कौशिकी-गौरी तथा शार्दूलरूप-निशाचरस्य पूर्वकर्मवर्णनम् | Kauśikī-Gaurī and Brahmā’s account of the tiger-formed niśācara

Verse 1

वायुरुवाच । उत्पाद्य कौशिकीं गौरी ब्रह्मणे प्रतिपाद्य ताम् । तस्य प्रत्युपकाराय पितामहमथाब्रवीत्

వాయువు పలికెను—కౌశికీ రూపిణి గౌరీని సృష్టించి, ఆమెను బ్రహ్మకు సమర్పించిన తరువాత, ఆమె ఉపకారానికి ప్రతిఫలంగా పితామహుడు బ్రహ్మ అప్పుడు ఇలా పలికెను।

Verse 2

देव्युवाच । दृष्टः किमेष भवता शार्दूलो मदुपाश्रयः । अनेन दुष्टसत्त्वेभ्यो रक्षितं मत्तपोवनम्

దేవి పలికెను—నా ఆశ్రయానికి వచ్చిన ఈ వ్యాఘ్రాన్ని నీవు చూశావా? ఇతడే దుష్ట సత్త్వాల నుండి నా తపోవనాన్ని కాపాడాడు।

Verse 3

मय्यर्पितमना एष भजते मामनन्यधीः । अस्य संरक्षणादन्यत्प्रियं मम न विद्यते

నా యందు మనస్సును లగ్నం చేసి, ఈ భక్తుడు అనన్య బుద్ధితో నన్ను భజిస్తున్నాడు. ఇతనిని రక్షించడం కంటే నాకు మరేదీ ప్రియమైనది లేదు.

Verse 4

भवितव्यमनेनातो ममान्तःपुरचारिणा । गणेश्वरपदं चास्मै प्रीत्या दास्यति शंकरः

కాబట్టి నా అంతఃపురంలో సేవచేసే ఈ పరిచారకునికి ఇదే విధి; ప్రసన్నుడైన శంకరుడు ప్రేమతో అతనికి గణేశ్వర పదవిని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 5

एनमग्रेसरं कृत्वा सखीभिर्गन्तुमुत्सहे । प्रदीयतामनुज्ञा मे प्रजानां पतिना १ त्वया

ఇతనిని ముందుగా నాయకుడిగా చేసి నేను సఖులతో కలిసి వెళ్లుటకు సిద్ధమున్నాను. కావున హే ప్రజాపతీ, నాకు అనుమతి ప్రసాదించండి.

Verse 6

इत्युक्तः प्रहसन्ब्रह्मा देवीम्मुग्धामिव स्मयन् । तस्य तीव्रैः पुरावृत्तैर्दौरात्म्यं समवर्णयत्१

ఇలా చెప్పబడగానే బ్రహ్మ నవ్వి, అమాయక యువతిని చూసి చిరునవ్వు చిందించినట్లుగా, గతంలోని కఠిన వృత్తాంతాలతో అతని దౌష్ట్యాన్ని దేవికి వివరించాడు.

Verse 7

ब्रह्मोवाच । पशौ देवि मृगाः क्रूराः क्व च ते ऽनुग्रहः शुभः । आशीविषमुखे साक्षादमृतं किं निषिच्यते

బ్రహ్మ అన్నాడు—హే దేవీ, పశువులు మరియు మృగాలు స్వభావతః క్రూరమైనవి; మరి వాటిపై నీ శుభానుగ్రహం ఎక్కడ? విషసర్పం నోట్లో నేరుగా అమృతం పోస్తారా?

Verse 8

व्याघ्रमात्रेण सन्नेष दुष्टः को ऽपि निशाचरः । अनेन भक्षिता गावो ब्राह्मणाश्च तपोधनाः

ఇక్కడ కేవలం పులి రూపం ధరించిన ఒక దుష్ట నిశాచరుడు ఉన్నాడు. అతడు గోవులను, తపోధనులైన బ్రాహ్మణులను కూడా భక్షించాడు.

Verse 9

तर्पयंस्तान्यथाकामं कामरूपी चरत्यसौ । अवश्यं खलु भोक्तव्यं फलं पापस्य कर्मणः

వారిని వారి కోరికల ప్రకారం తృప్తిపరచుచు, వాడు కామరూపమై సంచరించుచున్నాడు; పాపకర్మఫలము నిశ్చయంగా అనుభవింపవలసిందే।

Verse 10

अतः किं कृपया कृत्यमीदृशेषु दुरात्मसु । अनेन देव्याः किं कृत्यं प्रकृत्या कलुषात्मना

అతః ఇలాంటి దురాత్ములపై కృప చూపడం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? స్వభావమునే కలుషితాత్ముడైన ఇతనితో దేవికి ఏమి పని?

