शुक्रस्य जठरस्थत्वं तथा मृत्युशमनी-विद्या (Śukra in Śiva’s belly and the death-subduing vidyā)

Verse 1

व्यास उवाच । तस्मिन्महति संग्रामे दारुणे लोमहर्षणे । शुक्रो दैत्यपतिर्विद्वान्भक्षितस्त्रिपुरारिणा

వ్యాసుడు పలికెను—ఆ మహా, భయంకరమైన రోమాంచక యుద్ధంలో దైత్యాధిపతి, పండితుడైన శుక్రుడు త్రిపురారియైన పరమేశ్వరుడు శివునిచే గ్రసింపబడెను।

Verse 2

इति श्रुतं समासान्मे तत्पुनर्ब्रूहि विस्तरात । किं चकार महायोगी जठरस्थः पिनाकिनः

ఇది నేను సంక్షేపంగా విన్నాను; ఇప్పుడు విస్తారంగా మళ్లీ చెప్పండి. పినాకధారి మహాయోగి పరమేశ్వరుడు శివుడు జఠరంలో ఉండి ఏమి చేసెను?

Verse 3

न ददाह कथं शभोश्शुक्रं तं जठरानलः । कल्पान्तदहनः कालो दीप्ततेजाश्च भार्गवः

శంభువు యొక్క ఆ బీజాన్ని జఠరాగ్ని ఎలా దహించలేకపోయింది? కల్పాంతదహనమైన కాలుడూ, దీప్తతేజస్సు గల భార్గవుడూ దానిని దహించలేకపోయారు.

Verse 4

विनिष्क्रांतः कथं धीमाच्छंभोर्जठरपंजरात् । कथमाराधयामास कियत्कालं स भार्गवः

ఆ ధీమంతుడైన భార్గవుడు శంభువు యొక్క పంజరంలాంటి జఠరములోనుండి ఎలా బయటికి వచ్చాడు? అలాగే ఏ విధంగా ఆయనను ఆరాధించాడు, ఎంతకాలం?

Verse 5

अथ च लब्धवान्विद्यां तां मृत्युशमनीं पराम् । का सा विद्या परा तात यथा मृत्युर्हि वार्यते

అతడు మరణాన్ని శమింపజేసే ఆ పరమ విద్యను పొందాడు. తాతా! మరణమే నిజంగా నివారింపబడే ఆ పరావిద్య ఏది?

Verse 6

लेभेन्धको गाणपत्यं कथं शूला द्विनिर्गतः । देवदेवस्य वै शंभोर्मुनेर्लीलाविहारिणः

అంధకుడు గణపత్యం—గణాధిపత్య స్థానం, శక్తి—ఎలా పొందాడు? అలాగే దేవదేవుడైన శంభువు, మునివలె లీలావిహారిగా ఉండే శివుని శూలం నుండి ద్విరూప శూలం ఎలా వెలువడింది?

Verse 7

एतत्सर्वमशेषेण महाधीमन् कृपां कुरु । शिवलीलामृतं तात शृण्वत कथयस्व मे

ఓ మహాధీమాన్ మునివర్యా, కరుణచేసి ఇది అంతా ఏమీ విడిచిపెట్టకుండా పూర్తిగా చెప్పండి. తాతా, నేను భక్తితో వింటున్నాను—శివలీలామృతాన్ని నాకు వివరించండి.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा व्यासस्यामिततेजसः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—అమిత తేజస్సుగల వ్యాసుని వచనములను ఇలా విని, సనత్కుమారుడు ముందుగా శ్రీశివుని పాదపద్మాలను స్మరించి, తరువాత పలుకుట ప్రారంభించెను.

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे शिवलीलामृतं परम् । धन्यस्त्वं शैवमुख्योसि ममानन्दकरः स्वतः

సనత్కుమారుడు పలికెను—హే మహాబుద్ధిమాన్ వ్యాసా, శివలీలామృతమనే పరమ రసాన్ని వినుము. నీవు ధన్యుడవు, శైవభక్తులలో అగ్రగణ్యుడవు; స్వభావతః నీవు నాకు ఆనందం కలిగించువాడవు.

