शङ्खचूडवधकथनम् / The Account of Śaṅkhacūḍa’s Slaying

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथान्यच्छंभुचरितं प्रेमतः शृणु वै मुने । यस्य श्रवणमात्रेण शिवभक्तिर्दृढा भवेत्

సనత్కుమారుడు పలికెను—హే మునీ! ఇప్పుడు ప్రేమతో శంభువు యొక్క మరొక పవిత్ర చరిత్రను వినుము; దాని కేవలం శ్రవణమాత్రంతోనే శివభక్తి దృఢమై అచలమగును.

Verse 2

शंखचूडाभिधो वीरो दानवो देवकंटकः । यथा शिवेन निहतो रणमूर्ध्नि त्रिशूलतः

శంఖచూడుడని పేరుగల ఆ వీర దానవుడు, దేవులకు కంటకుడైన వాడు—యుద్ధభూమి శిరస్సుపై శివుని త్రిశూలాఘాతంతో ఎలా సంహరింపబడెనో.

Verse 3

तच्छंभुचरितं दिव्यं पवित्रं पापनाशनम् । शृणु व्यास सुसंप्रीत्या वच्मि सुस्नेहतस्तव

హే వ్యాసా! ఆ దివ్యమైన, పవిత్రమైన, పాపనాశకమైన శంభుచరిత్రను పరమ ప్రీతితో వినుము; నీపై స్నేహంతోనే నేను దానిని వివరిస్తున్నాను.

Verse 4

मरीचेस्तनयो धातुः पुत्रो यः कश्यपो मुनिः । स धर्मिष्ठस्सृष्टिकर्त्ता विध्याज्ञप्तः प्रजापतिः

మరీచి కుమారుడు ధాతా; అతని కుమారుడు ముని కశ్యపుడు. ఆ కశ్యపుడు పరమ ధర్మిష్ఠుడు; బ్రహ్మ ఆజ్ఞచే సృష్టికార్యానికి నియుక్తుడై ప్రజాపతిగా నిలిచెను.

Verse 5

दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै निजकन्यास्त्रयोदश । तासां प्रसूतिः प्रसभं न कथ्या बहुविस्तृताः

దక్షుడు ప్రీతితో అతనికి తన పదమూడు కుమార్తెలను ఇచ్చెను. వారివలన పుట్టిన సంతానం అపారంగా విస్తరించినది; దానిని పూర్తిగా చెప్పలేము.

Verse 6

यत्र देवादिनिखिलं चराचरमभूज्जगत् । विस्तरात्तत्प्रवक्तुं च कः क्षमोऽस्ति त्रिलोकके

దేవాదులతో సహా సమస్త చరాచర జగత్తు యందు ఉద్భవించిన ఆ పరతత్త్వాన్ని విస్తారంగా వర్ణించుటకు త్రిలోకములలో ఎవరు సమర్థులు?

Verse 7

प्रस्तुतं शृणु वृत्तांतं शंभुलीलान्वितं च यत् । तदेव कथयाम्यद्य शृणु भक्तिप्र वर्द्धनम्

ఇప్పుడు ప్రసక్తమైన వృత్తాంతాన్ని వినుము; అది శంభువు లీలలతో నిండినది. అదే కథను నేడు నేను చెప్పుచున్నాను—వినుము, ఇది భక్తిని వర్ధింపజేయును.

Verse 8

तासु कश्यपत्नीषु दनुस्त्वेका वरांगना । महारूपवती साध्वी पतिसौभाग्यवर्द्धिता

కశ్యపుని భార్యలలో దను ఒక్కడే శ్రేష్ఠ వరాంగన; మహారూపవతి, సాధ్వి, భర్త సౌభాగ్యాన్ని వర్ధింపజేయునది.

Verse 9

आसंस्तस्या दनोः पुत्रा बहवो बलवत्तराः । तेषां नामानि नोच्यंते विस्तारभयतो मुने

ఓ మునీ, దనుకు అనేక మంది కుమారులు ఉండిరి, అత్యంత బలవంతులు. విస్తారభయముచేత వారి నామములు ఇక్కడ చెప్పబడవు.

