Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 15

त्रिपुरदाहवर्णनम् | Tripura-dāha-varṇanam

Description of the Burning of Tripura

Devanagari script

एकीभावं मुने तत्र त्रिपुरे समुपागते । बभूव तुमुलो हर्षो देवादीनां महात्मनाम्

Transliteration

ekībhāvaṃ mune tatra tripure samupāgate | babhūva tumulo harṣo devādīnāṃ mahātmanām

Translation

ఓ మునీ! అక్కడ త్రిపురము ఏకీభావంగా—ఐక్యరూపంలో—వచ్చినప్పుడు దేవతాదులైన మహాత్ములలో ఘోరమైన ఆనందోత్సాహం ఉప్పొంగింది.

Word by Word

• एकीभावम्: unity/coming into oneness
• एकीभावम्: कर्म (Karma/Object; state reached)
• Type: Noun
• Root: एकीभाव (प्रातिपदिक) [एकी + भाव]
• Form: पुंलिङ्गे (प्रायः) / नपुंसकलिङ्गे (प्रयोगभेदे), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (एकी-भावः = एकत्व-भावः)

• मुने: O sage
• मुने: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: देशाधिकरण (Locative of place)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, स्थानवाचक (locative adverb)

• त्रिपुरे: in Tripura
• त्रिपुरे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (नगरवाचक), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समुपागते: having arrived/when (it) had come
• समुपागते: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उप-आ-गम् (धातु) → समुपागत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'त्रिपुरे' इत्यस्य विशेषणम्

• बभूव: arose/was
• बभूव: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तुमुलः: tumultuous/intense
• तुमुलः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तुमुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'हर्षः' इत्यस्य विशेषणम्

• हर्षः: joy
• हर्षः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देवादीनाम्: of the gods and others
• देवादीनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव-आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; तत्पुरुषः (देवाः आदयः येषाम्)

• महात्मनाम्: of the great-souled ones
• महात्मनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक) [महा + आत्मन्]
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Tripurāntaka

Characters & Entities

• Devas
• Tripura

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

Tripura appearing as “one united form” highlights the power of consolidated egoic bondage (pāśa); the Devas’ intense joy reflects renewed faith that only Śiva, the Pati (Lord), can dissolve even tightly-unified bondage and restore dharma.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In the Yuddhakāṇḍa setting, the Devas look toward Śiva’s manifest, protectorial agency (saguṇa grace) to overcome Tripura; this aligns with Linga-worship where devotees approach Śiva as the accessible, compassionate Lord who removes obstacles and grants protection.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to intensify japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) when facing “unified” inner obstacles, supported by Śaiva markers like tripuṇḍra (bhasma) and a steady devotional resolve.