Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 32

त्रिमूर्तिसाम्यं तथा महेश्वरस्य परमार्थकारणत्वम् | Equality of the Trimūrti and Maheśvara as the Supreme Cause

Devanagari script

तस्मिन्नंडे त्विमे लोका अंतर्विश्वमिदं जगत् । चंद्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

Transliteration

tasminnaṃḍe tvime lokā aṃtarviśvamidaṃ jagat | caṃdrādityau sanakṣatrau sagrahau saha vāyunā

Translation

ఆ బ్రహ్మాండ అండంలోనే ఈ లోకాలు—ఈ సమస్త అంతర్విశ్వం—సమాహితమై ఉంది: చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలతో కూడి, గ్రహాలతో కూడి, అలాగే సర్వగామి వాయువుతో కూడి।

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• अण्डे: in the cosmic egg
• अण्डे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (adversative/emphatic particle)

• इमे: these
• इमे: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; लोका इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• लोकाः: worlds
• लोकाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• अन्तः-विश्वम्: the inner universe
• अन्तः-विश्वम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अन्तः (अव्यय/उपसर्ग-स्वरूप) + विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः (अन्तः = ‘within’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; जगत् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; जगत् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• जगत्: world/universe
• जगत्: सम्बन्ध/विधेय (Apposition to लोकाः)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• चन्द्र-आदित्यौ: the moon and the sun
• चन्द्र-आदित्यौ: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः (इतरेतर-द्वन्द्व), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• स-नक्षत्रौ: together with the stars
• स-नक्षत्रौ: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपसर्गवत् ‘with’) + नक्षत्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः (स = ‘सहित’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; चन्द्रादित्यौ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• स-ग्रहौ: together with the planets
• स-ग्रहौ: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपसर्गवत् ‘with’) + ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; चन्द्रादित्यौ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• सह: with
• सह: सहकारक (Associative)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहकारार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable ‘with’), तृतीया-सहयोगी

• वायुना: with wind
• वायुना: सहकारक/करण (Associate/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Cosmic Context

Cosmic Event: brahmāṇḍa-antarviśva (inner universe within the cosmic egg)

Characters & Entities

• Surya
• Chandra
• Vayu
• Nakshatras
• Grahas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It presents the brahmāṇḍa (cosmic egg) as the ordered field of manifested reality—worlds, luminaries, and cosmic forces—implying that all experience unfolds within a bounded creation governed by divine law, while Shiva as Pati remains the transcendent ground beyond it.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By describing the entire cosmos as a contained manifestation, it supports Saguna worship: the Linga is revered as the sacred axis and symbol of the Lord who pervades and regulates the universe, while also pointing beyond form to the Supreme who is not limited by the brahmāṇḍa.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is dhyāna on Shiva as the indwelling ruler of all cosmic functions—breath and wind (vāyu) included—paired with japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) while observing the breath as a reminder of the Lord’s all-pervading governance.