शैवधर्मप्रशंसा तथा पञ्चविधसाधनविभागः / Praise of Śaiva Dharma and the Fivefold Classification of Practice

Verse 1

ऋषय ऊचुः । किं तच्छ्रेष्टमनुष्ठानं मोक्षो येनपरोक्षितः । तत्तस्य साधनं चाद्य वक्तुमर्हसि मारुत

ఋషులు అన్నారు: ఏది ఆ శ్రేష్ఠమైన అనుష్ఠానం, దానివల్ల మోక్షం ప్రత్యక్షమవుతుంది? దాన్ని పొందే సాధనం ఏమిటి? ఓ మారుతా, దయచేసి ఇప్పుడు చెప్పుము.

Verse 2

वायुरुवाच । शैवो हि परमो धर्मः श्रेष्ठानुष्ठानशब्दितः । यत्रापरोक्षो लक्ष्येत साक्षान्मोक्षप्रदः शिवः

వాయువు అన్నాడు: శైవధర్మమే పరమ ధర్మం, శ్రేష్ఠ అనుష్ఠానమని ప్రసిద్ధి; ఎందుకంటే అందులో శివుడు అపరోక్షంగా ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిస్తాడు, ఆ సాక్షాత్ శివుడే మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 3

स तु पञ्चविधो ज्ञेयः पञ्चभिः पर्वभिः क्रमात् । क्रियातपोजपध्यानज्ञानात्मभिरनुत्तरैः

ఆ సాధన ఐదు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి; ఐదు దశలుగా క్రమంగా వికసిస్తుంది—ఉత్తమ క్రియ, తపస్సు, జపం, ధ్యానం, మరియు విమోచక జ్ఞానం.

Verse 4

तैरेव सोत्तरैस्सिद्धो धर्मस्तु परमो मतः । परोक्षमपरोक्षं च ज्ञानं यत्र च मोक्षदम्

ఆ ఉపదేశాలు మరియు వాటి ఉత్తమ తాత్పర్యాలతో పరమధర్మం స్థాపితమవుతుంది. అక్కడ పరోక్ష (శాస్త్రీయ) మరియు అపరోక్ష (సాక్షాత్కార) జ్ఞానం రెండూ లభిస్తాయి—అది మోక్షప్రదం.

Verse 5

परमो ऽपरमश्चोभौ धर्मौ हि श्रुतिचोदितौ । धर्मशब्दाभिधेयेर्थे प्रमाणं श्रुतिरेव नः

పరమమూ అపరమూ—ఈ రెండు ధర్మాలు శ్రుతిచే విధింపబడ్డవే. ‘ధర్మ’ శబ్దానికి ఉద్దేశిత అర్థానికి మా ప్రమాణం శ్రుతియే.

Verse 6

परमो योगपर्यन्तो धर्मः श्रुतिशिरोगतः । धर्मस्त्वपरमस्तद्वदधः श्रुतिमुखोत्थितः

యోగపర్యంతమైన పరమ ధర్మము శ్రుతి యొక్క శిరోభాగమున స్థాపితమైయున్నది. అలాగే దాని కిందనున్న గౌణ ధర్మములు శ్రుతి ముఖమునుండి ఉద్భవించినవని చెప్పబడును.

Verse 7

अपश्वात्माधिकारत्वाद्यो धरमः परमो मतः । साधारणस्ततो ऽन्यस्तु सर्वेषामधिकारतः

ఏ ధర్మము ‘పరమ’మని భావింపబడునో, అది అపశు-స్వభావముగల నియమిత ఆత్మకు అధికారముండుటవలన పరమమని చెప్పబడును. అయితే దానికన్నా వేరైన ‘సాధారణ’ ధర్మము అధికారతః సమస్తులకు వర్తించును.

Verse 8

स चायं परमो धर्मः परधर्मस्य साधनम् । धर्मशास्त्रादिभिस्सम्यक्सांग एवोपबृंहितः

ఇదే పరమ ధర్మము పరధర్మము (మోక్షధర్మము) సాధనమగును. ధర్మశాస్త్రాది ప్రమాణగ్రంథములచే ఇది సాంగముగా సమ్యకంగా పుష్టింపబడి ఆధారింపబడినది.

