క్షీరసముద్రాన్ని ప్రసాదించాడు.

Verse 2

स कथं शिशुको लेभे शिवशास्त्रप्रवक्तृताम् । कथं वा शिवसद्भावं ज्ञात्वा तपसि निष्ठितः

ఆ చిన్నవాడు శివశాస్త్ర ప్రవక్త స్థితిని ఎలా పొందాడు? శివుని సత్యస్వరూపాన్ని తెలుసుకొని తపస్సులో ఎలా దృఢనిష్ఠుడయ్యాడు?

Verse 3

कथं च लब्धविज्ञानस्तपश्चरणपर्वणि । रुद्राग्नेर्यत्परं वीर्यं लभे भस्म स्वरक्षकम्

నిజమైన జ్ఞానం పొందిన తరువాత నేను తపశ్చర్య మార్గం, దశలలో ఎలా సాగాలి? రుద్రాగ్నిలో జనించిన ఆ పరమ వీర్యం—నన్ను కాపాడే భస్మాన్ని—ఎలా పొందాలి?

Verse 4

वायुरुवाच । न ह्येष शिशुकः कश्चित्प्राकृतः कृतवांस्तपः । मुनिवर्यस्य तनयो व्याघ्रपादस्य धीमतः

వాయువు పలికెను—ఈ బాలుడు సాధారణ లోకజీవి కాదు; ఇతడు తపస్సు చేశాడు. ఇతడు మునిశ్రేష్ఠుడు, ధీమంతుడు వ్యాఘ్రపాదుని కుమారుడు.

Verse 5

जन्मान्तरेण संसिद्धः केनापि खलु हेतुना । स्वपदप्रच्युतो दिष्ट्या प्राप्तो मुनिकुमारताम्

పూర్వజన్మ సిద్ధులతో అతడు సంపూర్ణుడయ్యాడు; ఏదో కారణంతో తన స్థానం నుండి చ్యుతుడయ్యాడు, అయినా దైవానుగ్రహంతో మునికుమార స్థితిని పొందాడు.

Verse 6

महादेवप्रसादस्य भाग्यापन्नस्य भाविनः । दुग्धाभिलाषप्रभवद्वारतामगमत्तपः

మహాదేవుని ప్రసాదంతో, భాగ్యం పరిపక్వమై శుభసిద్ధి సమీపించిన వానికి, క్షీరాభిలాష నుండి పుట్టిన తపస్సు ద్వారరూపంగా మారింది।

Verse 7

अतः सर्वगणेशत्वं कुमारत्वं च शाश्वतम् । सह दुग्धाब्धिना तस्मै प्रददौ शंकरः स्वयम्

అందుచేత శంకరుడు స్వయంగా అతనికి సమస్త గణాలపై శాశ్వతాధిపత్యం, నిత్య కుమారత్వపదం ప్రసాదించాడు; అలాగే క్షీరసాగరాన్ని కూడా పవిత్ర పోషణదానంగా అనుగ్రహించాడు।

Verse 8

तस्य ज्ञानागमोप्यस्य प्रसादादेव शांकरात् । कौमारं हि परं साक्षाज्ज्ञानं शक्तिमयं विदुः

అతనికి మోక్షదాయక జ్ఞానాగమ ప్రాప్తి కూడా శాంకర ప్రసాదం వల్లనే. మునులు తెలుసుకొనుచున్నారు—పరమమైన ప్రత్యక్ష జ్ఞానం ‘కౌమారోపదేశం’; అది స్వయంగా శక్తిమయం.

Verse 9

शिवशास्त्रप्रवक्तृत्वमपि तस्य हि तत्कृतम् । कुमारो मुनितो लब्धज्ञानाब्धिरिव नन्दनः

ఆయన వల్లనే అతడు శివశాస్త్ర ప్రవక్తగా చేయబడెను. ఆ దివ్య కుమారుడు నందనుడు, ముని ద్వారా పొందిన జ్ఞానంతో నూతనంగా లభించిన జ్ఞానసాగరంలా అయ్యెను.

Verse 10

दृष्टं तु कारणं तस्य शिवज्ञानसमन्वये । स्वमातृवचनं साक्षाच्छोकजं क्षीरकारणात्

శివజ్ఞాన సమన్విత బోధలో, ఆ స్థితికి కారణం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది—తన తల్లి వాక్యమే. క్షీరాన్ని నిమిత్తంగా చేసుకొని ప్రత్యక్షంగా పుట్టిన శోకమే కారణమైంది.

