मयस्य शिवस्तुतिः — Maya’s Hymn to Śiva (and Śiva’s Gracious Response)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एतस्मिन्नंतरे शंभुं प्रसन्नं वीक्ष्य दानवः । तत्राजगाम सुप्रीतो मयोऽदग्धः कृपाबलात्

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ఈ మధ్యలో శంభువు ప్రసన్నుడై ఉన్నాడని చూసి, శివుని కృపాబలంతో దగ్ధం కాకుండా నిలిచిన దానవుడు మయుడు పరమానందంతో అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 2

प्रणनाम हरं प्रीत्या सुरानन्यानपि ध्रुवम् । कृतांजलिर्नतस्कंधः प्रणनाम पुन श्शिवम्

అతడు ప్రేమభక్తితో హరునికి నమస్కరించాడు; తరువాత నిశ్చయంగా ఇతర దేవతలకూ నమస్కరించాడు. కరజోడించి, భుజాలు వంచి, మళ్లీ భగవాన్ శివునికి దండవత్ ప్రణామం చేశాడు.

Verse 3

अथोत्थाय शिवं दृष्ट्वा प्रेम्णा गद्गदसुस्वरः । तुष्टाव भक्तिपूर्णात्मा स दानववरो मयः

అప్పుడు లేచి శివుని దర్శించి, ప్రేమతో గొంతు గద్గదమైపోయింది; దానవులలో శ్రేష్ఠుడైన మయుడు భక్తితో నిండిన హృదయంతో ఆయనను స్తుతించాడు.

Verse 4

मय उवाच देवदेव महादेव भक्तवत्सल शंकरः । कल्पवृक्षस्वरूपोसि सर्वपक्षविवर्जितः

మయుడు పలికెను—ఓ దేవదేవా, ఓ మహాదేవా, భక్తవత్సల శంకరా! నీవు కల్పవృక్షస్వరూపుడవు; నీవు సర్వపక్షపాతములకతీతుడవు।

Verse 5

ज्योतीरूपो नमस्तेस्तु विश्वरूप नमोऽस्तु ते । नमः पूतात्मने तुभ्यं पावनाय नमोनमः

జ్యోతిరూపుడా, నీకు నమస్కారము; విశ్వరూపుడా, నీకు నమో నమః। హే పూతాత్మా, నీకు ప్రణామము; హే పావనుడా, నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారము।

Verse 6

चित्ररूपाय नित्याय रूपातीताय ते नमः । दिव्यरूपाय दिव्याय सुदिव्याकृतये नमः

విచిత్రమైన అనేక రూపములవాడవు, నిత్యుడవు, రూపాతీతుడవు—నీకు నమస్కారం. దివ్యరూపుడా, పరమదివ్యుడా, అత్యంత దివ్యాకృతిస్వరూపుడా—నీకు నమస్కారం.

Verse 7

नमः प्रणतसर्वार्तिनाशकाय शिवात्मने । कर्त्रे भर्त्रे च संहर्त्रे त्रिलोकानां नमोनमः

శరణాగతుల సమస్త ఆర్తులను నశింపజేసే శివాత్మస్వరూపుడైన నీకు నమస్కారం. త్రిలోకాలకు కర్త, భర్త, సంహర్త అయిన నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 8

भक्तिगम्याय भक्तानां नमस्तुभ्यं कृपा लवे । तपस्सत्फलदात्रे ते शिवाकांत शिवेश्वर

భక్తితోనే చేరదగినవాడా, భక్తులపై కరుణాకణస్వరూపుడా—నీకు నమస్కారం. ఓ శివేశ్వరా, శివాకాంతా! నీవు తపస్సుకు సత్ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తావు; నీ కరుణలో ఒక బొట్టు చాలు.

Verse 9

न जानामि स्तुतिं कर्तुं स्तुतिप्रिय परेश्वर । प्रसन्नो भव सर्वेश पाहि मां शरणाग तम्

హే స్తుతిప్రియ పరమేశ్వరా! నేను స్తుతి చేయుటకు తెలియదు. హే సర్వేశ్వరా, ప్రసన్నుడవు; శరణాగతుడనైన నన్ను రక్షించుము।

Verse 10

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य मयोक्ता हि संस्तुतिं परमेश्वरः । प्रसन्नोऽभूद्द्विजश्रेष्ठ मयं प्रोवाच चादरात्

సనత్కుమారుడు పలికెను—నేను పలికిన ఈ స్తుతిని విని పరమేశ్వరుడు ప్రసన్నుడయ్యెను. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఆపై ఆయన ఆదరంతో నన్ను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 11

शिव उवाच । वरं ब्रूहि प्रसन्नोऽहं मय दानवसत्तम । मनोऽभिलषितं यत्ते तद्दास्यामि न संशयः