Verse 9

शैवो यः परमो धर्मः श्रेष्ठानुष्ठानशब्दितः । इतिहासपुराणाभ्यां कथंचिदुपबृंहितः

‘శ్రేష్ఠానుష్ఠానము’ అని చెప్పబడే శైవ పరమ ధర్మము ఇతిహాస-పురాణములచే కొంతమేర విస్తరింపబడి సమర్థింపబడినది.

Verse 10

शैवागमैस्तु संपन्नः सहांगोपांविस्तरः । तत्संस्काराधिकारैश्च सम्यगेवोपबृंहितः

ఇది శైవ ఆగమములతో సంపూర్ణమై, అంగ-ఉపాంగముల విస్తృత వివరణతో కూడియున్నది. అలాగే ఆ సంప్రదాయానికి విధించిన సంస్కారములు, అధికార నియమములచే సమ్యకంగా శుద్ధింపబడి బలపరచబడినది.

Verse 11

शैवागमो हि द्विविधः श्रौतो ऽश्रौतश्च संस्कृतः । श्रुतिसारमयः श्रौतस्स्वतंत्र इतरो मतः

శైవ ఆగమం రెండు విధాలు—శ్రౌత (వైదిక) మరియు అశ్రౌత. శ్రౌత సంప్రదాయం శ్రుతిసారమయమైనది; మరొకటి అధికారంలో, విధానంలో స్వతంత్రమని భావిస్తారు।

Verse 12

स्वतंत्रो दशधा पूर्वं तथाष्टादशधा पुनः । कामिकादिसमाख्याभिस्सिद्धः सिद्धान्तसंज्ञितः

ఈ శైవ బోధ స్వప్రామాణ్యమైనది—మునుపు దశ విధాలుగా, తరువాత మళ్లీ అష్టాదశ విధాలుగా ప్రతిపాదించబడింది. కామికాది పేర్లతో స్థిరపడినందున ఇది ‘సిద్ధాంతం’గా ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 13

श्रुतिसारमयो यस्तु शतकोटिप्रविस्तरः । परं पाशुपतं यत्र व्रतं ज्ञानं च कथ्यते

శ్రుతిసారమయమై శతకోటి విస్తారంగా ఉన్న ఆ శాస్త్రంలో పరమ పాశుపత వ్రతమును, అలాగే విమోచక జ్ఞానమును వివరించారు।

Verse 14

युगावर्तेषु शिष्येत योगाचार्यस्वरूपिणा । तत्रतत्रावतीर्णेन शिवेनैव प्रवर्त्यते

యుగసంధికాలాలలో ఆయన యోగాచార్యస్వరూపముగా శిష్యులను శిక్షిస్తాడు; అక్కడక్కడ అవతరించిన శివుడే సాధనాధర్మాన్ని ప్రవర్తింపజేసి నిలుపుతాడు।

Verse 15

संक्षिप्यास्य प्रवक्तारश्चत्वारः परमर्षय । रुरुर्दधीचो ऽगस्त्यश्च उपमन्युर्महायशाः

సంక్షేపంగా, ఈ ఉపదేశ పరంపరను ప్రవచించిన పరమర్షులు నలుగురు—రురు, దధీచి, అగస్త్యుడు, మహాయశస్సు ఉపమన్యుడు।

Verse 16

ते च पाशुपता ज्ञेयास्संहितानां प्रवर्तकाः । तत्संततीया गुरवः शतशो ऽथ सहस्रशः

వారిని పాశుపతులని తెలుసుకొనుడి—సంహితల ప్రవర్తకులు వారే. వారి పరంపరలో వందలుగా, వేలలుగా గురువులు ఉద్భవించిరి.