Verse 11

कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे । ईर्षयया मातुलसुतं संतृप्तक्षीरमुत्तमम्

ఒకసారి మేనమామ ఆశ్రమంలో ఉండగా అతడు చాలా కొద్దిగా పాలు తాగాడు. ఈర్ష్యతో ఉత్తమ పాలతో తృప్తుడైన మేనమామ కుమారుని చూశాడు.

Verse 12

पीत्वा स्थितं यथाकामं दृष्ट्वा वै मातुलात्मजम् । उपमन्युर्व्याघ्रपादिः प्रीत्या प्रोवाच मातरम्

మేనమామ కుమారుడు ఇష్టమొచ్చినంత పాలు తాగి నిలుచున్నాడని చూసి, వ్యాఘ్రపాదుడని కూడా పిలువబడే ఉపమన్యు ఆనందంతో తల్లితో చెప్పాడు.

Verse 13

उपमन्युरुवाच । मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि । गव्यं क्षीरमतिस्वादु नाल्पमुष्णं पिबाम्यहम्

ఉపమన్యు అన్నాడు—అమ్మా, అమ్మా, మహాభాగ్య తపస్వినీ! నాకు కూడా ఇవ్వు. నేను ఆవు పాలను అత్యంత మధురంగా, వేడిగా ఉండగానే, కొద్దిగా కాదు—ఎక్కువగా తాగుతాను.

Verse 14

वायुरुवाच । तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी । व्याघ्रपादस्य महिषी दुःखमापत्तदा च सा

వాయువు అన్నాడు—కుమారుని మాటలు విని, అతని తల్లి—తపస్విని, వ్యాఘ్రపాదుని భార్య—అప్పుడు దుఃఖంతో కుంగిపోయింది.

Verse 15

उपलाल्याथ सुप्रीत्या पुत्रमालिंग्य सादरम् । दुःखिता विललापाथ स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः

అప్పుడు ఆమె హృదయపూర్వక ప్రేమతో కుమారుణ్ని ముద్దాడి, గౌరవంతో ఆలింగనం చేసుకుంది; కానీ తన దారిద్ర్యాన్ని స్మరించి అంతరంగంలో దుఃఖించి విలపించసాగింది।

Verse 16

स्मृत्वास्मृत्वा पुनः क्षीरमुपमन्युस्स बालकः । देहि देहीति तामाह रुद्रन्भूयो महाद्युतिः

పాలను మళ్లీ మళ్లీ గుర్తుచేసుకుంటూ ఆ బాలుడు ఉపమన్యు, మహాద్యుతితో, మరల ఏడుస్తూ రుద్రునితో అన్నాడు—“ఇవ్వు, ఇవ్వు.”

Verse 17

तद्धठं सा परिज्ञाय द्विजपत्नी तपस्विनी । शान्तये तद्धठस्याथ शुभोपायमरीरचत्

ఆ హఠాన్ని గ్రహించిన ఆ తపస్వినీ బ్రాహ్మణపత్ని, దానిని శాంతింపజేయుటకు అప్పుడు ఒక శుభోపాయాన్ని ఆలోచించి ఏర్పరచింది।

Verse 18

उञ्छवृत्त्यार्जितान्बीजान्स्वयं दृष्ट्वा च सा तदा । बीजपिष्टमथालोड्य तोयेन कलभाषिणी

ఉఞ్ఛవృత్తితో సేకరించిన ధాన్యాన్ని ఆమె తానే అప్పుడు చూసింది. మధురవాణి గల ఆమె ధాన్యాన్ని నూరి పిండిగా చేసి నీటితో కలిపింది.

Verse 19

एह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततस्सुतम् । आलिंग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः

“రా రా నా కుమారా” అని మృదువుగా చెప్పి ఆమె ముందుగా శిశువును ఓదార్చింది. ఆపై దుఃఖంతో వ్యాకులమై అతన్ని ఆలింగనం చేసి దగ్గరకు తీసుకొని కృత్రిమ పాలను ఇచ్చింది.

Verse 20

पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रां दत्तं स बालकः । नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः

తల్లి ఇచ్చిన కృత్రిమ పాలను తాగిన ఆ బాలుడు ఎంతో వ్యాకులమై తల్లితో, “ఇది పాలు కాదు” అని అన్నాడు.