శివుడు పలికెను—హే దానవశ్రేష్ఠ మయా, వరము కోరుము; నేను ప్రసన్నుడను. నీ మనసు కోరినదేదైనా నిశ్చయంగా ఇస్తాను—సందేహం లేదు।

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे सनत्कुमारपाराशर्य्यसंवादे त्रिपुरवधानंतरदेवस्तुतिमयस्तुतिमुंडिनिवेशनदेवस्वस्थानगमनवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణమున ద్వితీయ రుద్రసంహితలో పంచమ యుద్ధఖండమున, సనత్కుమార–పారాశర్య (వ్యాస) సంభాషణలో, ‘త్రిపురవధానంతరం దేవుల భక్తిమయ స్తోత్రము, ముండినీ స్థాపన, మరియు దేవుల స్వస్థానగమన వర్ణన’ అను ద్వాదశ అధ్యాయము.

Verse 13

मय उवाच । देवदेव महादेव प्रसन्नो यदि मे भवान् । वरयोग्योऽस्म्यहं चेद्धि स्वभक्तिं देहि शाश्वतीम्

మయా అన్నాడు—హే దేవదేవా, హే మహాదేవా! నీవు నాపై ప్రసన్నుడవై, నేను వరానికి యోగ్యుడనైతే, నీ శాశ్వత భక్తిని—అఖండ శివభక్తిని—నాకు ప్రసాదించు.

Verse 14

स्वभक्तेषु सदा सख्यं दीनेषु च दयां सदा । उपेक्षामन्यजीवेषु खलेषु परमेश्वर

హే పరమేశ్వరా! నీ భక్తుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ స్నేహభావం ఉంచు; దీనదుఃఖితుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ కరుణ చూపు; ఇతర జీవుల పట్ల ఉపేక్ష ఉంచు; దుష్టుల పట్ల పవిత్ర నిర్లక్ష్యాన్ని నిలుపు.

Verse 15

कदापि नासुरो भावो भवेन्मम महेश्वर । निर्भयः स्यां सदा नाथ मग्नस्त्वद्भजने शुभे

హే మహేశ్వరా! నాలో ఎప్పటికీ ఆసుర భావం కలగకూడదు. హే నాథా! నేను సదా నిర్భయుడనై, నీ శుభారాధనలో లీనుడనై ఉండుగాక.

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इति संप्रार्थ्यमानस्तु शंकरः परमेश्वरः । प्रत्युवाच मये नाथ प्रसन्नो भक्तवत्सलः

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ఇలా వినయంగా ప్రార్థింపబడిన భక్తవత్సల పరమేశ్వరుడు శంకరుడు ప్రసన్నుడై, మయాతో ఇలా పలికెను: “హే నాథ…”

Verse 17

महेश्वर उवाच । दानवर्षभ धन्यस्त्वं मद्भक्तो निर्विकारवान् । प्रदत्तास्ते वरास्सर्वेऽभीप्सिता ये तवाधुना

మహేశ్వరుడు పలికెను: ఓ దానవశ్రేష్ఠుడా, నీవు ధన్యుడవు, నాపై నిశ్చల భక్తి కలవాడవు. నీవు కోరుకున్న వరాలన్నీ నీకు ప్రసాదించబడినవి.

Verse 18

गच्छ त्वं वितलं लोकं रमणीयं दिवोऽपि हि । समेतः परिवारेण निजेन मम शासनात्

నా ఆజ్ఞ ప్రకారం, నీవు నీ స్వపరివారంతో కూడి విటల లోకానికి వెళ్లు—అది నిజంగా స్వర్గంలా రమణీయమైనది।

Verse 19

निर्भयस्तत्र संतिष्ठ संहृष्टो भक्तिमान्सदा । कदापि नासुरो भावो भविष्यति मदाज्ञया

అక్కడ నిర్భయంగా నివసించు; ఎల్లప్పుడూ హర్షంతో, భక్తిలో స్థిరంగా ఉండు. నా ఆజ్ఞవల్ల నీలో ఎప్పటికీ ఆసుర భావం కలుగదు।

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । इत्याज्ञां शिरसाधाय शंकरस्य महात्मनः । तं प्रणम्य सुरांश्चापि वितलं प्रजगाम सः

సనత్కుమారుడు పలికెను—ఇట్లు మహాత్ముడైన శంకరుని ఆజ్ఞను శిరసావహించి, ఆయనకూ దేవతలకూ నమస్కరించి, అతడు విటల లోకానికి బయలుదేరెను।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे ते वै मुण्डिनश्च समागताः । प्रणम्योचुश्च तान्सर्वान्विष्णुब्रह्मादिकान् सुरान्