Verse 10

प्रवर्तमाने समरे शंकरांधकयोस्तयोः । अनिर्भेद्यपविव्यूहगिरिव्यूहाधिनाथयोः

శంకరుడు మరియు అంధకుడు మధ్య సమరం ఉద్ధృతంగా సాగుచుండగా—వారు ఇద్దరూ యుద్ధవ్యుహాధిపతులు; వారి వ్యూహాలు అభేద్య కోటలవలె, పర్వతసమూహాలవలె దృఢంగా నిలిచినవి—యుద్ధం నిరంతరం కొనసాగెను.

Verse 11

पुरा जयो बभूवापि दैत्यानां बलशालिनाम् । शिवप्रभा वादभवत्प्रमथानां मुने जयः

పూర్వం బలశాలులైన దైత్యులకే విజయం కలిగేది. కాని శివప్రభావైభవం వల్ల, ఓ మునీ, ప్రమథగణులకు విజయం లభించెను.

Verse 12

तच्छुत्वासीद्विषण्णो हि महादैत्योंधकासुरः । कथं स्यान्मे जय इति विचारणपरोऽभवत्

అది విని మహాదైత్యుడైన అంధకాసురుడు అత్యంత విషణ్ణుడయ్యెను. తరువాత “నాకు విజయం ఎలా కలుగును?” అని ఆలోచనలో పూర్తిగా లీనమయ్యెను.

Verse 13

अपसृत्य ततो युद्धादंधकः परबुद्धिमान् । द्रुतमभ्यगमद्वीर एकलश्शुक्रसन्निधिम्

ఆపై యుద్ధం నుండి తప్పుకొని, పరమ బుద్ధిమంతుడైన అంధకుడు, ఓ వీరా, వేగంగా ఒంటరిగా శుక్రుని సన్నిధికి చేరాడు.

Verse 14

प्रणम्य स्वगुरुं काव्यमवरुह्य रथाच्च सः । बभाषेदं विचार्याथ सांजलिर्नीतिवित्तमः

తన గురువైన కావ్యుని (శుక్రాచార్యుని) నమస్కరించి, రథం నుండి దిగిన తరువాత, నీతి-ధర్మాలలో అత్యంత వివేకవంతుడు అయిన అతడు చేతులు జోడించి, ఆలోచించి ఇలా పలికాడు.

Verse 15

अंधक उवाच । भगवंस्त्वामुपाश्रित्य गुरोर्भावं वहामहे । पराजिता भवामो नो सर्वदा जयशालिनः

అంధకుడు అన్నాడు: ఓ భగవన్! మీ ఆశ్రయాన్ని పొందిన మేము గురుభావాన్ని ధరిస్తున్నాము. మేము ఎప్పుడూ పరాజితులు కాకూడదు; సదా విజయశాలులమై ఉండాలి.

Verse 16

त्वत्प्रभावात्सदा देवान्समस्तान्सानुगान्वयम् । मन्यामहे हरोषेन्द्रमुखानपि हि कत्तृणान्

మీ ప్రభావం వల్ల మేము ఎల్లప్పుడూ సమస్త దేవతలను వారి అనుచరులతో సహా తృణప్రాయంగా భావిస్తున్నాము—హరి, ఇంద్ర మొదలైనవారినీ కూడా.

Verse 17

अस्मत्तो बिभ्यति सुरास्तदा भवदनुग्रहात् । गजा इव हरिभ्यश्च तार्क्ष्येभ्य इव पन्नगाः

మీ అనుగ్రహం వల్ల అప్పటికి దేవతలు మమ్మల్ని భయపడతారు—ఏనుగులు సింహాలను భయపడినట్లు, సర్పాలు గరుడుణ్ణి భయపడినట్లు।

Verse 18

अनिर्भेद्यं पविव्यूहं विविशुर्दैत्य दानवाः । प्रमथानीकमखिलं विधूय त्वदनुग्रहात्

నీ అనుగ్రహం వల్ల దైత్య దానవులు ఛేదించలేని పవి-వ్యుహంలోకి ప్రవేశించి, సమస్త ప్రమథ సేనను కుదిపి చెదరగొట్టిరి.

Verse 19

वयं त्वच्छरणा भूत्वा सदा गा इव निश्चलाः । स्थित्वा चरामो निश्शंकमाजावपि हि भार्गव

మేము నీ శరణు పొందినవారమై సదా గోవులవలె అచలంగా ఉంటాము. ఓ భార్గవా, యుద్ధమధ్యములోనూ ధైర్యంగా నిలిచి భయంలేక సంచరిస్తాము.