Verse 21

दुःखिता सा तदा प्राह संप्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि । समार्ज्य नेत्र पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते

అప్పుడు ఆమె దుఃఖంతో కుంగిపోయి పలికింది; కుమారుని శిరస్సును జాగ్రత్తగా చూచి వాసన చూచి, తన రెండు చేతులతో కమలసమమైన అతని నేత్రాలను తుడిచింది।

Verse 22

जनन्युवाच । तटिनी रत्नपूर्णास्तास्स्वर्गपातालगोचराः । भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश्च ये शिवे

తల్లి పలికింది—రత్నాలతో నిండిన ఆ నదులు, స్వర్గం పాతాళం వరకూ విహరించే మార్గమున్నవి; భాగ్యహీనులు వాటిని చూడరు, శివభక్తి లేనివారూ చూడరు।

Verse 23

राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् । न लभन्ते प्रियाण्येषां न तुष्यति यदा शिवः

శివుడు ప్రసన్నుడుకాకపోతే, అటువంటి వారు రాజ్యమును గాని, స్వర్గమును గాని, మోక్షమును గాని పొందరు; పాలనుండి పుట్టిన పుష్టికర భోజనంలాంటి ప్రియభోగములు కూడా వారికి లభించవు।

Verse 24

भवप्रसादजं सर्वं नान्यद्देवप्रसादजम् । अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च

సర్వసిద్ధులు భవుడు (భగవాన్ శివుడు) అనుగ్రహం వల్లనే కలుగుతాయి, ఇతర దేవతల అనుగ్రహం వల్ల కాదు. ఇతర దేవతలలో మునిగినవారు దుఃఖంతో బాధపడి మోహంలో తిరుగుతారు।

Verse 25

क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं वने निवसतां सदा । क्व दुग्धसाधनं वत्स क्व वयं वनवासिनः

మేము ఎల్లప్పుడూ అడవిలో నివసించేవాళ్లం; అక్కడ మాకు పాలు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి? ఓ వత్సా, పాల సాధనం ఎక్కడ, మేము వనవాసులు ఎక్కడ?

Verse 26

कृत्स्नाभावेन दारिद्र्यान्मया ते भाग्यहीनया । मिथ्यादुग्धमिदं दत्तम्पिष्टमालोड्य वारिणा

సంపూర్ణ అబావం, దారిద్ర్యం వల్ల భాగ్యహీనమైన నేను నీకు ఈ ‘నకిలీ పాలు’ ఇచ్చాను—నీటిలో పిండిని కలిపి కలిపి చేసినది.

Verse 27

त्वं मातुलगृहे स्वल्पं पीत्वा स्वादु पयः शृतम् । ज्ञात्वा स्वादु त्वया पीतं तज्जातीयमनुस्मरन्

మాతుల గృహంలో ఆ మధురమైన మరిగించిన పాలను కొద్దిగా తాగి, దాని మాధుర్యాన్ని తెలుసుకున్న నీవు, అదే రకమైన రుచిని మళ్లీ మళ్లీ తలచుకుంటూ ఉన్నావు.

Verse 28

दत्तं न पय इत्युक्त्वा रुदन् दुःखीकरोषि माम् । प्रसादेन विना शंभो पयस्तव न विद्यते

‘పాలు ఇవ్వలేదు’ అని ఏడుస్తూ నన్ను దుఃఖింపజేస్తున్నావు. ఓ శంభో, నీ ప్రసాదం లేకుండా నీకు పాలు ఉండనే ఉండవు.

Verse 29

पादपंकजयोस्तस्य साम्बस्य सगणस्य च । भक्त्या समर्पितं यत्तत्कारणं सर्वसम्पदाम्

ఉమాసహితుడై గణాలతో పరివృతుడైన ఆ భగవాన్ శివుని పాదపద్మాలలో భక్తితో సమర్పించబడిన ఏదైనా, అది సమస్త సంపదలకూ సిద్ధులకూ కారణమవుతుంది.