Verse 17

तत्रोक्तः परमो धर्मश्चर्याद्यात्मा चतुर्विधः । तेषु पाशुपतो योगः शिवं प्रत्यक्षयेद्दृढम्

అక్కడ పరమధర్మము చర్యాదిగా ఆరంభమగు చతుర్విధమని ఉపదేశింపబడెను. వాటిలో పాశుపతయోగము దృఢముగా శివుని ప్రత్యక్షసాక్షాత్కారమును ప్రసాదించును.

Verse 18

तस्माच्छ्रेष्ठमनुष्ठानं योगः पाशुपतो मतः । तत्राप्युपायको युक्तो ब्रह्मणा स तु कथ्यते

అందుచేత శ్రేష్ఠమైన అనుష్ఠానము పాశుపతయోగమని భావింపబడెను. అందులోనూ యుక్తమైన ఉపాయము బ్రహ్మద్వారా నిశ్చయముగా ఉపదేశింపబడెను.

Verse 19

नामाष्टकमयो योगश्शिवेन परिकल्पितः । तेन योगेन सहसा शैवी प्रज्ञा प्रजायते

శివుడు అష్టనామమయమైన యోగాన్ని పరికల్పించాడు. ఆ యోగాన్ని ఆచరించగానే శైవీ ప్రజ్ఞ త్వరగా జనిస్తుంది.

Verse 20

प्रज्ञया परमं ज्ञानमचिराल्लभते स्थिरम् । प्रसीदति शिवस्तस्य यस्य ज्ञानं प्रतिष्ठितम्

ప్రజ్ఞ ద్వారా అచిరకాలంలో పరమమైన స్థిర జ్ఞానం లభిస్తుంది. ఎవరిలో ఆ జ్ఞానం స్థిరంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉంటుందో, అతనిపై శివుడు ప్రసన్నుడవుతాడు.

Verse 21

प्रसादात्परमो योगो यः शिवं चापरोक्षयेत् । शिवापरोक्षात्संसारकारणेन वियुज्यते

ప్రసాదమువలన పరమయోగము ఉద్భవిస్తుంది; దానివల్ల శివుని అపరోక్ష సాక్షాత్కారం కలుగుతుంది। శివుని అపరోక్షానుభవంతో సంసారకారణమునుండి జీవుడు వియుక్తుడవుతాడు।

Verse 22

ततः स्यान्मुक्तसंसारो मुक्तः शिवसमो भवेत् । ब्रह्मप्रोक्त इत्युपायः स एव पृथगुच्यते

అనంతరం అతడు సంసారబంధనమునుండి విముక్తుడవుతాడు; విముక్తుడై శివసముడవుతాడు। బ్రహ్ముడు ప్రకటించిన ఇదే ఉపాయం ఇక్కడ ప్రత్యేక విధానంగా చెప్పబడింది।

Verse 23

शिवो महेश्वरश्चैव रुद्रो विष्णुः पितामहः । संसारवैद्यः सर्वज्ञः परमात्मेति मुख्यतः

ఆయన శివుడు, మహేశ్వరుడు, రుద్రుడు అని పిలువబడుతాడు; ఆయనే విష్ణువు, పితామహుడు (బ్రహ్మ) కూడా. ఆయన సంసారరోగ వైద్యుడు, సర్వజ్ఞుడు, ముఖ్యంగా పరమాత్మ।

Verse 24

नामाष्टकमिदं मुख्यं शिवस्य प्रतिपादकम् । आद्यन्तु पञ्चकं ज्ञेयं शान्त्यतीताद्यनुक्रमात्

ఇది శివుని ప్రతిపాదించే ప్రధాన నామాష్టకం. శాంతి నుండి ప్రారంభమై అతీత వరకు ఉన్న క్రమానుసారం ఇందులోని ఆద్యమూ అంత్యమూ అయిన పంచకాన్ని తెలుసుకోవలెను.

