शिवागमन-नाद-समागमः (Śiva’s Advent, the Drum-Sound, and the Cosmic Assembly)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే నారదా, హే మునీ, శివుని మంగళమయ ఆగమనమునకు సంబంధించిన ఈ ఉత్తమ వృత్తాంతాన్ని వినుము. పర్వతశ్రేష్ఠమైన కైలాసంలో కుబేరుని తపోబలముచేత అది సంభవించెను.

Verse 2

निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् । विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः

నిధులాధిపత్య వరాన్ని ప్రసాదించి వరదాత కుబేరుడు తన ఉత్తమ ధామానికి వెళ్లెను. అప్పుడు విశ్వేశ్వరుడు శివుడు హృదయంలో ఆలోచించెను.

Verse 3

विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् । तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्

విద్యాంగజమైన నా సంపూర్ణ స్వరూపమే ప్రళయకార్యాన్ని నిర్వహించేది. ఆ స్వరూపంతోనే నేను గుహ్యక ఆలయమైన కైలాసానికి వెళ్లుదును.

Verse 4

रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः । हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन

రుద్రుడు నా హృదయజుడు—నా పూర్ణాంశము—బ్రహ్ముని ఫలప్రద కర్మప్రాంతానికి అతీతుడు. హరి, బ్రహ్మాది దేవతలు సేవించువాడు; నాతో అభిన్నుడు, నిరంజనుడు.

Verse 5

तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् । कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्

ఆ స్వరూపాన్ని ధరించి నేనే అక్కడ సుహృదుడై విహరించెదను. కుబేరునితో నివసించి మహత్తర తపస్సు చేయుదును.

Verse 6

इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः । ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्

ఇలా ఆలోచించి, శివేచ్ఛ ప్రకారం సాగుటకు ఉత్సుకుడైన ఆ రుద్రుడు అక్కడ తన ఢక్కాను మ్రోగించాడు; ఆ నాదమే పరమగతికి దారితీసే శుభగతిరూపమైంది।

Verse 7

त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः । आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः

త్రిలోకాల మనస్సులో ఆమె ధ్వని ఉత్సాహాన్ని రేపింది. ఆహ్వానశక్తి మరియు ముందుకు నడిపే గతితో కూడిన ఆ నాదం విచిత్రమైనది—గంభీరంగా, సాంద్రంగా, పూర్ణస్వరంతో నిండినది।

Verse 8

तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा । आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै

అది విని విష్ణువు, బ్రహ్ముడు మొదలైన దేవతలు మరియు మునులు అక్కడికి వెళ్లారు; అలాగే ఆగమ-నిగమముల మూర్తిరూపులైన సిద్ధులు కూడా నిజంగా ఆ స్థలానికి చేరారు।

Verse 9

सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः । सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः

అక్కడ దేవులు, అసురులు మొదలైన సమస్తులు ఉత్సవభావంతో చేరుకున్నారు. ఎక్కడెక్కడ ఉన్న ప్రమథులందరూ కూడా ఆ స్థలానికే వచ్చారు.

Verse 10

गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः । तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु

ఆ గణులు కూడా మహాభాగ్యశాలులు; సమస్త లోకాలు వారికి నమస్కరిస్తాయి. ఇప్పుడు వారి సంఖ్యను నేను చెప్పుచున్నాను—సావధానంగా విను.

Verse 11

अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च

అప్పుడు గణేశ్వరుడు శంఖకర్ణుడు ఒక కోటి గణాలతో సమీపించాడు. కేకరాక్షుడు పది మందితో వచ్చాడు; వికృతుడు కూడా ఎనిమిది మందితో వచ్చాడు.

Verse 12

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः । षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च

అరవై నాలుగు భాగాల నుండి విశాఖుడు, తొమ్మిది భాగాల నుండి పారియాత్రకుడు, ఆరు భాగాల నుండి శ్రీమాన్ సర్వాంతకుడు, అలాగే ఎనిమిది భాగాల నుండి దుందుభుడూ (ఉద్భవించాడు).