Verse 10

तेष्वेको विप्रचित्तिस्तु महाबलपराक्रमः । तत्पुत्रो धार्मिको दंभो विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः

వారిలో ఒకడు విప్రచిత్తి—మహాబల పరాక్రమశాలి. అతని కుమారుడు దంభుడు ధార్మికుడు, విష్ణుభక్తుడు, జితేంద్రియుడు.

Verse 11

नासीत्तत्तनयो वीरस्ततश्चिंतापरोऽभवत् । शुक्राचार्यं गुरुं कृत्वा कृष्णमंत्रमवाप्य च

ఆ వీరునికి కుమారుడు లేనందున అతడు చింతలో మునిగిపోయాడు. అందుచేత శుక్రాచార్యుని గురువుగా స్వీకరించి కృష్ణమంత్రాన్ని కూడా పొందాడు।

Verse 12

तपश्चकार परमं पुष्करे लक्षवर्षकम् । कृष्णमंत्रं जजापैव दृढं बद्धासनं चिरम्

అతడు పుష్కరంలో లక్ష సంవత్సరాలు పరమ తపస్సు చేశాడు. దృఢమైన బద్ధాసనంలో దీర్ఘకాలం కూర్చొని, అచంచల సంకల్పంతో కృష్ణమంత్ర జపం చేశాడు।

Verse 13

तपः प्रकुर्वतस्तस्य मूर्ध्नो निस्सृत्य प्रज्व लत् । विससार च सर्वत्र तत्तेजो हि सुदुस्सहम्

అతడు తపస్సు చేస్తుండగా అతని శిరస్సు నుండి మండే తేజస్సు వెలువడింది. ఆ శక్తి అన్నిచోట్ల వ్యాపించింది; ఆ అగ్నిమయ కాంతి అత్యంత అసహ్యమైనది.

Verse 14

तेन तप्तास्सुरास्सर्वे मुनयो मनवस्तथा । सुनासीरं पुरस्कृत्य ब्रह्माणं शरणं ययुः

ఆ బాధతో తపించిపోయిన సమస్త దేవతలు, మునులు, మనువులు—ఇంద్రుని ముందుంచి—బ్రహ్మదేవుని శరణు చేరిరి।

Verse 15

प्रणम्य च विधातारं दातारं सर्वसंपदाम् । तुष्टुवुर्विकलाः प्रोचुः स्ववृत्तांतं विशेषतः

సర్వసంపదల దాత అయిన విధాతకు నమస్కరించి, వ్యాకులులైన వారు ఆయనను స్తుతించిరి; అనంతరం తమకు జరిగిన వృత్తాంతాన్ని విశేషంగా వివరించిరి.

Verse 16

तदाकर्ण्य विधातापि वैकुंठं तैर्ययौ सह । तदेव विज्ञापयितुं निखिलेन हि विष्णवे

అది విని విధాత బ్రహ్మదేవుడూ వారితో కలిసి వైకుంఠానికి వెళ్లాడు; జరిగినదంతా యథాతథంగా శ్రీ విష్ణువుకు నివేదించుటకై।

Verse 17

तत्र गत्वा त्रिलोकेशं विष्णुं रक्षाकरं परम् । प्रणम्य तुष्टुवुस्सर्वे करौ बद्ध्वा विनम्रकाः

అక్కడికి వెళ్లి, త్రిలోకేశ్వరుడైన పరమ రక్షకుడు శ్రీ విష్ణువును సమీపించారు. చేతులు జోడించి వినయంగా నమస్కరించి ఆయనను స్తుతించారు.

Verse 18

देवा ऊचुः । देवदेव न जानीमो जातं किं कारणं त्विह । संतप्तास्स कला जातास्तेजसा केन तद्वद

దేవులు పలికిరి—ఓ దేవదేవా! ఇక్కడ ఏమి జరిగింది, దానికి కారణం ఏమిటో మాకు తెలియదు. మా కళలు/శక్తులు దగ్ధమయ్యాయి—ఇది ఎవరి తేజస్సువల్ల జరిగింది? దయచేసి చెప్పండి.

