Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

भैरवावतारवर्णनम् (Bhairavāvatāra-varṇanam) — “Description of the Descent/Manifestation of Bhairava”

अथ च्छिन्नं विधिशिरो दृष्ट्वा भीततरो हरिः । शातरुद्रियमन्त्रैश्च भक्त्या तुष्टाव शङ्करम्

atha cchinnaṃ vidhiśiro dṛṣṭvā bhītataro hariḥ | śātarudriyamantraiśca bhaktyā tuṣṭāva śaṅkaram

తదుపరి విధి (బ్రహ్మ) యొక్క ఛిన్న శిరస్సును చూచి హరి (విష్ణు) మరింత భయపడెను; మరియు శతరుద్రీయ మంత్రాలతో భక్తితో శంకరుని స్తుతించెను.

अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then)
च्छिन्नम्cut off
च्छिन्नम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootछिद् (धातु) + क्त (कृदन्त) → छिन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (cut off)
विधि-शिरःBrahmā’s head
विधि-शिरः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक) + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Brahmā’s head)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund): having seen
भीत-तरःmore frightened
भीत-तरः:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootभीत (प्रातिपदिक; भी-धातोः क्त) + तर (तद्धित-प्रत्यय; comparative)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (more frightened)
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विष्णोर्नाम
शातरुद्रिय-मन्त्रैःwith the Śātarudriya mantras
शातरुद्रिय-मन्त्रैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशातरुद्रिय (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुष (Śātarudriya-mantras)
and
:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; स्तुत्यर्थे (praised/satisfied by praising)
शङ्करम्Śaṅkara (Śiva)
शङ्करम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Sūta Gosvāmin (narrating to the sages of Naimiṣāraṇya)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Rudra

Mantra: (Referenced) Śatarudrīya-mantrāḥ

Type: rudram

Role: liberating

S
Shiva
V
Vishnu
B
Brahma

FAQs

The verse teaches that even the highest deities turn to Śiva in humility when confronted with the limits of power; devotion (bhakti) and praise of Rudra become the refuge, pointing to Śiva as Pati—the supreme Lord who grants protection and liberation.

By showing Hari praising Śaṅkara with sacred mantras, the text affirms Saguna worship—approaching Śiva through name, form, and mantra. Such praise is aligned with Linga-upāsanā, where the devotee venerates Śiva’s accessible presence while recognizing His transcendent supremacy.

Mantra-japa and stotra-pāṭha are implied—especially Rudra/Śatarudrīya recitation with bhakti. As a practical takeaway, one may perform Rudra-japa (or Namaka-style praise) with reverence, optionally supported by traditional Shaiva aids like bhasma (tripuṇḍra) and rudrākṣa.