Verse 25

संज्ञा सदाशिवादीनां पञ्चोपाधिपरिग्रहात् । उपाधिविनिवृत्तौ तु यथास्वं विनिवर्तते

‘సదాశివ’ మొదలైన సంజ్ఞలు ఐదు ఉపాధులను స్వీకరించుట వలన కలుగుతాయి. ఉపాధులు నివృత్తి అయినప్పుడు ప్రతి ఒక్కటి తన స్వస్వరూపానికే తిరిగి చేరుతుంది.

Verse 26

पदमेव हि तन्नित्यमनित्याः पदिनः स्मृताः । पदानां प्रतिकृत्तौ तु मुच्यन्ते पदिनो यतः

ఆ పరమపదమే నిత్యం; పథికులు (పదినః) అనిత్యులని స్మరించబడతారు. అయితే ‘పదాలు’—పరిమిత స్థితులు, ఆధారాలు—వాటిపై ఆసక్తిని కోసివేసినప్పుడు పథికులు విముక్తులవుతారు; ఎందుకంటే పదాతీతంగా వెళ్లినప్పుడే ఆ పదప్రాప్తి.

Verse 27

परिवृत्त्यन्तरे भूयस्तत्पदप्राप्तिरुच्यते । आत्मान्तराभिधानं स्याद्यदाद्यं नाम पञ्चकम्

మధ్యవర్తి పరివర్తన అనంతరం మళ్లీ ఆ పరమపదప్రాప్తి చెప్పబడింది. అంతరాత్మ యొక్క అభిధానం అనగా, ఆది ‘ఐదు నామాల’ పంచకం.

Verse 28

अन्यत्तु त्रितयं नाम्नामुपादानादियोगतः । त्रिविधोपाधिवचनाच्छिव एवानुवर्तते

కానీ మిగిలిన మూడు నామాలు ఉపాదానకారణాది సంయోగం వల్ల ఉద్భవిస్తాయి. మూడు విధాల ఉపాధుల ద్వారా చెప్పబడినప్పటికీ, అంతర్లీన సత్యంగా నిరంతరం అనువర్తించేది శివుడే.

Verse 29

अनादिमलसंश्लेषः प्रागभावात्स्वभावतः । अत्यंतं परिशुद्धात्मेत्यतो ऽयं शिव उच्यते

స్వభావతః ఆయనలో అనాది మలసంయోగం లేదు; ఆది నుంచే కలుషం లేనే లేదు. ఆయన ఆత్మస్వరూపం అత్యంత పరిశుద్ధమైనది; అందుకే ఆయనను “శివుడు” అంటారు.

Verse 30

अथवाशेषकल्याणगुणैकधन ईश्वरः । शिव इत्युच्यते सद्भिश्शिवतत्त्वार्थवादिभिः

లేదా, సమస్త కల్యాణగుణాలకు ఏకైక నిధియైన పరమేశ్వరుని సద్జనులు—శివతత్త్వార్థాన్ని వివరించువారు—“శివుడు” అని కీర్తిస్తారు.

Verse 31

त्रयोविंशतितत्त्वेभ्यः प्रकृतिर्हि परा मता । प्रकृतेस्तु परं प्राहुः पुरुषं पञ्चविंशकम्

ఇరవైమూడు తత్త్వాలకన్నా పరంగా ప్రకృతినే శ్రేష్ఠమని భావిస్తారు. ప్రకృతికన్నా పరంగా పంచవిసవ తత్త్వమైన పురుషుడని ప్రకటిస్తారు.

Verse 32

यं वेदादौ स्वरं प्राहुर्वाच्यवाचकभावतः । वेदैकवेद्ययाथात्म्याद्वेदान्ते च प्रतिष्ठितः

వేదారంభంలో వాచ్య-వాచక భావంతో ‘ఓం’ అనే స్వరముగా ప్రకటించబడినవాడు, వేదమాత్రముచే తెలిసే యథార్థ స్వరూపుడై, వేదాంతంలో కూడా పరమ తాత్పర్యరూపంగా స్థిరంగా నిలిచియున్నాడు.

