षडध्ववेदनम् (Ṣaḍadhva-vedanam) — The Sixfold Path: Sound, Meaning, and Tattva-Distribution

Verse 1

वायुरुवाच । निवेदयामि जगतो वागर्थात्म्यं कृतं यथा । षडध्ववेदनं सम्यक्समासान्न तु विस्तरात्

వాయువు పలికెను—జగత్తు వాక్యము మరియు అర్థము ఏకత్వంగా ఎలా స్థితిచెందిందో నేను నివేదించెదను. షడధ్వ-విద్యను సమ్యకంగా సంక్షేపంగా వివరిస్తాను, విస్తారంగా కాదు.

Verse 2

नास्ति कश्चिदशब्दार्थो नापि शब्दो निरर्थकः । ततो हि समये शब्दस्सर्वस्सर्वार्थबोधकः

శబ్దం లేని అర్థం ఏదీ లేదు; అర్థం లేని శబ్దమూ లేదు. అందుచేత సంప్రదాయం మరియు సమ్యక ప్రయోగం వల్ల ప్రతి శబ్దం అభిప్రేతార్థాన్ని బోధిస్తుంది.

Verse 3

प्रकृतेः परिणामो ऽयं द्विधा शब्दार्थभावना । तामाहुः प्राकृतीं मूर्तिं शिवयोः परमात्मनोः

ఈ ప్రకటన ప్రకృతியின் పరిణామం; అది రెండు విధాలుగా—శబ్దంగా, అర్థంగా—అవగమ్యమవుతుంది. జ్ఞానులు దీనిని పరమాత్ములైన శివ-శక్తుల ప్రాకృత (స్వాభావిక) మూర్తిగా చెప్పుతారు.

Verse 4

शब्दात्मिका विभूतिर्या सा त्रिधा कथ्यते बुधैः । स्थूला सूक्ष्मा परा चेति स्थूला या श्रुतिगोचरा

శబ్దమే స్వరూపమైన విభూతిని జ్ఞానులు మూడు విధాలుగా చెబుతారు—స్థూల, సూక్ష్మ, పరా. వీటిలో స్థూలరూపం శ్రవణగోచరం, అంటే ఉచ్చరిత ధ్వనిగా వినబడేది.

Verse 5

सूक्ष्मा चिन्तामयी प्रोक्ता चिंतया रहिता परा । या शक्तिः सा परा शक्तिश्शिवतत्त्वसमाश्रया

ఆమె సూక్ష్మమై చింతామయీ అని చెప్పబడింది; కానీ పరమస్వరూపంలో ఆమె సమస్త ఆలోచన-కల్పనలకు అతీతం. ఆ శక్తియే పరాశక్తి, శివతత్త్వంలో నిలిచి దానిపై ఆధారపడినది.

Verse 6

ज्ञानशक्तिसमायोगादिच्छोपोद्बलिका तथा । सर्वशक्तिसमष्ट्यात्मा शक्तितत्त्वसमाख्यया

జ్ఞానశక్తి సంయోగంతో ఇచ్ఛాశక్తి కూడా అలాగే బలపడుతుంది. మరియు అది సమస్త శక్తుల సమష్టి-స్వరూపమైనందున ‘శక్తితత్త్వం’ అని పిలువబడుతుంది.

Verse 7

समस्तकार्यजातस्य मूलप्रकृतितां गता । सैव कुण्डलिनी माया शुद्धाध्वपरमा सती

సమస్త కార్యజాతానికి మూలప్రకృతిగా మారిన ఆమెయే కుండలినీ—మాయా—సతీ; శుద్ధాధ్వంలో పరమస్థితి గలది.

Verse 8

सा विभागस्वरूपैव षडध्वात्मा विजृंभते । तत्र शब्दास्त्रयो ऽध्वानस्त्रयश्चार्थाः समीरिताः

విభాగమూ క్రమవికాసమూ స్వభావమైన ఆ తత్త్వం, షడధ్వాత్మగా విస్తరించుచున్నది. అక్కడ శబ్దానికి మూడు ‘అధ్వ’లు, అర్థ/వస్తుత్వానికి మూడు ‘అధ్వ’లు అని ప్రకటించబడినవి.