Verse 20

रक्षरक्षाभितो विप्र प्रव्रज्य शरणागतान् । असुराञ्छत्रुभिर्वीरैरर्दितांश्च मृतानपि

ఓ విప్రా, ‘రక్షించు, రక్షించు’ అని పదేపదే మొరపెట్టుకుంటూ శరణాగతులు ఆశ్రయం కోరుతూ బయలుదేరారు—వీర శత్రువులచే పీడింపబడినవారు, అసురులచే హతులైనవారుకూడా.

Verse 21

प्रथमैर्भीमविक्रांतैः क्रांतान्मृत्युप्रमाथिभिः । सूदितान्पतितान्पश्य हुंडादीन्मद्गणान्वरान्

చూడుము—భయంకర పరాక్రమముగల అగ్రయోధులు, మృత్యువును మోసుకొచ్చే దాడిచేయువారు, హుణ్డ మొదలైన నా శ్రేష్ఠ గణులను కొట్టి పడేసి హతముచేశారు.

Verse 22

यः पीत्वा कणधूमं वै सहस्रं शरदां पुरा । त्वया प्राप्ता वरा विद्या तस्याः कालोयमागतः

ఎవడు పూర్వము వెయ్యి శరదృతువులపాటు కణధూమమును పానము చేసెనో—నీకు వరముగా లభించిన ఆ ఉత్తమ విద్య ఫలించు కాలము ఇప్పుడు వచ్చెను.

Verse 23

अद्य विद्याफलं तत्ते सर्वे पश्यंतु भार्गव । प्रमथा असुरान्सर्वान् कृपया जीवयिष्यतः

ఈ రోజు, ఓ భార్గవా, నీ విద్యాఫలమును అందరూ చూడుగాక. కరుణచేత ప్రమథులు సమస్త అసురుల ప్రాణములను కాపాడుదురు.

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । इत्थमन्धकवाक्यं स श्रुत्वा धीरो हि भार्गवः । तदा विचारयामास दूयमानेन चेतसा

సనత్కుమారుడు పలికెను—అంధకుని మాటలు ఇలా విని కూడా ధీరుడైన భార్గవుడు స్థిరంగా నిలిచెను; అయితే లోలోపల దహించుచున్న మనస్సుతో అతడు ఆలోచనలో మునిగెను.

Verse 25

किं कर्तव्यं मयाद्यापि क्षेमं मे स्यात्कथं त्विति । सन्निपातविधिर्जीवः सर्वथानुचितो मम

“ఇప్పటికీ నేను ఏమి చేయాలి? నాకు క్షేమం ఎలా కలుగును?”—అని ఆలోచించుచూ, ఈ సంకటంలో జీవించి ఉండుటకు చెప్పబడిన విధానం నాకు అన్ని విధాలా అనుచితమని గ్రహించితిని.

Verse 26

विधेयं शंकरात्प्राप्ता तद्गुणान् प्रति योजये । तद्रणे मर्दितान्वीरः प्रमथैश्शंकरानुगैः

శంకరుని నుండి పొందిన ఆజ్ఞను ఆయన గుణ-ఇచ్ఛ ప్రకారము నేను ఆచరించెదను. ఆ యుద్ధంలో శంకరుని అనుచరులైన ప్రమథులు ఆ వీరుని నలిపివేశారు.

Verse 27

शरणागतधर्मोथ प्रवरस्सर्वतो हृदा । विचार्य शुक्रेण धिया तद्वाणी स्वीकृता तदा

శరణాగతులను రక్షించే ధర్మంలో అతడు అగ్రగణ్యుడు. సమస్త హృదయంతో, శుద్ధమైన వివేకబుద్ధితో సమ్యక్‌గా విచారించి, ఆ వాక్యాలను అప్పుడు స్వీకరించాడు.

Verse 28

किंचित्स्मितं तदा कृत्वा सोऽब्रवीद्दानवाधिपम् । भार्गवश्शिवपादाब्जं सप्पा स्वस्थेन चेतसा

అప్పుడు స్వల్పంగా చిరునవ్వు చిందించి భార్గవుడు దానవాధిపతితో పలికెను. శివుని పాదపద్మములను భక్తితో పూజించి, స్థిరమైన మనస్సుతో అతడు మాట్లాడెను.

Verse 29

शुक्र उवाच । यत्त्वया भाषितं तात तत्सर्वं तथ्यमेव हि । एतद्विद्योपार्जनं हि दानवार्थं कृतं मया

శుక్రుడు పలికెను—ఓ తాతా, నీవు చెప్పినదంతా నిశ్చయంగా సత్యమే. దానవుల హితార్థమే నేను ఈ విద్యను సంపాదించితిని.