Verse 30

अधुना वसुदोस्माभिर्महादेवो न पूजितः । सकामानां यथाकामं यथोक्तफलदायकः

ఇప్పుడు, ఓ వసూ, మా చేత మహాదేవుని పూజ చేయబడలేదు; అయినా ఆయన సకాములకు శాస్త్రోక్త ఫలాన్ని వారి కోరిక ప్రకారం ప్రసాదించువాడు।

Verse 31

धनान्युद्दिश्य नास्माभिरितः प्रागर्चितः शिवः । अतो दरिद्रास्संजाता वयं तस्मान्न ते पयः

ధనాన్ని ఆశించి మేము ఇక్కడ ముందుగా శివుని ఆరాధించలేదు; అందువల్ల మేము దరిద్రులమయ్యాము, కాబట్టి నీకు అర్పించేందుకు పాలు లేవు।

Verse 32

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्दिश्य वै सुतः । तदेव लभ्यते नान्यद्विष्णुमुद्दिश्य वा प्रभुम्

ఓ సూతా! పూర్వజన్మలో శివుని ఉద్దేశించి ఇచ్చిన దానానికి అదే ఫలం లభిస్తుంది; మరొకటి కాదు, అది ప్రభువు విష్ణువుని ఉద్దేశించినా కూడా।

Verse 33

वायुरुवाच । इति मातृवचः श्रुत्वा तथ्यं शोकादिसूचकम् । बालो ऽप्यनुतपन्नंतः प्रगल्भमिदमब्रवीत्

వాయువు అన్నాడు—తల్లి చెప్పిన సత్యమయమైన, శోకాది సూచించే మాటలు విని, పశ్చాత్తాపం లేని హృదయమున్న ఆ బాలుడుకూడా ధైర్యంగా ఇలా పలికెను।

Verse 34

उपमन्युरुवाच । शोकेनालमितो मातः सांबो यद्यस्ति शंकरः । त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति

ఉపమన్యు అన్నాడు—అమ్మా, నీవు శోకంతో ముంచెత్తబడ్డావు. ఉమాసహిత శంకరుడు (సాంబ శివుడు) నిజంగా ఉన్నట్లయితే, ఓ భాగ్యవతీ, శోకాన్ని విడిచిపెట్టు; అన్నీ మంగళమవుతాయి।

Verse 35

शृणु मातर्वचो मेद्य महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित् । चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

అమ్మా, ఈ రోజు నా మాట విను—మహాదేవుడు ఎక్కడైనా ఉన్నాడంటే, ఆలస్యమైనా త్వరగానైనా, నేను క్షీరసాగరాన్ని చేరుటను తప్పక సాధిస్తాను।

Verse 36

वायुरुवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य बालकस्य महामतेः । प्रत्युवाच तदा माता सुप्रसन्ना मनस्विनी

వాయువు పలికెను: ఆ మహామతి బాలుని మాటలు విని, అత్యంత ప్రసన్నచిత్తతో దృఢసంకల్పముగల తల్లి ఆనందముతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.

Verse 37

मातोवाच । शुभं विचारितं तात त्वया मत्प्रीतिवर्धनम् । विलंबं मा कथास्त्वं हि भज सांबं सदाशिवम्

తల్లి పలికింది—తాతా, నీవు శుభంగా ఆలోచించావు; అది నా ఆనందాన్ని పెంచుతుంది. ఇక మాటలతో ఆలస్యం చేయకు; ఉమాసహిత సాంబ సదాశివుని భజించు।

Verse 38

सर्वस्मादधिको ऽस्त्येव शिवः परमकारणम् । तत्कृतं हि जगत्सर्वं ब्रह्माद्यास्तस्य किंकराः

నిజంగా శివుడు సమస్తులకన్నా అధికుడు, పరమ కారణుడు. ఆయన నుంచే ఈ సమస్త జగత్తు ఉద్భవించింది; బ్రహ్మాది దేవతలూ ఆయన సేవకులే।

Verse 39

तत्प्रसादकृतैश्वर्या दासास्तस्य वयं प्रभोः । तं विनान्यं न जानीमश्शंकरं लोकशंकरम्

ఆయన కృపవల్లనే మాకు లభించిన ఐశ్వర్యం ఏర్పడింది. మేము ఆ ప్రభువుకు దాసులం. ఆయనను విడిచి మరెవ్వరినీ మేము ఎరుగము—లోకమంగళకర శంకరునే।

Verse 40

अन्यान्देवान्परित्यज्य कर्मणा मनसा गिरा । तमेव सांबं सगणं भज भावपुरस्सरम्

ఇతర దేవతలను విడిచి, కర్మతో, మనసుతో, వాక్తో—భక్తిభావాన్ని ముందుంచి—ఉమాసహిత గణసహిత ఆ సాంబ శివునినే భజించు।