ఇంతలో ఆ ముండితశిరస్సులైన పరిచారకులు అక్కడికి వచ్చారు. నమస్కరించి, విష్ణు, బ్రహ్మ మొదలైన సమస్త దేవతలను ఉద్దేశించి పలికారు।

Verse 22

कुत्र याम वयं देवाः कर्म किं करवामहे । आज्ञापयत नश्शीघ्रं भव दादेशकारकान्

మేము దేవులము ఎక్కడికి వెళ్లాలి, ఏ కార్యం చేయాలి? హే భవ (శివా), త్వరగా ఆజ్ఞాపించుము; నీ ఆజ్ఞను నెరవేర్చుటకు మేము సిద్ధముగా ఉన్నాము।

Verse 23

कृतं दुष्कर्म चास्माभिर्हे हरे हे विधे सुराः । दैत्यानां शिवभक्तानां शिवभक्तिर्विनाशिता

హే హరి! హే విధాత (బ్రహ్మా)! హే దేవులారా! మేము ఘోర దుష్కర్మం చేసాము—శివభక్తులైన దైత్యుల శివభక్తిని మేమే నాశనం చేసాము.

Verse 24

कोटिकल्पानि नरके नो वासस्तु भविष्यति । नोद्धारो भविता नूनं शिवभक्तविरोधिनाम्

శివభక్తులను వ్యతిరేకించేవారు కోట్ల కల్పాలు నరకంలో నివసించవలసి ఉంటుంది; నిశ్చయంగా వారికి उद्धారం ఉండదు.

Verse 25

परन्तु भवदिच्छात इदं दुष्कर्म नः कृतम् । तच्छांतिं कृपया ब्रूत वयं वश्शरणागताः

కానీ మీ ఇచ్ఛా ఒత్తిడివల్లనే ఈ దుష్కర్మం మావల్ల జరిగింది. దయచేసి దీని శాంతి ఉపాయాన్ని చెప్పండి; మేము మీ వశమై మీ శరణు పొందాము.

Verse 26

सनत्कुमार उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुब्रह्मादयस्सुराः । अब्रु वन्मुंडिनस्तांस्ते स्थितानग्रे कृतांजलीन्

సనత్కుమారుడు అన్నాడు: వారి మాటలు విని విష్ణు, బ్రహ్మ తదితర దేవతలు, ముందర అంజలి ఘటించి నిలిచిన ఆ ముండిత తపస్వులను ఉద్దేశించి పలికారు.

Verse 27

विष्ण्वादय ऊचुः । न भेतव्यं भवद्भिस्तु मुंडिनो वै कदाचन । शिवाज्ञयेदं सकलं जातं चरितमुत्तमम्

విష్ణు తదితరులు అన్నారు: ఓ ముండితులారా, మీరు ఎప్పుడూ భయపడకండి. ఇది అంతా శివాజ్ఞవల్లనే జరిగింది—ఇది ఉత్తమమైన చరితం.

Verse 28

युष्माकं भविता नैव कुगतिर्दुःखदायिनी । शिववासा यतो यूयं देवर्षिहितकारकाः

మీకు దుఃఖదాయకమైన కుగతి ఎప్పటికీ కలగదు; ఎందుకంటే మీరు శివధామవాసులు, దేవర్షుల హితాన్ని కాంక్షించి కార్యం చేసేవారు।

Verse 29

सुरर्षिहितकृच्छंभुस्सुरर्षिहितकृत्प्रियः । सुरर्षिहितकृन्नॄणां कदापि कुगतिर्नहि

శంభువు దేవతలకూ ఋషులకూ ఎల్లప్పుడూ హితం చేయువాడు; వారి హితార్థం కృషి చేసేవారికి ప్రియుడు. అటువంటి మంగళసేవలో నిమగ్నులైన వారికి ఎప్పుడూ కుగతి గాని పతనం గాని ఉండదు।

Verse 30

अद्यतो मतमेतं हि प्रविष्टानां नृणां कलौ । कुगतिर्भविता ब्रूमः सत्यं नैवात्र संशयः

ఈ రోజు నుండి కలియుగంలో ఈ దృష్టిని స్వీకరించి ప్రవేశించిన మనుష్యులకు నిశ్చయంగా కుగతి మరియు పతనం కలుగుతుంది—ఇది మేము సత్యంగా ప్రకటిస్తున్నాము; ఇందులో ఏ సందేహమూ లేదు।

Verse 31

भवद्भिर्मुंडिनो धीरा गुप्तभावान्ममाज्ञया । तावन्मरुस्थली सेव्या कलिर्यावात्समाव्रजेत्

ధీరులైన ముండిన తపస్వులారా! నా ఆజ్ఞ ప్రకారం మీ అంతర్భావాన్ని గోప్యంగా ఉంచి, కలి పూర్తిగా వచ్చేవరకు ఎడారి ప్రాంతంలో నివసిస్తూ సేవా-సాధన చేయండి।