Verse 30

दुस्सहं कणधूमं वै पीत्वा वर्षसहस्रकम् । विद्येयमीश्वरात्प्राप्ता बंधूनां सुखदा सदा

వెయ్యి సంవత్సరములు తట్టుకోలేని పొట్టు పొగను సహించి పీల్చిన తరువాత, ఈ విద్య నాకు ఈశ్వరుని నుండి లభించింది; ఇది ఎల్లప్పుడూ బంధువులకు సుఖదాయిని.

Verse 31

प्रमथैर्मथितान्दैत्यान्रणेहं विद्ययानया । उत्थापयिष्ये म्लानानि शस्यानि जलभुग्यथा

యుద్ధంలో ప్రమథులు నలిపిన ఆ దైత్యులను నేను ఈ విద్యాబలంతో మళ్లీ లేపుతాను; నీరు వాడిన పంటలను ఎలా మళ్లీ నిలబెడుతుందో అట్లే।

Verse 32

निर्व्रणान्नीरुजः स्वस्थान्सुप्त्वेव पुन रुत्थितान् । मुहूर्तेस्मिंश्च द्रष्टासि दैत्यांस्तानुत्थितान्निजान्

వారు గాయరహితులు, నొప్పిలేని వారు, తమ పూర్వస్థితిలో—నిద్రలేచి లేచినట్లుగా—మళ్లీ లేచివుంటారు; ఈ క్షణంలోనే నీవు నీ దైత్యసేనను లేచినట్లు చూస్తావు।

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सोधकं शुक्रो विद्यामावर्तयत्क विः । एकैकं दैत्यमुद्दिश्य स्मृत्वा विद्येशमादरात्

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి కవి శుక్రుడు శోధనక్రియార్థం తన విద్యను ఆవర్తింపజేయడం ప్రారంభించాడు. భక్తితో విద్యేశుని స్మరించి, ఒక్కొక్క దైత్యుని లక్ష్యంగా ఆ శక్తిని ప్రయోగించాడు.

Verse 34

विद्यावर्तनमात्रेण ते सर्वे दैत्यदानवाः । उत्तस्थुर्युगपद्वीरास्सुप्ता इव धृतायुधाः

ఆ విద్య ఆవర్తనమాత్రంతోనే ఆ దైత్యదానవ వీరులందరూ ఒకేసారి లేచి నిలిచారు—నిద్రనుండి మేల్కొన్న యోధులవలె, ఆయుధాలు చేతబట్టి.

Verse 35

सदाभ्यस्ता यथा वेदास्समरे वा यथाम्बुदा । श्रदयार्थास्तथा दत्ता ब्राह्मणेभ्यो यथापदि

వేదాలు నిత్యం అభ్యసించబడినట్లే, సమరసమయంలో మేఘాలు గుమికూడినట్లే, అలాగే విధి ప్రకారం యథోచిత సందర్భాలలో శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇవ్వబడినవి.

Verse 36

उज्जीवितांस्तु तान्दृष्ट्वा हुंडादींश्च महासुरान् । विनेदुरसुराः सर्वे जलपूर्णा इवांबुदाः

వారు పునర్జీవితులైనదాన్ని చూసి, హుంḍ మొదలైన మహాసురులను దర్శించి, సమస్త అసురులు జలంతో నిండిన మేఘాలవలె ఘోరంగా గర్జించారు।

Verse 37

रणोद्यताः पुनश्चासन्गर्जंतो विकटान्रवान् । प्रमथैस्सह निर्भीता महाबलपराक्रमाः

వారు మళ్లీ యుద్ధానికి సిద్ధమై, వికటమైన నాదాలతో గర్జించారు। భయములేక ప్రమథులతో కలిసి ముందుకు సాగారు—మహాబలశాలులు, మహాపరాక్రమవంతులు।

Verse 38

शुक्रेणोज्जीवितान्दृष्ट्वा प्रमथा दैत्यदानवान् । विसिष्मिरे ततस्सर्वे नंद्याद्या युद्धदुर्मदाः

శుక్రాచార్యుడు దైత్యదానవులను పునర్జీవింపజేసినదాన్ని చూసి, యుద్ధగర్వంతో మత్తులైన నంది మొదలైన సమస్త ప్రమథులు ఆశ్చర్యచకితులయ్యారు.