Verse 33

तस्य प्रकृतिलीनस्य यः परस्स महेश्वरः । तदधीनप्रवृत्तित्वात्प्रकृतेः पुरुषस्य च

ప్రకృతిలో లీనమయ్యే ఆ తత్త్వానికన్నా పరంగా ఉన్నవాడే మహేశ్వరుడు; ఎందుకంటే ప్రకృతి మరియు పురుషుల ప్రవృత్తి రెండూ ఆయనాధీనంగానే జరుగుతాయి.

Verse 34

अथवा त्रिगुणं तत्त्वमुपेयमिदमव्ययम् । मायान्तु प्रकृतिं विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम्

లేదా, ఈ అవ్యయమైన ఉపేయ తత్త్వాన్ని త్రిగుణాత్మకమని తెలుసుకో; మాయను ప్రకృతిగా గ్రహించు, మాయాధిపతిని మహేశ్వరుడిగా తెలుసుకో.

Verse 35

मायाविक्षोभको ऽनंतो महेश्वरसमन्वयात् । कालात्मा परमात्मादिः स्थूलः सूक्ष्मः प्रकीर्तितः

మహేశ్వర సమన్వయంతో అనంతుడే మాయను విక్షోభింపజేసేవాడవుతాడు. ఆయనే కాలాత్మ, పరమాత్మ మొదలైనవాడిగా, స్థూల-సూక్ష్మ రూపాలుగా ప్రకటించబడుతున్నాడు.

Verse 36

रुद्दुःखं दुःखहेतुर्वा तद्रावयति नः प्रभुः । रुद्र इत्युच्यते सद्भिः शिवः परमकारणम्

దుఃఖమే అయినా దుఃఖకారణమే అయినా, మా ప్రభువు దానిని విలపింపజేసి దూరం చేస్తాడు. అందుకే సద్భక్తులు ఆయనను “రుద్రుడు” అంటారు; ఆ శివుడే పరమకారణము.

Verse 37

तत्त्वादिभूतपर्यन्तं शरीरादिष्वतन्द्रितः । व्याप्याधितिष्ठति शिवस्ततो रुद्र इतस्ततः

తత్త్వాల నుండి స్థూలభూతాల వరకు, అలాగే శరీరాది అన్ని రూపాలలో, శివుడు—అలసటలేని వాడు—అన్నిటిలో వ్యాపించి అధిష్ఠానంగా నిలుస్తాడు. అందువల్ల ఒక భావంలో “శివుడు”, మరొక భావంలో “రుద్రుడు” అని పిలువబడతాడు.

Verse 38

जगतः पितृभूतानां शिवो मूर्त्यात्मनामपि । पितृभावेन सर्वेषां पितामह उदीरितः

జగత్తుకు తండ్రి శివుడే—మూర్తిరూప జీవులకు కూడా ఆయనే తండ్రి. అందరికీ పితృభావంగా నిలిచినందున ఆయనను ‘పితామహుడు’ అని కూడా ప్రకటిస్తారు.

Verse 39

निदानज्ञो यथा वैद्यो रोगस्य विनिवर्तकः । उपायैर्भेषजैस्तद्वल्लयभोगाधिकारतः

రోగకారణం తెలిసిన వైద్యుడు తగిన ఉపాయాలు, ఔషధాలతో రోగాన్ని తొలగించినట్లే, లయము మరియు భోగము పట్ల ఉన్న అర్హతను బట్టి తగిన ఆధ్యాత్మిక ఉపాయాలతో బంధనం తొలగుతుంది.

Verse 40

संसारस्येश्वरो नित्यं समूलस्य निवर्तकः । संसारवैद्य इत्युक्तः सर्वतत्त्वार्थवेदिभिः

ఆయన నిత్యంగా సంసారానికి ఈశ్వరుడు, అలాగే మూలంతో సహా సంసారాన్ని నివర్తింపజేసేవాడు. అందువల్ల సమస్త తత్త్వార్థాలను తెలిసినవారు ఆయనను “సంసార వైద్యుడు” అని అంటారు.