Verse 13

जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमांस्तथैव विकृताननः

జాలంకుడు నిజంగా శివగణాలలో అగ్రగణ్యుడు; అతనికి పన్నెండు కోట్లు (అనుచర గణాలు) ఉన్నారు. అలాగే శ్రీమాన్ సమదుడు ఏడు కోట్లతో యుక్తుడు; వికృతాననుడూ అలాగేనే.

Verse 14

पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः । कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा

ఐదు (కోట్ల)తో కపాలీనే; ఆరు (కోట్ల)తో శుభమైన సందారకుడు. ఇక్కడ కోటి-కోట్ల సంఖ్యలో కండుకుడు, కుండకుడూ ఉన్నారు.

Verse 15

विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः

విష్టంభుడు ఎనిమిది (అంశాలు/శక్తులు)తో ముందుకు సాగెను; చంద్రతాపనుడూ ఎనిమిది తోనే—నియత ప్రమాణానుసారంగా సృష్టి క్రమంలో చలించెను.

Verse 16

महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

శివగణాధిపతి గణపుడు, సహస్ర మహాకేశధారులైన సేవకులతో—అసలు కోటానుకోట్ల గణాలతో—చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు।

Verse 17

कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै

కుణ్డీని పన్నెండు అర్పణాలతో పూజించాలి; అలాగే శుభమైన పర్వతకుని కూడా. కాలుడు, కాలకుడు కూడా (పూజ్యులు); మహాకాలుడు అయితే నిశ్చయంగా వంద అర్పణాలతో.

Verse 18

अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः

అగ్నిముఖులైన శతకోట్లు (గణులు) ఉన్నారు; ఆదిత్యమూర్ధులైన ఒక కోటి; అలాగే ధనావహుడు—ధనాన్ని మోసి ప్రసాదించువాడు—ఇలా ఈ మహావిభూతులు వర్ణించబడ్డాయి।

Verse 19

सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

సన్నాహుడు వంద (సంఖ్యలో) ఉన్నాడు; కుముదుడు కోటులలో; అమోఘుడు, కోకిలుడు కూడా (ఉన్నారు); సుమంత్రకుడు అయితే కోటి కోటులలో—ఇలా శివుని మహాబల గణులు లెక్కించబడ్డారు।

Verse 20

काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः

మరొక అవతారం ‘కాకపాద’ అని ప్రసిద్ధి. అరవై మరియు అరవై నుండి తరువాత ప్రభువు ‘సంతానక’ మరియు తొమ్మిదిమందితో ‘మహాబల’; అలాగే ‘మధు’, ‘పింగ’, ‘పింగల’ కూడా ఉద్భవించారు।

Verse 21

नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः

నీలుడు తొంభై కోట్లకు అధిపతి; అలాగే పూర్ణభద్రుడు దేవేశుల గణాలకు నాయకుడు. మహాబలుడు చతుర్వక్త్రుడు కూడా ఏడు కోట్లకు అధినాయకుడు.

Verse 22

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः । तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै

కోటి-కోట్ల, సహస్ర-సహస్ర గణాల శత-వింశతి సమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి, సర్వేశ్వరుడు శివుడు అక్కడికి వచ్చెను—నిశ్చయంగా కైలాసగమనార్థం.

Verse 23

काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः

వీరిలో కాష్ఠాగూఢుడు అరవై నాలుగుతో లెక్కించబడెను; అలాగే సుకేశుడు, వృషభుడు. చైత్రుడు ఏడు కోట్లతో కూడి—ఈ ప్రభువు నకులీశుడు.

Verse 24

लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

లోకాంతకుడు దీప్తాత్ముడు; అలాగే దైత్యాంతకుడు దైత్యనాశక ప్రభువు. దేవుడు భృంగీ, శ్రీమంతుడు రిటి—ఇవన్నీ దేవదేవుడైన శివునకు ప్రియులు.