Verse 19

तप्तात्मनां त्वमविता दीनबंधोऽनुजीविनाम् । रक्षरक्ष रमानाथ शरण्यश्शरणागतान्

తప్త హృదయులకూ మీరు రక్షకుడు, మీ కృపపై జీవించే దీనులకూ మీరు బంధువు. ఓ రమానాథా! రక్షించండి, రక్షించండి—శరణాగతులకు మీరు పరమ శరణ్యుడు.

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णुर्ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् । उवाच विहसन्प्रेम्णा शरणागतवत्सलः

సనత్కుమారుడు పలికెను—బ్రహ్మాది దేవుల వాక్యములు విని, శరణాగతవత్సలుడైన విష్ణువు ప్రేమహాస్యంతో పలికెను।

Verse 21

विष्णुरुवाच । सुस्वस्था भवताव्यग्रा न भयं कुरुतामराः । नोपप्लवा भविष्यन्ते लयकालो न विद्यते

విష్ణువు పలికెను—హే దేవులారా, నిశ్చింతగా స్థిరంగా ఉండండి; భయపడకండి. ఎలాంటి ఉపద్రవమూ రాదు; ఇది ప్రళయకాలం కాదు।

Verse 22

दानवो दंभनामा हि मद्भक्तः कुरुते तपः । पुत्रार्थी शमयिष्यामि तमहं वरदानतः

“దంభ అనే దానవుడు నా భక్తుడు; అతడు తపస్సు చేస్తున్నాడు. పుత్రార్థి గనుక, వరం ఇచ్చి నేను అతనిని శాంతింపజేస్తాను।”

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तास्ते सुरास्सर्वे धैर्यमालंब्य वै मुने । ययुर्ब्रह्मादयस्सुस्थास्स्वस्वधामानि सर्वशः

సనత్కుమారుడు పలికెను—హే మునీ, ఇలా చెప్పబడగానే దేవులందరు ధైర్యం పొందారు; బ్రహ్మాది వారు ప్రశాంతచిత్తులై తమ తమ ధామాలకు వెళ్లిరి।

Verse 24

अच्युतोऽपि वरं दातुं पुष्करं संजगाम ह । तपश्चरति यत्रासौ दंभनामा हि दानवः

అచ్యుతుడు (విష్ణువు) కూడా వరం ఇవ్వుటకు పుష్కరానికి వెళ్లెను; అక్కడ దంభ అనే దానవుడు ఘోర తపస్సు చేస్తున్నాడు।

Verse 25

तत्र गत्वा वरं ब्रूहीत्युवाच परिसांत्वयन् । गिरा सूनृतया भक्तं जपंतं स्वमनुं हरिः

అక్కడికి వెళ్లిన హరి (విష్ణువు) అతనిని ఓదార్చుతూ మధురమైన సత్యవాక్యాలతో—“వరము కోరుకో” అని అన్నాడు. ఆ భక్తుడు తన మంత్రాన్ని నిరంతరం జపించుచుండెను.

Verse 26

तच्छ्रुत्वा वचनं विष्णोर्दृष्ट्वा तं च पुरः स्थितम् । प्रणनाम महाभक्त्या तुष्ट्वाव च पुनः पुनः

విష్ణువు మాటలు విని, ఆయన తన ముందే నిలిచి ఉన్నట్లు చూసి, అతడు మహాభక్తితో నమస్కరించి, మళ్లీ మళ్లీ స్తుతించి ఆయనను ప్రసన్నం చేసెను.