Verse 9

सर्वेषामपि वै पुंसां नैजशुद्ध्यनुरूपतः । लयभोगाधिकारास्स्युस्सर्वतत्त्वविभागतः

సర్వ జీవులకు తమ తమ అంతఃశుద్ధి మేరకు, సమస్త తత్త్వాల విభాగాన్ని బట్టి లయము (మోక్షాభిముఖ విలీనము) గాని భోగము (ఫలానుభవము) గాని పొందే అధికారం కలుగుతుంది।

Verse 10

कलाभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तान्येव यथातथम् । परस्याः प्रकृतेरादौ पञ्चधा परिणामतः

ఆ తత్త్వాలు కలలచే (దివ్య శక్తులచే) యథాతథంగా వ్యాప్తమై ఉన్నాయి. పరమ ప్రకృతియొక్క ఆదిలో, పరిణామ ప్రక్రియవలన అవి పంచధా వికసిస్తాయి।

Verse 11

कलाश्च ता निवृत्त्याद्याः पर्याप्ता इति निश्चयः । मंत्राध्वा च पदाध्वा च वर्णाध्वा चेति शब्दतः

నివృత్తి మొదలైన ఆ కలలే సమృద్ధిగా సరిపోతాయి—ఇది నిశ్చయం. శబ్దతత్త్వంలో వీటిని ‘మంత్రాధ్వ’, ‘పదాధ్వ’, ‘వర్ణాధ్వ’ అని అంటారు।

Verse 12

भुवनाध्वा च तत्त्वाध्वा कलाध्वा चार्थतः क्रमात् । अत्रान्योन्यं च सर्वेषां व्याप्यव्यापकतोच्यते

అర్థక్రమంగా భువనాధ్వ, తత్త్వాధ్వ, కలాధ్వ బోధించబడుతున్నాయి. ఇక్కడ వీటన్నిటి పరస్పర సంబంధం ‘వ్యాప్య-వ్యాపక’—వ్యాప్తమైనది మరియు వ్యాప్తిచేసేది—అని చెప్పబడింది।

Verse 13

मंत्राः सर्वैः पदैर्व्याप्ता वाक्यभावात्पदानि च । वर्णैर्वर्णसमूहं हि पदमाहुर्विपश्चितः

మంత్రాలు తమ తమ సమస్త పదాలచే వ్యాప్తమై ఉంటాయి; పదాలు వాక్యభావం (అభిప్రాయార్థం) నుండి ఉద్భవిస్తాయి. అక్షరాల ద్వారానే పదం అక్షరసమూహమవుతుంది—అని పండితులు చెబుతారు।

Verse 14

वर्णास्तु भुवनैर्व्याप्तास्तेषां तेषूपलंभनात् । भुवनान्यपि तत्त्वौघैरुत्पत्त्यांतर्बहिष्क्रमात्

వర్ణములు (ధ్వని-రూపాలు) లోకములన్నిటిలో వ్యాపించి ఉన్నాయి; అవి ఆయా లోకములలోనే గ్రహించబడుటవలన. అలాగే సృష్టికాలంలో అంతః–బహిః ప్రవహించే తత్త్వ-ప్రవాహములచే భువనములూ వ్యాప్తమై ఉన్నాయి.

Verse 15

व्याप्तानि कारणैस्तत्त्वैरारब्धत्वादनेकशः । अंतरादुत्थितानीह भुवनानि तु कानिचित्

కారణ తత్త్వములచే వ్యాప్తమై, వాటి ఆరంభ-ప్రేరణవలన అనేక విధములుగా చలించుచు, ఇక్కడ కొన్ని భువనములు అంతరమునుండి ఉద్భవించి ప్రకటనకు వస్తాయి.

Verse 16

पौराणिकानि चान्यानि विज्ञेयानि शिवागमे । सांख्ययोगप्रसिद्धानि तत्त्वान्यपि च कानिचित्

శివాగమములో ఇతర పౌరాణిక ఉపదేశములును గ్రహించవలెను; అలాగే సాంఖ్య-యోగములలో ప్రసిద్ధమైన కొన్ని తత్త్వములును అక్కడ బోధించబడినవి.

Verse 17

शिवशास्त्रप्रसिद्धानि ततोन्यान्यपि कृत्स्नशः । कलाभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तान्येव यथातथम्

శైవశాస్త్రములలో ప్రసిద్ధమైన తత్త్వములు—మరియు వాటికి భిన్నమైన ఇతర సమస్తములు కూడ—సంపూర్ణముగా ఆయన కళల (శక్తుల) చేత వ్యాప్తమై ఉన్నాయి; ప్రతి ఒక్కటి తన తన క్రమమునుబట్టి యథావిధిగా.

Verse 18

परस्याः प्रकृतेरादौ पञ्चधा परिणामतः । कलाश्च ता निवृत्त्याद्या व्याप्ताः पञ्च यथोत्तरम्

పరమ ప్రకృతియొక్క ఆదిలో, పరిణామం (రూపాంతరం) వలన ఐదు విధాల ప్రకటన కలుగుతుంది. నివృత్తి మొదలైన ఆ ఐదు కళలు క్రమక్రమంగా మరింత విస్తారమై, సత్తా-స్థాయిలలో యథాక్రమంగా వ్యాపించి ఉంటాయి.