Verse 25

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः । नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः

‘అశనిర్భానుక’ కూడా, అలాగే అరవై నాలుగులో ‘సనాతన’ (ప్రధానుడు) కూడా ఉన్నాడు. నందీశ్వరుడు గణాధీశుడు; అతని మహాబలం శతకోటుల సమానం।

Verse 26

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः

ఇవీ మరియు ఇతర గణపతులు అసంఖ్యాకులు, మహాబలవంతులు. వారందరూ సహస్రహస్తులు, జటాముకుటధారులు.

Verse 27

सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

వారందరూ జటలపై చంద్రావతంసం ధరించారు; అందరూ నీలకంఠులు, త్రిలోచనులు. హారాలు, కుండలాలు, కేయూరాలు, ముకుటాది ఆభరణాలతో అలంకృతులు.

Verse 28

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

వారు బ్రహ్మ, ఇంద్ర, విష్ణువుల వంటి తేజస్సుతో, అణిమాది సిద్ధులుగల గణసమూహాలతో పరివృతులై ఉన్నారు. కోటి సూర్యులవలె ప్రకాశించే గణేశ్వరులు అక్కడికి వచ్చారు.

Verse 29

एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः । जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः

ఆ ఇతర గణాధిపతులు మహాత్ములు, నిర్మల ప్రభతో ప్రకాశించువారు. మహానందంతో అక్కడికి వెళ్లిరి, శ్రీశివ దర్శనానికి ఆకాంక్షతో.

Verse 30

गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् । सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः

అక్కడికి వెళ్లి శివుని దర్శించి వారు నమస్కరించి పరమ స్తుతి చేశారు. విష్ణువు నాయకత్వంలో అందరూ అంజలి ముద్రతో, తల వంచి, భక్తితో నిలిచారు.

Verse 31

इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः । कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः

ఇలా విష్ణువు మొదలైన దేవులతో కలిసి పరమేశ్వరుడైన మహేశుడు ఆనందంతో మహాత్ముడు కుబేరుని పవిత్ర నివాసమైన కైలాసానికి వెళ్లెను.

Verse 32

कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् । भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः

కుబేరుడు కూడా శంభువు వచ్చినట్లు తెలిసి అత్యంత ఆదరంతో ఆయనను పూజించాడు. భక్తితో, తన పరివారంతో కలిసి, అనేక విధాల ఉపహారాలు మరియు సేవలను సమర్పించాడు.

Verse 33

ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् । शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे

అనంతరం అతడు దృఢనిశ్చయంతో విష్ణువు మొదలైన దేవతలను, ఇతర గణాలను కూడా విధివిధానంగా ఆరాధించాడు. శివుని తృప్తి కోసం శివానుగులను సైతం సమానంగా గౌరవించి పూజించాడు.

Verse 34

अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः । मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः

అప్పుడు ప్రీతిమనస్సుతో శంభువు కుబేరుని ఆలింగనం చేసి, ఆశీర్వాదార్థంగా అతని శిరోమణిని ఘ్రాణించాడు. అనంతరం సమస్త గణాలతో కలిసి అలకాలో అక్కడే నిలిచియున్నాడు.

Verse 35

शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः । नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्

అప్పుడు ప్రభువు విశ్వకర్మను ఆజ్ఞాపించాడు— పర్వతంపై నిర్మాణం చేయుము; అనేక భక్తుల నివాసార్థం, ప్రతి ఒక్కరికీ తనకూ ఇతరులకూ తగినట్లు యథోచిత గృహాలను నిర్మించుము।

Verse 36

विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने । रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया

ఓ మునీ! ఆపై విశ్వకర్మ అక్కడికి వెళ్లి, శంభువు అనుమతితో, వేగంగా నానావిధ నిర్మాణరచనలను సృష్టించెను।