Verse 41

तस्य देवाधिदेवस्य शिवस्य वरदायिनः । साक्षान्नमश्शिवायेति मंत्रो ऽयं वाचकः स्मृतः

దేవాధిదేవుడైన, వరప్రదాత శివుని ఈ మంత్రం—“నమః శివాయ”—ఆయనను సాక్షాత్తుగా సూచించే వాచకమని స్మరించబడింది।

Verse 42

सप्तकोटिमहामंत्राः सर्वे सप्रणवाः परे । तस्मिन्नेव विलीयंते पुनस्तस्माद्विनिर्गताः

ప్రణవంతో కూడిన పరమమైన ఏడు కోట్లు మహామంత్రాలు—అన్నీ ఆయనలోనే లయమవుతాయి; మళ్లీ ఆయన నుంచే పుట్టి బయలుదేరి వస్తాయి।

Verse 43

सप्रसादाश्च ते मंत्राः स्वाधिकाराद्यपेक्षया । सर्वाधिकारस्त्वेको ऽयं मंत्र एवेश्वराज्ञया

ఆ మంత్రాలు కూడా అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తాయి—ప్రతి ఒక్కరి అర్హత మొదలైన వాటిని బట్టి. అయితే ప్రభువు ఆజ్ఞచే ఈ ఒక్క మంత్రమే సర్వాధికారమయినది, అందరికీ యోగ్యమైనది।

Verse 44

यथा निकृष्टानुत्कृष्टान्सर्वानप्यात्मनः शिवः । क्षमते रक्षितुं तद्वन्मंत्रो ऽयमपि सर्वदा

శివుడు సమస్త జీవులను తనవారిగా భావించి—నీచులైనా, ఉత్తములైనా—రక్షించగలిగినట్లే, ఈ మంత్రం కూడా ఎల్లప్పుడూ రక్షణను ప్రసాదించగలదు।

Verse 45

प्रबलश्च तथा ह्येष मंत्रो मन्त्रान्तरादपि । सर्वरक्षाक्षमो ऽप्येष नापरः कश्चिदिष्यते

ఈ మంత్రం అత్యంత ప్రబలమైనది; ఇతర మంత్రాలకన్నా కూడా శక్తిమంతమైనది. ఇది అన్ని విధాల సంపూర్ణ రక్షణ ఇవ్వగలదు; దీనికి సమానమైనది మరొకటి లేదు.

Verse 46

तस्मान्मन्त्रान्तरांस्त्यक्त्वा पञ्चाक्षरपरो भव । तस्मिञ्जिह्वांतरगते न किंचिदिह दुर्लभम्

కాబట్టి ఇతర మంత్రాలను విడిచి పంచాక్షర ‘నమః శివాయ’ పట్ల సంపూర్ణ పరాయణుడవు. అది జిహ్వలో అంతర్గతమై నిత్య జపంగా నిలిచినప్పుడు, ఈ లోకంలో ఏదీ దుర్లభం కాదు.

Verse 47

अघोरास्त्रं च शैवानां रक्षाहेतुरनुत्तमम् । तच्च तत्प्रभवं मत्वा तत्परो भव नान्यथा

అఘోరాస్త్రం శైవ భక్తులకు రక్షణకు అనుత్తమ కారణం. అది ఆ పరమశివుని నుండే ఉద్భవించినదని, ఆయనదే స్వరూపమని తెలుసుకొని, ఆయనపైనే పరాయణుడవు— వేరేలా కాదు.

Verse 48

भस्मेदन्तु मया लब्धं पितुरेव तवोत्तमम् । विरजानलसंसिद्धं महाव्यापन्निवारणम्

“కానీ ఈ భస్మాన్ని నేను పొందాను— అత్యుత్తమమైనది, అది కూడా నీ తండ్రి నుండే. విరాగాగ్నిలో సిద్ధమైన ఈ భస్మం మహా విపత్తు మరియు క్లేశాన్ని నివారించేది.”

Verse 49

मंत्रं च ते मया दत्तं गृहाण मदनुज्ञया । अनेनैवाशु जप्तेन रक्षा तव भविष्यति

“నేను నీకు ఇచ్చిన మంత్రాన్ని నా అనుమతితో స్వీకరించు. ఇదే మంత్రాన్ని త్వరగా జపిస్తే నీకు రక్షణ తప్పక కలుగుతుంది.”

