Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 65
सर्गविभागवर्णनम्
Classification of Creation: the Nine Sargas and the Streams of Beings
तान्येव ते प्रपद्यंते सृज्यमानाः पुनः पुनः । हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते । तद्भाविताः प्रपद्यंते तस्मात्तत्तस्य रोचते । महाभूतेषु नानात्वमिंद्रियार्थेषु मुक्तिषु
tānyeva te prapadyaṃte sṛjyamānāḥ punaḥ punaḥ | hiṃsrāhiṃsre mṛdukrūre dharmādharmāvṛtānṛte | tadbhāvitāḥ prapadyaṃte tasmāttattasya rocate | mahābhūteṣu nānātvamiṃdriyārtheṣu muktiṣu
వారు మళ్లీ మళ్లీ సృష్టింపబడుతూ అదే అదే స్థితులను ఆశ్రయిస్తారు—హింసకము-అహింసకము, మృదువు-క్రూరము, ధర్మం-అధర్మం, సత్యం-అసత్యం అనే ఆవరణలతో. అటువంటి భావసంస్కారాలతో రూపుదిద్దుకొని వారు తమ తమ మార్గాలలో ప్రవేశిస్తారు; అందుచేత ప్రతి ఒక్కరికీ తన స్వభావానుకూలమైనదే రుచిస్తుంది. ఈ విధంగా మహాభూతములలో, ఇంద్రియవిషయములలో, ముక్తిమార్గములలో కూడా వైవిధ్యం కలుగుతుంది.
Suta Goswami
Tattva Level: pasha
Shiva Form: Paśupatinātha
Cosmic Event: punar-sṛṣṭi/saṃsāra-cakra: recurring embodiments shaped by vāsanā/karma
FAQs
It teaches that repeated births reinforce one’s inner conditioning (bhāva/saṃskāra), causing beings to gravitate toward matching actions—dharma or adharma—and even to prefer what aligns with their bondage. From a Shaiva Siddhanta lens, this shows the working of pāśa (bondage) upon the paśu (individual soul) until grace turns the soul toward Pati (Shiva).
Since beings naturally ‘like’ what their conditioning supports, Saguna Shiva worship—Linga, mantra, pūjā—re-trains that conditioning toward purity (śuddha-bhāva). Turning the mind repeatedly to Shiva replaces violent, false, and adharmic tendencies with sattvic devotion, making liberation-oriented choices feel natural.
Repeated japa of the Panchakshara ("Om Namaḥ Śivāya") with Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrāksha is implied as a practical way to reshape saṃskāras—reducing sense-driven diversity and stabilizing the mind toward Shiva, the liberating Pati.