Verse 19

व्यापिकातः परा शक्तिरविभक्ता षडध्वनाम् । परप्रकृतिभावस्य तत्सत्त्वाच्छिवतत्त्वतः

ఆయన సర్వవ్యాపకత్వం వల్ల పరాశక్తి షడధ్వములందు అవిభక్తంగా నిలిచియుంటుంది. పరప్రకృతి-భావము సత్యంగా ఉన్నందున అది శివతత్త్వమునే ఆధారముగా కలిగియున్నది.

Verse 20

शक्त्यादि च पृथिव्यन्तं शिवतत्त्वसमुद्भवम् । व्याप्तमेकेन तेनैव मृदा कुंभादिकं यथा

శక్తి మొదలుకొని పృథివీ తత్త్వం వరకు శివతత్త్వమునుండి ఉద్భవించిన సమస్తమూ ఆ ఏకునిచేతనే వ్యాపించియున్నది—మట్టి కుంభాది మృణ్మయ రూపములలో వ్యాపించినట్లు.

Verse 21

शैवं तत्परमं धाम यत्प्राप्यं षड्भिरध्वभिः । व्यापिका ऽव्यापिका शक्तिः पञ्चतत्त्वविशोधनात्

ఆ శైవ తత్త్వమే పరమ ధామము; అది షడధ్వముల ద్వారా ప్రాప్యము. పంచతత్త్వ విశోధనచేత శక్తి సర్వవ్యాపినిగాను, వ్యాప్తికి అతీతమైన అవ్యాపినిగాను అనుభవమవుతుంది.

Verse 22

निवृत्त्या रुद्रपर्यन्तं स्थितिरण्डस्य शोध्यते । प्रतिष्ठया तदूर्ध्वं तु यावदव्यक्तगोचरम्

నివృత్తి తత్త్వముచేత బ్రహ్మాండస్థితి రుద్రపర్యంతము శుద్ధింపబడుతుంది. ప్రతిష్ఠా తత్త్వముచేత దాని పైభాగము అవ్యక్తగోచర పరిమితి వరకు విశుద్ధమగును.

Verse 23

तदूर्ध्वं विद्यया मध्ये यावद्विश्वेश्वरावधि । शान्त्या तदूर्ध्वं मध्वान्ते विशुद्धिः शान्त्यतीतया

దాని పైగా మధ్య ప్రాంతంలో, విశ్వేశ్వర స్థాయి వరకు విద్యచేత సిద్ధి కలుగుతుంది. దాని పైగా, మధ్యమార్గాంతంలో శాంతి; శాంతినీ అతిక్రమించినప్పుడు (శాంత్యతీత) శివాభిముఖమైన నిర్మల విశుద్ధి లభిస్తుంది।

Verse 24

यामाहुः परमं व्योम परप्रकृतियोगतः । एतानि पञ्चतत्त्वानि यैर्व्याप्तमखिलं जगत्

పరప్రకృతితో యోగమువలన ‘పరమ వ్యోమ’ అని చెప్పబడేది—అదే ఈ ఐదు తత్త్వాలు; వీటిచేత సమస్త జగత్తు వ్యాపించియున్నది।

Verse 25

तत्रैव सर्वमेवेदं द्रष्टव्यं खलु साधकैः । अध्वव्याप्तिमविज्ञाय शुद्धिं यः कर्तुमिच्छति

కాబట్టి సాధకులు అదే సందర్భంలో ఇవన్నీ నిశ్చయంగా దర్శించవలెను. అధ్వాల వ్యాప్తిని తెలియక శుద్ధి చేయదలచినవాడు నిజమైన శుద్ధిని సాధించలేడు।

Verse 26

स विप्रलम्भकः शुद्धेर्नालम्प्रापयितुं फलम् । वृथा परिश्रमस्तस्य निरयायैव केवलम्

ఇలాంటి మోసగాడు అంతఃశుద్ధి ఫలాన్ని కలిగించలేడు. అతని శ్రమ వ్యర్థం; అది కేవలం నరకప్రాప్తికే దారి తీస్తుంది.

Verse 27

शक्तिपातसमायोगादृते तत्त्वानि तत्त्वतः । तद्व्याप्तिस्तद्विवृद्धिश्च ज्ञातुमेवं न शक्यते

శివుని శక్తిపాతానుగ్రహ సంయోగం లేకుండా తత్త్వాలను యథార్థంగా తెలుసుకోలేం; అలాగే వాటి వ్యాప్తి, క్రమవికాసం కూడా ఈ విధంగా గ్రహించలేం.