Verse 39

विज्ञाप्यमेवं कर्मैतद्देवेशे शंकरेऽखिलम् । विचार्य बुद्धिमंतश्च ह्येवं तेऽन्योन्यमब्रुवन्

ఈ విధంగా ఈ సమస్త కార్యవివరం దేవేశుడైన శంకరునికి నివేదించబడింది. ఆపై ఆ బుద్ధిమంతులు ఆలోచించి పరస్పరం ఈ విధంగా మాట్లాడుకున్నారు.

Verse 40

आश्चर्यरूपे प्रमथेश्वराणां तस्मिंस्तथा वर्तति युद्धयज्ञे । अमर्षितो भार्गवकर्म दृष्ट्वा शिलादपुत्रोऽभ्यगमन्महेशम्

ప్రమథేశ్వరుల అధీనంలో ఆ యుద్ధయజ్ఞం ఆశ్చర్యరూపంగా సాగుచుండగా, భార్గవుడు (పరశురాముడు) చేసిన కార్యాన్ని చూచి శిలాదపుత్రుడు నంది ఆగ్రహంతో మండిపడి నేరుగా మహేశ్వరుని చేరెను.

Verse 41

जयेति चोक्त्वा जययोनिमुग्रमुवाच नंदी कनकावदातम् । गणेश्वराणां रणकर्म देव देवैश्च सेन्द्रैरपि दुष्करं सत्

“జయము!” అని పలికి నంది ఆ ఉగ్రుడైన, స్వర్ణవర్ణంగా నిర్మల తేజస్సుతో ప్రకాశించువానితో ఇలా అన్నాడు—“హే దేవా! గణేశ్వరుల యుద్ధకార్యం నిజముగా దుష్కరం; ఇంద్రసహిత దేవతలకైనా.”

Verse 42

तद्भार्गवेणाद्य कृतं वृथा नस्संजीवतांस्तान्हि मृतान्विपक्षान् । आवर्त्य विद्यां मृतजीवदात्रीमेकेकमुद्दिश्य सहेलमीश

హే ఈశ్వరా! ఈ రోజు భార్గవుడు చేసినది మనకు వ్యర్థమైంది; ఎందుకంటే అతడు మరణించిన శత్రుపక్ష యోధులను కూడా పునర్జీవింపజేస్తున్నాడు. మృతులకు జీవం ఇచ్చే విద్యను తిరిగి ఆహ్వానించి, ఒక్కొక్కరిని సులభంగా లేపుతున్నాడు.

Verse 43

तुहुंडहुंडादिककुंभजंभविपा कपाकादिमहासुरेन्द्राः । यमालयादद्य पुनर्निवृत्ता विद्रावयंतः प्रमथांश्चरंति

తుహుణ్డ, హుణ్డ, కుంభ, జంభ, విపాక, కపాక మొదలైన మహాసురేంద్రులు ఈ రోజు యమలోకమునుండి మళ్లీ తిరిగి వచ్చి ప్రమథులను తరిమివేస్తూ సంచరిస్తున్నారు।

Verse 44

यदि ह्यसौ दैत्यवरान्निरस्तान्संजीवयेदत्र पुनः पुनस्तान् । जयः कुतो नो भविता महेश गणेश्वराणां कुत एव शांतिः

అతడు ఇక్కడ పడగొట్టబడిన ఆ శ్రేష్ఠ దైత్యులను మళ్లీ మళ్లీ జీవింపజేస్తే, ఓ మహేశా! మా విజయం ఎలా సాధ్యం? గణేశ్వరులకు శాంతి ఎక్కడ?

Verse 45

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्तः प्रमथेश्वरेण स नंदिना वै प्रमथेश्वरेशः । उवाच देवः प्रहसंस्तदानीं तं नंदिनं सर्वगणेशराजम्

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ప్రమథాధిపతి నందీ ఇలా పలికినప్పుడు, ఆ క్షణంలో దేవుడు (శివుడు) చిరునవ్వుతో సమస్త గణరాజైన నందీతో పలికెను।

Verse 46

शिव उवाच । नन्दिन्प्रयाहि त्वरितोऽति मात्रं द्विजेन्द्रवर्यं दितिनन्दनानाम् । मध्यात्समुद्धृत्य तथा नयाशु श्येनो यथा लावकमंडजातम्