Verse 11

देव्युवाच । यदुक्तं भवता सर्वं तथ्यमस्त्वयमीदृशः । तथापि मां प्रपन्नो ऽभून्न त्याज्यो मामुपाश्रितः

దేవి పలికెను—మీరు చెప్పినదంతా సత్యమే; ఇతడు నిజంగా ఇలాంటివాడే. అయినా ఇతడు నా శరణు పొందెను; నా ఆశ్రయుడైనవాడిని విడువరాదు।

Verse 12

ब्रह्मोवाच । अस्य भक्तिमविज्ञाय प्राग्वृत्तं ते निवेदितम् । भक्तिश्चेदस्य किं पापैर्न ते भक्तः प्रणश्यति

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇతని భక్తిని గ్రహించక, పూర్వవృత్తాంతాన్ని మీకు నివేదించితిని. కాని ఇతనికి భక్తి ఉంటే పాపాలు ఏమి చేయగలవు? మీ భక్తుడు నశించడు।

Verse 13

पुण्यकर्मापि किं कुर्यात्त्वदीयाज्ञानपेक्षया । अजा प्रज्ञा पुराणी च त्वमेव परमेश्वरी

నీ దివ్య జ్ఞానాశ్రయం లేకుండా పుణ్యకర్మ కూడా ఏమి సాధించగలదు? నీవే అజా, పరమప్రజ్ఞ, ఆద్యా—నిజంగా నీవే పరమేశ్వరీ।

Verse 14

त्वदधीना हि सर्वेषां बंधमोक्षव्यवस्थितिः । त्वदृते परमा शक्तिः संसिद्धिः कस्य कर्मणा

సర్వజీవుల బంధమోక్ష వ్యవస్థ నీ ఆధీనమే. నీవు లేకుండా పరమశక్తి గానీ, నిజమైన సిద్ధి గానీ, ఎవరి కర్మవల్ల సాధ్యమవుతుంది?

Verse 15

त्वमेव विविधा शक्तिः भवानामथ वा स्वयम् । अशक्तः कर्मकरणे कर्ता वा किं करिष्यति

నీవే నానావిధ శక్తివి—సర్వభూతాల శక్తిగానీ, స్వయంగా శక్తిస్వరూపంగానీ. ఆ శక్తి లేక కర్మాచరణలో కర్త అని చెప్పుకునేవాడు ఏమి చేయగలడు?

Verse 16

विष्णोश्च मम चान्येषां देवदानवरक्षसाम् । तत्तदैश्वर्यसम्प्राप्त्यै तवैवाज्ञा हि कारणम्

విష్ణువుకూ, నాకూ, ఇతరులకూ—దేవులు, దానవులు, రాక్షసులు అందరికీ—తమ తమ ఐశ్వర్యసిద్ధికి కారణం నీ ఆజ్ఞయే; నీ అనుమతియే నిజమైన హేతువు.

Verse 17

अतीताः खल्वसंख्याता ब्रह्माणो हरयो भवाः । अनागतास्त्वसंख्यातास्त्वदाज्ञानुविधायिनः

అతీతంలో అసంఖ్యాత బ్రహ్మలు, విష్ణువులు, రుద్రులు గడిచిపోయారు. ఇంకా రానున్నవారూ అసంఖ్యాతులే—అందరూ నీ ఆజ్ఞను అనుసరించి కార్యం చేసేవారే.

Verse 18

त्वामनाराध्य देवेशि पुरुषार्थचतुष्टयम् । लब्धुं न शक्यमस्माभिरपि सर्वैः सुरोत्तमैः

హే దేవేశీ దేవీ! నిన్ను ఆరాధించకుండా మేము—అత్యుత్తమ దేవతలందరూ కూడ—ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షమనే నాలుగు పురుషార్థాలను పొందలేము.

Verse 19

व्यत्यासो ऽपि भवेत्सद्यो ब्रह्मत्वस्थावरत्वयोः । सुकृतं दुष्कृतं चापि त्वयेव स्थापितं यतः

బ్రహ్మత్వమునకును స్థావరత్వమునకును మధ్య తక్షణమే మార్పు కలుగవచ్చు; ఎందుకంటే పుణ్యమును పాపమును, వాటి ఫలములను స్థాపించినది నీవే.