Verse 27

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडोत्पत्तिवर्णनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివ మహాపురాణమున రెండవ రుద్రసంహితలో ఐదవ యుద్ధఖండమున ‘శంఖచూడుని ఉత్పత్తి వర్ణన’ అను ఇరవై ఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 28

स्वभक्तं तनयं देहि महाबल पराक्रमम् । त्रिलोकजयिनं वीरमजेयं च दिवौकसाम्

మీ స్వభక్తుడైన కుమారుని నాకు ప్రసాదించండి—అతడు మహాబల పరాక్రమములతో యుక్తుడై, త్రిలోకజయి వీరుడై, స్వర్గదేవతలకైనా అజేయుడై ఉండుగాక।

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो दानवेन्द्रेण तं वरं प्रददौ हरिः । निवर्त्य चोग्रतपसस्ततस्सोंतरधान्मुने

సనత్కుమారుడు పలికెను—దానవేంద్రుడు ఇలా ప్రార్థించగా హరి అతనికి ఆ వరాన్ని ప్రసాదించాడు. అనంతరం అతని ఉగ్రతపస్సును నివారించి, ఓ మునీ, ఆ స్థలమునుండి అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 30

गते हरौ दानवेन्द्रः कृत्वा तस्यै दिशे नमः । जगाम स्वगृहं सिद्धतदाः पूर्ण मनोरथः

హరి వెళ్లిపోయిన తరువాత దానవేంద్రుడు ఆ దిశకు నమస్కరించాడు. ఆపై సిద్ధుడై, మనోరథం నెరవేరి, కోరిక తీరినవాడై తన గృహానికి వెళ్లాడు.

Verse 31

कालेनाल्पेन तत्पत्नी सगर्भा भाग्यवत्यभूत् । रराज तेजासात्यंतं रोचयंती गृहांतरम्

కొద్ది కాలంలోనే అతని భార్య భాగ్యవతిగా గర్భవతైంది. ఆమె అత్యంత తేజస్సుతో ప్రకాశించి, గృహాంతరములను వెలిగిస్తూ విరాజిల్లింది.

Verse 32

सुदामानाम गोपो यो कृष्णस्य पार्षदाग्रणीः । तस्या गर्भे विवेशासौ राधाशप्तश्च यन्मुने

ఓ మునీ! సుదామా అనే ఆ గోపుడు, కృష్ణుని పార్షదులలో అగ్రగణ్యుడు; రాధా శాపం వలన ఆమె గర్భంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 33

असूत समये साध्वी सुप्रभं तनयं ततः । जातकं सुचकारासौ पिताहूय मुनीन्बहून्

ప్రసవకాలంలో ఆ సతీ ఒక ప్రకాశవంతమైన కుమారుని ప్రసవించింది. అనంతరం తండ్రి అనేక మునులను పిలిపించి జాతకర్మాది శుభ జన్మసంస్కారాలను విధివిధానంగా చేయించాడు.

Verse 34

उत्सवस्सुमहानासीत्तस्मिञ्जाते द्विजोत्तम । नाम चक्रे पिता तस्य शंख चूडेति सद्दिने

హే ద్విజోత్తమా, అతడు జన్మించినప్పుడు మహా ఉత్సవం జరిగింది. ఆ శుభదినాన తండ్రి నామకరణం చేసి అతనికి “శంఖచూడ” అనే పేరు పెట్టాడు.

Verse 35

पितुर्गेहे स ववृधे शुक्लपक्षे यथा शशी । शैशवेभ्यस्तविद्यस्तु स बभूव सुदीप्तिमान्

అతడు తండ్రి ఇంటిలో శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు పెరుగునట్లు వృద్ధి చెందాడు. బాల్యంనుంచే విద్యాశాఖలను అధిగమించి, బుద్ధి-తేజస్సుతో అత్యంత ప్రకాశించాడు.

Verse 36

स बालक्रीडया नित्यं पित्रोर्हर्षं ततान ह । प्रियो बभूव सर्वेषां कुलजानां विशेषतः

అతడు నిత్యం బాలక్రీడలతో తల్లిదండ్రుల ఆనందాన్ని పెంచేవాడు. అలాగే తన కులంలోని వారందరికీ, ప్రత్యేకంగా, అత్యంత ప్రియుడయ్యాడు.