Verse 50

वायुरुवाच । एवं मात्रा समादिश्य शिवमस्त्वित्युदीर्य च । विसृष्टस्तद्वचो मूर्ध्नि कुर्वन्नेव तदा मुनिः

వాయువు పలికెను—ఈ విధంగా మాతను ఉపదేశించి, “శివమస్తు” అని ఉచ్చరించి, ఆ ముని విడిపించబడెను; ఆ ఆజ్ఞను శిరస్సున ధరించి అతడు ప్రయాణమయ్యెను।

Verse 51

तां प्रणम्यैवमुक्त्वा च तपः कर्तुं प्रचक्रमे । तमाह च तदा माता शुभं कुर्वंतु ते सुराः

ఆమెకు నమస్కరించి అలా చెప్పి అతడు తపస్సు చేయుటకు బయలుదేరాడు. అప్పుడు అతని తల్లి చెప్పింది—దేవతలు నీకు శుభం కలుగజేయుగాక.

Verse 52

अनुज्ञातस्तया तत्र तपस्तेपे स दुश्चरम् । हिमवत्पर्वतं प्राप्य वायुभक्षः समाहितः

ఆమె అనుమతి పొందిన అతడు అక్కడ దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు. హిమవత్ పర్వతాన్ని చేరి, వాయువే ఆహారంగా చేసుకొని సమాధానచిత్తుడై నిలిచాడు.

Verse 53

अष्टेष्टकाभिः प्रसादं कृत्वा लिंगं च मृन्मयम् । तत्रावाह्य महादेवं सांबं सगणमव्ययम्

ఎనిమిది ఇటుకలతో ప్రసాదం/వేదిక నిర్మించి, మట్టితో లింగాన్ని కూడా చేసి, అక్కడ ఉమాసహిత మహాదేవుడైన శివుని—గణాలతో కూడిన అవ్యయ ప్రభువును—ఆవాహన చేయాలి.

Verse 54

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव पुत्रैः पुष्पैर्वनोद्भवैः । समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमं तपः

భక్తితో కేవలం పంచాక్షర మంత్రాన్ని జపిస్తూ, కుమారులు తెచ్చిన అడవిలో పుట్టిన పుష్పాలతో ఆయన శివుని సమ్యక్గా అర్చించాడు; దీర్ఘకాలం ఆరాధించి పరమ తపస్సు ఆచరించాడు।

Verse 55

ततस्तपश्चरत्तं तं बालमेकाकिनं कृशम् । उपमन्युं द्विजवरं शिवसंसक्तमानसम्

ఆ తరువాత ఆ బాలుడు ఉపమన్యు—ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు—ఒంటరిగా, కృశుడై తపస్సు చేస్తూ కనిపించాడు; అతని మనస్సు సంపూర్ణంగా శివునందే లీనమై ఉండేది।

Verse 56

पुरा मरीचिना शप्ताः केचिन्मुनिपिशाचकाः । संपीड्य राक्षसैर्भावैस्तपसोविघ्नमाचरन्

పూర్వకాలంలో మరీచి శాపం వల్ల కొందరు ముని-పిశాచసదృశులు రాక్షస స్వభావాన్ని ధరించి ఋషులను బాధించి వారి తపస్సుకు విఘ్నం కలిగించేవారు।

Verse 57

स च तैः पीड्यमानो ऽपि तपः कुर्वन्कथञ्चन । सदा नमः शिवायेति क्रोशति स्मार्तनादवत्

వారు బాధించినప్పటికీ అతడు ఏదో విధంగా తపస్సు చేస్తూనే ఉన్నాడు; మరియు స్మార్తనాదంలా ఘోషిస్తూ ఎల్లప్పుడూ “నమః శివాయ” అని పదేపదే పలికేవాడు।

Verse 58

तन्नादश्रवणादेव तपसो विघ्नकारिणः । ते तं बालं समुत्सृज्य मुनयस्समुपाचरन्

ఆ ధ్వనిని వినడమే చేత తపస్సుకు విఘ్నం కలిగించేవారు నశించారు. ఆ బాలుణ్ని వదిలి మునులు భక్తితో అతని దగ్గరకు వచ్చి సేవించారు।

Verse 59

तपसा तस्य विप्रस्य चोपमन्योर्महात्मनः । चराचरं च मुनयः प्रदीपितमभूज्जगत्

ఓ మునులారా, ఆ బ్రాహ్మణుని మరియు మహాత్ముడైన ఉపమన్యువు తపస్సు ప్రభావంతో చరాచరములతో కూడిన సమస్త జగత్తు ప్రకాశించి మేల్కొన్నదివలె అయింది।