Verse 20

त्वं हि सर्वजगद्भर्तुश्शिवस्य परमात्मनः । अनादिमध्यनिधना शक्तिराद्या सनातनी

సర్వజగద్భర్త పరమాత్మ శివుని ఆద్యమైన, సనాతనమైన శక్తి నీవే; నీకు ఆది లేదు, మధ్య లేదు, అంతం లేదు.

Verse 21

समस्तलोकयात्रार्थं मूर्तिमाविश्य कामपि । क्रीडसे २ विविधैर्भावैः कस्त्वां जानाति तत्त्वतः

సమస్త లోకాల యాత్ర సక్రమంగా సాగుటకై నీవు కోరిన ఏ రూపములోనైనా ప్రవేశించుచున్నావు. నీవు నానావిధ భావములతో లీలించుచున్నావు—నిన్ను తత్త్వముగా ఎవరు తెలిసికొనగలరు?

Verse 22

अतो दुष्कृतकर्मापि व्याघ्रो ऽयं त्वदनुग्रहात् । प्राप्नोतु परमां सिद्धिमत्र कः प्रतिबन्धकः

కాబట్టి ఈ వ్యాఘ్రుడు దుష్కర్మములు చేసినవాడైనా, నీ అనుగ్రహముచేత పరమ సిద్ధి (మోక్షము) పొందుగాక; ఇక్కడ అడ్డుపడేవాడు ఎవడు?

Verse 23

इत्यात्मनः परं भावं स्मारयित्वानुरूपतः । ब्रह्मणाभ्यर्थिता गौरी तपसो ऽपि न्यवर्तत

ఇట్లు తన పరమ ఆధ్యాత్మిక భావాన్ని యథోచితంగా స్మరించుకొని, బ్రహ్ముని ప్రార్థనచే గౌరీ తపస్సునుండికూడా విరమించింది।

Verse 24

ततो देवीमनुज्ञाप्य ब्रह्मण्यन्तर्हिते सति । देवीं च मातरं दृष्ट्वा मेनां हिमवता सह

అనంతరం దేవిని అనుమతి కోరుకొని, బ్రహ్ముడు అంతర్హితుడైన తరువాత, అతడు దేవి యొక్క మాత మేనాదేవిని హిమవానుతో కలిసి దర్శించాడు.

Verse 25

प्रणम्याश्वास्य बहुधा पितरौ विरहासहौ । तपः प्रणयिनो देवी तपोवनमहीरुहान्

ప్రణమించి దేవి విరహాన్ని తట్టలేని తల్లిదండ్రులను అనేక విధాలుగా ఓదార్చింది. తపస్సుకు ప్రీతిగల ఆ దేవి తరువాత తపోవనంలోని మహావృక్షాల వైపు బయలుదేరింది.

Verse 26

विप्रयोगशुचेवाग्रे पुष्पबाष्पं विमुंचतः । तत्तुच्छाखासमारूढविहगो दीरितै रुतैः

ముందుభాగంలో వియోగశోకంతో బాధపడుతూ అది పుష్పబాష్పాలను జార్చింది. అదే చిన్న కొమ్మపై కూర్చున్న ఒక పక్షి దీర్ఘమైన కూకలతో విలపించింది.

Verse 27

व्याकुलं बहुधा दीनं विलापमिव कुर्वतः । सखीभ्यः कथयंत्येवं सत्त्वरा भर्तृदर्शने

భర్తను దర్శించగానే ఆమె అత్యంత వ్యాకులమై, మళ్లీ మళ్లీ దీనస్థితికి చేరి, যেন విలపిస్తున్నట్లుగా కనిపించింది. ఆ స్థితిలోనే ఆమె త్వరగా సఖీలతో ఈ మాటలు చెప్పింది.

Verse 28

पुरस्कृत्य च तं व्याघ्रं स्नेहात्पुत्रमिवौरसम् । देहस्य प्रभया चैव दीपयन्ती दिशो दश

వ్యాఘ్రసమానమైన ఆ వీరుణ్ని ముందుంచి, స్నేహంతో అతన్ని తన స్వంత కుమారుడిలా భావిస్తూ ఆమె ముందుకు సాగింది; ఆమె దేహప్రభతో దశదిశలూ వెలిగినట్లుగా అనిపించింది.

Verse 29

प्रययौ मंदरं गौरी यत्र भर्ता महेश्वरः । सर्वेषां जगतां धाता कर्ता पाता विनाशकृत्

గౌరీ మందర పర్వతానికి బయలుదేరింది; అక్కడ ఆమె భర్త మహేశ్వరుడు నివసిస్తాడు—ఆయనే సమస్త లోకాల ధాత, కర్త, పాలకుడు మరియు లయకర్త।