Verse 28

शक्तिराज्ञा परा शैवी चिद्रूपा मरमेश्वरी । शिवो ऽधितिष्ठत्यखिलं यया कारणभूतया

సర్వోన్నత శైవీ, చిద్రూపిణీ, రాజ్ఞీ-స్వరూపిణీ పరమేశ్వరీ శక్తి—కారణభూతయైన ఆమె ద్వారా—శివుడు సమస్త జగత్తును అధిష్ఠించి ధరిస్తాడు.

Verse 29

नात्मनो नैव मायैषा न विकारो विचारतः । न बंधो नापि मुक्तिश्च बंधमुक्तिविधायिनी

సత్య విచారణలో ఈ మాయ ఆత్మకు చెందినది కాదు, నిజమైన వికారం కూడా కాదు. వాస్తవంగా బంధమూ లేదు, ముక్తీ లేదు—అయినా బంధ-ముక్తిని కలిగించేదిగా చెప్పబడుతుంది.

Verse 30

सर्वैश्वर्यपराकाष्टा शिवस्य व्यभिचारिणी । समानधर्मिणी तस्य तैस्तैर्भावैर्विशेषतः

ఆమె సమస్త ఐశ్వర్యాల పరమ శిఖరం; శివునితో అవ్యభిచారిణి, అవిచ్ఛిన్నంగా ఏకమై ఉంటుంది. ఆయనతో సమధర్మిణిగా, వివిధ విశేష భావరూపాలుగా ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 31

स तयैव गृही सापि तेनैव गृहिणी सदा । तयोरपत्यं यत्कार्यं परप्रकृतिजं जगत्

ఆయన ఆమె ద్వారానే గృహస్థుడు; ఆమె కూడా ఆయన ద్వారానే నిత్య గృహిణి. పరా ప్రకృతిజన్యమైన ఈ జగత్తు—వారి సంయుక్త కార్యఫలంగా పుట్టిన సంతానం.

Verse 32

स कर्ता कारणं सेति तयोर्भेदो व्यवस्थितः । एक एव शिवः साक्षाद्द्विधा ऽसौ समवस्थितः

ఆయనే కర్త, ఆయనే కారణం—అని చెప్పి వారి భేదం వ్యవహారంగా స్థాపించబడుతుంది. కానీ సాక్షాత్తు శివుడు ఏకమే; అదే ప్రభువు ద్విరూపంగా నిలిచినట్లు చెప్పబడుతుంది.

Verse 33

स्त्रीपुंसभावेन तयोर्भेद इत्यपि केचन । अपरे तु परा शक्तिः शिवस्य समवायिनी

కొంతమంది స్త్రీ-పుంస భావంతో వారి భేదం ఉందని అంటారు. మరికొందరు మాత్రం ఆమె శివుని పరాశక్తి, శివునిలో సమవాయంగా అవిచ్ఛిన్నంగా అంతర్లీనమై ఉందని ప్రకటిస్తారు.

Verse 34

प्रभेव भानोश्चिद्रूपा भिन्नैवेति व्यवस्थितः । तस्माच्छिवः परो हेतुस्तस्याज्ञा परमेश्वरी

సూర్యుని ప్రభ చిద్రూపమైనదైనా భిన్నంగా భావించబడినట్లే, ఇక్కడ కూడా అలా స్థాపించబడింది. అందువల్ల శివుడే పరమ హేతువు; ఆయన ఆజ్ఞయే పరమేశ్వరీ శక్తి.

Verse 35

तयैव प्रेरिता शैवी मूलप्रकृतिरव्यया । महामाया च माया च प्रकृतिस्त्रिगुणेति च

ఆమె ప్రేరణచేతనే అవ్యయమైన శైవీ మూలప్రకృతి కార్యప్రవృత్తి పొందుతుంది; ఆమెనే మహామాయ, మాయ, త్రిగుణమయీ ప్రకృతి అని కూడా అంటారు।

Verse 36

त्रिविधा कार्यवेधेन सा प्रसूते षडध्वनः । स वागर्थमयश्चाध्वा षड्विधो निखिलं जगत्

కార్యభేదం అనే త్రివిధ విభజనచేత ఆమె షడధ్వములను (ఆరు మార్గాలు) ప్రసవిస్తుంది; వాక్‌ మరియు అర్థమయమైన ఆ షడ్విధ అధ్వమే సమస్త జగత్తు.

Verse 37

अस्यैव विस्तरं प्राहुः शास्त्रजातमशेषतः

మిగతా ఏదీ లేకుండా సమస్త శాస్త్రసమూహమంతా ఈ తత్త్వానికే విస్తృత వివరణ అని వారు ప్రకటిస్తారు।