Verse 41

दशार्थज्ञानसिद्ध्यर्थमिन्द्रियेष्वेषु सत्स्वपि । त्रिकालभाविनो भावान्स्थूलान्सूक्ष्मानशेषतः

ఈ ఇంద్రియాలు ఉన్నప్పటికీ, దశ తత్త్వాల సిద్ధజ్ఞానసాధనార్థం భూత‑వర్తమాన‑భవిష్యత్ అనే త్రికాలంలో ఉద్భవించే స్థూల‑సూక్ష్మ భావాలను అవశేషం లేకుండా సమ్యక్‌గా గ్రహించవలెను।

Verse 42

अणवो नैव जानन्ति माययैव मलावृताः । असत्स्वपि च सर्वेषु सर्वार्थज्ञानहेतुषु

అణువులు (బద్ధజీవులు) మాయ ద్వారానే మలంతో ఆవరించబడి ఉండుటచేత యథార్థాన్ని తెలియరు; సర్వార్థజ్ఞానహేతువులని చెప్పబడే అన్ని సాధనాలు ఉన్నప్పటికీ వారు సత్యాన్ని తెలిసికోలేరు।

Verse 43

यद्यथावस्थितं वस्तु तत्तथैव सदाशिवः । अयत्नेनैव जानाति तस्मात्सर्वज्ञ उच्यते

వస్తువు యథాస్థితంగా ఏ విధంగా ఉందో, సదాశివుడు దానిని అచ్చంగా అట్లే ప్రయత్నం లేకుండానే తెలుసుకొనును; అందుచేత ఆయన ‘సర్వజ్ఞుడు’ అని చెప్పబడును।

Verse 44

सर्वात्मा परमैरेभिर्गुणैर्नित्यसमन्वयात् । स्वस्मात्परात्मविरहात्परमात्मा शिवः स्वयम्

పరమ గుణాలతో నిత్య సమన్వయం కలిగి, సర్వుల అంతరాత్మగా ఉండి, పరాత్మ తన స్వస్వరూపం నుండి ఎప్పుడూ వియోగం పొందనందున—శివుడే స్వయంగా పరమాత్ముడు।

Verse 45

नामाष्टकमिदं चैव लब्ध्वाचार्यप्रसादतः । निवृत्त्यादिकलाग्रन्थिं शिवाद्यैः पञ्चनामभिः

ఆచార్యప్రసాదంతో ఈ నామాష్టకాన్ని పొందినవాడు, ‘శివ’తో ప్రారంభమయ్యే పంచనామములచే నివృత్తి మొదలైన కళల గ్రంథిని ఛేదించవలెను।

Verse 46

यथास्वं क्रमशश्छित्वा शोधयित्वा यथागुणम् । गुणितैरेव सोद्धातैरनिरुद्धैरथापि वा

తమ తమ ప్రమాణానుసారం క్రమంగా ఛేదించి, తగిన గుణానుసారం శుద్ధి చేసి, తరువాత తగిన గుణకాలు మరియు సమ్యక్ భాగకాలు ద్వారా—నియతమైనవైనా లేదా అవసరానుసారం అనియతమైనవైనా—సారాన్ని గ్రహించాలి.

Verse 47

हृत्कण्ठतालुभ्रूमध्यब्रह्मरन्ध्रसमन्विताम् । छित्त्वा पर्यष्टकाकारं स्वात्मानं च सुषुम्णया

హృదయం, కంఠం, తాలువు, భ్రూమధ్యము మరియు బ్రహ్మరంధ్రంతో చైతన్యాన్ని ఏకీకృతం చేసి, అనంతరం అష్టావరణాన్ని ఛేదించి, సుషుమ్ణా మార్గమున స్వాత్మతత్త్వాన్ని పైకి నడిపించాలి.

Verse 48

द्वादशांतःस्थितस्येन्दोर्नीत्वोपरि शिवौजसि । संहृत्यं वदनं पश्चाद्यथासंस्करणं लयात्

ద్వాదశాంతంలో ఉన్న చంద్రధారను పైకి శివౌజస్సులోకి నడిపించి, తరువాత వదనం (బహిర్ముఖ ప్రవాహం)ను సంకోచింప చేయాలి; ఆపై లయ ద్వారా విధివిధానమైన అంతఃసంస్కరణ-శుద్ధి క్రమానుసారం అందులో లీనమవాలి.