Verse 32

आगते च कलौ यूयं स्वमतं स्थापयिष्यथ । कलौ तु मोहिता मूढास्संग्रहीष्यंति वो मतम्

కలి యుగం వచ్చినప్పుడు మీరు మీ స్వమతాన్ని స్థాపిస్తారు; కలియుగంలో మోహితులై మూర్ఖులైన ప్రజలు మీ మాటను/మతాన్ని స్వీకరిస్తారు।

Verse 33

इत्याज्ञप्ताः सुरेशैश्च मुंडिनस्ते मुनीश्वर । नमस्कृत्य गतास्तत्र यथोद्दिष्टं स्वमाश्रमम्

దేవాధిపతుల ఆజ్ఞను ఈ విధంగా స్వీకరించి, ఓ మునీశ్వరా, ఆ ముండిత తపస్వులు నమస్కరించి, ఆదేశించినట్లే తమ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లిరి.

Verse 34

ततस्स भगवान्रुद्रो दग्ध्वा त्रिपुरवासिनः । कृतकृत्यो महायोगी ब्रह्माद्यैरभिपूजितः

అనంతరం భగవాన్ రుద్రుడు త్రిపురవాసులను దహించి కృతకృత్యుడయ్యెను; ఆ మహాయోగిని బ్రహ్మాది దేవతలు విధివిధానంగా పూజించిరి.

Verse 35

स्वगणैर्निखिलैर्देव्या शिवया सहितः प्रभुः । कृत्वामरमहत्कार्यं ससुतोंतरधादथ

అప్పుడు ప్రభువు దేవి శివతోను తన సమస్త గణములతోను కలిసి, దేవతల హితార్థం మహత్కార్యాన్ని చేసి, పుత్రునితో కూడి అంతర్ధానమయ్యెను.

Verse 36

ततश्चांतर्हिते देवे परिवारान्विते शिवे । धनुश्शरस्थाद्यश्च प्राकारोंतर्द्धिमागमत्

ఆపై పరివారంతో కూడిన దేవాధిదేవుడు శివుడు అంతర్హితుడైనప్పుడు, ధనుర్ధరులు, శరధారులు మొదలైనవారు మరియు ఆ ప్రాకారమూ అదృశ్యమయ్యెను.

Verse 37

ततो ब्रह्मा हरिर्देवा मुनिगंधर्वकिन्नराः । नागास्सर्पाश्चाप्सरसस्संहृष्टाश्चाथ मानुषाः

అప్పుడు బ్రహ్మ, హరి (విష్ణువు), దేవతలు, మునులు, గంధర్వ‑కిన్నరులు, నాగ‑సర్పాలు, అప్సరసలు, మనుష్యులూ—అందరూ ఆనందంతో ఉల్లసించారు।

Verse 38

स्वंस्वं स्थानं मुदा जग्मुश्शंसंतः शांकरं यशः । स्वंस्वं स्थानमनुप्राप्य निवृतिं परमां ययुः

శాంకరుని యశస్సును స్తుతిస్తూ వారు ఆనందంతో తమ తమ స్థానాలకు వెళ్లారు. తమ స్థలాలకు చేరి, శివప్రసాదంతో వారు పరమ నివృత్తి—దుఃఖనివారణమైన పరమ శాంతి—పొందారు।

Verse 39

एतत्ते कथितं सर्वं चरितं शशिमौलिनः । त्रिपुरक्षयसंसूचि परलीलान्वितं महत्

ఇదంతా నీకు శశిమౌలినైన పరమేశ్వరుని పవిత్ర చరిత్రగా నేను వివరించాను—త్రిపురనాశాన్ని సూచించే, ఆయన పరమ దివ్యలీలలతో నిండిన మహాకథ ఇది.

Verse 40

धन्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धकम् । स्वर्गदं मोक्षदं चापि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

ఇది ధన్యకరం, యశస్సును ప్రసాదించేది, ఆయుష్షును పెంపొందించేది; ధనధాన్యాలను వృద్ధి చేస్తుంది. స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని కూడా ఇస్తుంది—ఇంకా ఏమి వినదలచుకున్నావు?

Verse 41

इदं हि परमाख्यानं यः पठेच्छ्रणुयात्सदा । इह भुक्त्वाखिलान्कामानंते मुक्तिमवाप्नुयात्

ఈ పరమ పవిత్ర ఆఖ్యానాన్ని ఎవరైతే నిత్యం పఠిస్తారో లేదా శ్రవణం చేస్తారో, వారు ఈ లోకంలో సమస్త యోగ్యమైన కోరికలను అనుభవించి చివరికి ముక్తిని పొందుతారు.