శివుడు పలికెను—ఓ నందీ! అత్యంత వేగంగా వెళ్ళు. దితి కుమారుల మధ్యనుండి ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజేంద్రుని ఎత్తుకొని వెంటనే నా వద్దకు తీసుకురా; గద్ద గుంపులోనుండి పిల్లను లాక్కొనినట్లు।

Verse 47

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे अंधकयुद्धे शुक्रनिगीर्णनवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివ మహాపురాణమున ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో పంచమ యుద్ధఖండమున అంధకయుద్ధప్రసంగములో ‘శుక్రనిగీర్ణన వర్ణనం’ అను నలభైఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 48

तं रक्ष्यमाणं दितिजैस्समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः । विक्षोभ्य दैत्यान्बलवाञ्जहार काव्यं स नन्दी शरभो यथेभम्

పాశాలు, ఖడ్గాలు, వృక్షాలు, రాళ్లు, పర్వతఖండాలు చేతబట్టి దితిజ దానవులు అతనిని అన్ని వైపులా కాపాడుచుండగా; బలవంతుడైన నంది యుద్ధములో దైత్యులను కలవరపెట్టి, ఏనుగును శరభము జయించినట్లు, కావ్యుడు (శుక్రాచార్యుడు)ను బలాత్కారంగా అపహరించెను।

Verse 49

स्रस्तांबरं विच्युतभूषणं च विमुक्तकेशं बलिना गृहीतम् । विमोचयिष्यंत इवानुजग्मुः सुरारयस्सिंहरवांस्त्यजंतः

అతని వస్త్రం జారిపోయి, ఆభరణాలు విడిచి పడిపోయి, జుట్టు విప్పబడిన స్థితిలో బలవంతుడు అతనిని పట్టుకున్నాడు. దేవశత్రువులు అతనిని విడిపించబోతున్నట్లుగా, సింహనాదాలు చేస్తూ వెంబడించారు।

Verse 50

दंभोलि शूलासिपरश्वधानामुद्दंडचक्रोपलकंपनानाम् । नंदीश्वरस्योपरि दानवेन्द्रा वर्षं ववर्षुर्जलदा इवोग्रम्

వజ్రాలు, త్రిశూలాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు, భారీ గదలు, చక్రాలు, శిలాఖండాలతో యుద్ధభూమి కంపించేలా దానవేంద్రులు నందీశ్వరునిపై ఘోరమైన ఆయుధవర్షం కురిపించారు—ఉగ్ర మేఘాలు ప్రళయవర్షం కురిపించినట్లు।

Verse 51

तं भार्गवं प्राप्य गणाधिराजो मुखाग्निना शस्त्रशतानि दग्ध्वा । आयात्प्रवृद्धेऽसुरदेवयुद्धे भवस्य पार्श्वे व्यथितारिपक्षः

ఆ భార్గవుడు (శుక్రుడు) వద్దకు చేరిన గణాధిరాజుడు తన ముఖాగ్నితో వందలాది ఆయుధాలను దహించాడు. తరువాత అసుర-దేవ యుద్ధం మరింత ఉగ్రంగా మారగా, శత్రుసేనను వ్యథపరచి భవుడు (శివుడు) పక్కనికి వచ్చి నిలిచాడు।

Verse 52

अयं स शुक्रो भगवन्नितीदं निवेदयामास भवाय शीघ्रम् । जग्राह शुक्रं स च देवदेवो यथोपहारं शुचिना प्रदत्तम्

అప్పుడు శుక్రాచార్యుడు ఈ విషయాన్ని త్వరగా భగవాన్ భవ (శివ)కు నివేదించాడు. దేవదేవుడు శుక్రుని, శుచిగా సమర్పించిన ఉపహారాన్ని స్వీకరించినట్లే, స్వీకరించాడు.

Verse 53

न किंचिदुक्त्वा स हि भूतगोप्ता चिक्षेप वक्त्रे फलवत्कवीन्द्रम् । हाहारवस्तैरसुरैस्समस्तैरुच्चैर्विमुक्तो हहहेति भूरि

ఏమి పలకకుండా, భూతగణాల రక్షకుడు కవిశ్రేష్ఠుని పండిన ఫలంలా తన నోటిలోకి విసిరేశాడు. అప్పుడు సమస్త అసురులు ‘హా! హా!’ అని కేకలు వేశారు; ‘హ హ హే’ అనే ఘోరమైన, గట్టిన అట్టహాసం విరివిగా పేలింది.