Verse 49

शाक्तेनामृतवर्षेण संसिक्तायां तनौ पुनः । अवतार्य स्वमात्मानममृतात्माकृतिं हृदि

శక్తిజన్య అమృతవర్షంతో దేహం మళ్లీ సింకితమైనప్పుడు, అతడు తన స్వాత్మను అవతరింపజేసి హృదయంలో అమృతాత్మ స్వరూపాన్ని స్థాపించాడు।

Verse 50

द्वादशांतःस्थितस्येन्दोः परस्ताच्छ्वेतपंकजे । समासीनं महादेवं शंकरम्भक्तवत्सलम्

ద్వాదశాంతంలో స్థితమైన చంద్రుని అవతల, తెల్లని పద్మంపై ఆసీనుడైన మహాదేవుడు శంకరుడు—భక్తవత్సలుడు—అని అతడు దర్శించాడు।

Verse 51

अर्धनारीश्वरं देवं निर्मलं मधुराकृतिम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम्

అతడు దేవుడైన అర్ధనారీశ్వరుని దర్శించాడు—నిర్మలుడు, మధురాకృతి; శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే వాడు, ప్రసన్న వదనుడు, శీతల కాంతితో విరాజిల్లే వాడు।

Verse 52

ध्यात्वा हि मानसे देवं स्वस्थचित्तो ऽथ मानवः । शिवनामाष्टकेनैव भावपुष्पैस्समर्चयेत्

ముందుగా మనస్సులో దేవుని ధ్యానించి, ఆపై స్థిరశాంత చిత్తుడైన మనిషి శివనామాష్టకంతోనే భావపుష్పాలను అర్పించి సమ్యక్ ఆరాధన చేయాలి।

Verse 53

अभ्यर्चनान्ते तु पुनः प्राणानायम्य मानवः । सम्यक्चित्तं समाधाय शार्वं नामाष्टकं जपेत्

ఆరాధన ముగింపులో భక్తుడు మళ్లీ ప్రాణాయామం చేసి, మనస్సును సమ్యక్‌గా సమాధిలో స్థిరపరచి, శార్వ నామాష్టకం—ప్రభు శర్వ (శివ) యొక్క ఎనిమిది నామాలు—జపించాలి।

Verse 54

नाभौ चाष्टाहुतीर्हुत्वा पूर्णाहुत्या नमस्ततः । अष्टपुष्पप्रदानेन कृत्वाभ्यर्चनमंतिमम्

నాభి అనే అంతర్వేదిలో ఎనిమిది ఆహుతులు సమర్పించి, అనంతరం పూర్ణాహుతితో నమస్కరించి, ఎనిమిది పుష్పాలు అర్పించి అంతిమ అభ్యర్చనను పూర్తిచేయవలెను—ఇదే శివారాధన ముగింపు।

Verse 55

निवेदयेत्स्वमात्मानं चुलुकोदकवर्त्मना । एवं कृत्वा चिरादेव ज्ञानं पाशुपतं शुभम्

చులుకంత నీటిని అర్పించే విధానమార్గంగా తన ఆత్మను నివేదించాలి (సమర్పించాలి)। ఇలా చేసినవాడికి కాలక్రమేణ నిశ్చయంగా శుభమైన పాశుపత జ్ఞానం లభిస్తుంది।

Verse 56

लभते तत्प्रतिष्ठां च वृत्तं चानुत्तमं तथा । योगं च परमं लब्ध्वा मुच्यते नात्र संशयः

అతడు ఆ సత్యంలో స్థిరప్రతిష్ఠను, అలాగే అనుత్తమమైన ఆచారాన్ని పొందుతాడు. పరమయోగాన్ని పొందిన తరువాత విముక్తుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.