Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 55

मङ्गलाचरणम्, तीर्थ-परिसरः, सूतागमनम् — Invocation, Sacred Setting, and the Arrival of Sūta

Devanagari script

सहस्रैर्नवभिर्युक्तं सर्वार्थज्ञानसंयुतम् । सहस्रकोटिरुद्राख्यमेकादशसहस्रकम्

Transliteration

sahasrairnavabhiryuktaṃ sarvārthajñānasaṃyutam | sahasrakoṭirudrākhyamekādaśasahasrakam

Translation

ఇది నవసహస్ర (తొమ్మిది వేల)తో యుక్తమై, సర్వ పురుషార్థజ్ఞానంతో పరిపూర్ణమై ఉంది. దీనికి ‘సహస్రకోటిరుద్ర’ అనే నామము; మొత్తం ఏకాదశసహస్ర (పదకొండు వేల) పరిమాణము కలదు.

Word by Word

• सहस्रैः: with thousands
• सहस्रैः: करण (Karaṇa/Instrumental)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• नवभिः: with nine
• नवभिः: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: नवन् (प्रातिपदिक)
• Form: (सङ्ख्यावाचक) तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• युक्तम्: joined/endowed
• युक्तम्: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) ‘युक्त’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्व-अर्थ-ज्ञान-संयुतम्: endowed with knowledge of all meanings
• सर्व-अर्थ-ज्ञान-संयुतम्: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + अर्थ + ज्ञान + संयुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘संयुत’ = युज् (धातु) क्त; समासः—सर्वेषाम् अर्थानाम् ज्ञानम् (षष्ठी-तत्पुरुष) + तेन संयुतम्

• सहस्र-कोटि-रुद्र-आख्यम्: called ‘Sahasrakoṭirudra’
• सहस्र-कोटि-रुद्र-आख्यम्: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र + कोटि + रुद्र + आख्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आख्य’ = आ + ख्या (धातु) क्त/णिच्-सम्भव ‘named/called’; समासः—सहस्रकोटिरुद्र इति आख्यम् (नामधेय-तत्पुरुष)

• एकादश-सहस्रकम्: (amounting to) eleven thousand
• एकादश-सहस्रकम्: विशेष्य (Head noun; predicate/measure)
• Type: Noun
• Root: एकादश + सहस्रक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः—एकादश सहस्राणि (eleven thousand)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Rudra

Mantra Metadata

Type: rudram

Characters & Entities

• Shiva
• Rudra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights the Purana’s completeness—presenting knowledge of all human aims, culminating in moksha under Shiva (Pati) as the supreme liberator.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By naming and enumerating the sacred compilation, it frames the text as an authoritative guide for approaching Saguna Shiva (worship and devotion) while pointing toward the higher, liberating knowledge of Shiva as the ultimate reality.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The verse is primarily catalogic, but its intent supports disciplined śravaṇa (hearing), manana (reflection), and nididhyāsana (contemplation) on Shiva-tattva as taught in the Vāyavīya discourse.