Verse 37

अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा

అప్పుడు హరి ప్రార్థనచేత ప్రేరితుడై శంభువు పరమానందంతో అత్యంత ప్రసన్నుడయ్యెను।

Verse 38

कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् । सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः

కుబేరునికి అనుగ్రహం ప్రసాదించి పరమేశ్వరుడు కైలాసపర్వతానికి వెళ్లెను. శుభముహూర్తంలో అక్కడ ప్రవేశించి తన పరమస్థానమున నిలిచెను।

Verse 39

अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः । अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः । मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्

భక్తవత్సలుడైన ప్రభువు ప్రేమతో సమస్తులను సనాథులుగా, రక్షితులుగా చేసెను. అనంతరం విష్ణువు మొదలైన దేవతలు, మునులు మరియు ఇతర సిద్ధులు ఆనందంతో శివునికి మంగళాభిషేకం చేసిరి।

Verse 40

समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः । नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्

అప్పుడు అందరూ క్రమంగా, చేతుల్లో నానావిధ ఉపహారాలు పట్టుకొని, సమూహంగా ఆరాధించారు; మహోత్సవాన్ని ముందుగా నిర్వహించి, మంగళకరమైన నీరాజనం (ఆరతి) చేశారు।

Verse 41

तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने । सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः

అప్పుడు, ఓ మునీ, అక్కడ మంగళమయ ఆశ్రయంగా దివ్య పుష్పవృష్టి కురిసింది; పరమ సంతోషంతో అప్సరసలు గానంలో లీనమై నర్తించసాగారు।

Verse 42

जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः । तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः

అక్కడ ‘జయ’ అనే నినాదం, ‘నమః’ అనే ఉచ్చారణం సంపూర్ణంగా సంస్కృతమై మంగళకరంగా వినిపించింది; దానివల్ల అందరి సుఖాన్ని పెంపొందించే మహోత్సాహం కలిగింది।

Verse 43

स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा । सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्

అప్పుడు శంభువు సింహాసనంపై ఆసీనుడై అపూర్వ వైభవంతో ప్రకాశించాడు; విష్ణువు మొదలైన సమస్త దేవతలు తమ తమ యోగ్య విధానముతో ఆయనను నిరంతరం సేవించారు।

Verse 44

अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् । अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्

అప్పుడు సమస్త దేవతలూ ఇతర దివ్యసత్త్వాలూ, తమ తమ విధానాలలో, యోగ్యమైన ప్రియమైన వాక్యాలతో లోకమంగళకరుడైన భగవాన్ శంకరుని స్తుతించారు।

Verse 45

प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः । मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः

వారి స్తుతిని విని శివుడు అంతరంగమున ప్రసన్నుడయ్యెను. సర్వేశ్వర ప్రభువు ప్రేమతో వారి మనసులో కోరిన వరములు, కోరికలు అనుగ్రహించెను।

Verse 46

शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने । प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह

ఓ మునీ, అప్పుడు శివాజ్ఞచేత వారందరూ తమ తమ ధామాలకు వెళ్లిరి. వారి కోరికలు నెరవేరి వారు హర్షించిరి; నేనూ విష్ణువుతో కలిసి వెళ్లితిని.

Verse 47

उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह । बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः

విష్ణువును ఆసనంపై (శయ్యాసనంపై) కూర్చోబెట్టి శంభువు నాతో పలికెను. పరమేశ్వరుడు అతనికి విస్తారంగా బోధించి, మహాప్రీతితో అనుగ్రహించెను.

Verse 48

शिव उवाच । हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम । सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा

శివుడు పలికెను—హే హరే, హే విధాతా (బ్రహ్మా), నా ప్రియ కుమారులారా! మీరు ఇద్దరూ నాకు అత్యంత ప్రియులు. మీరు దేవోత్తములు; సదా త్రిలోక రక్షణకూ సృష్టి-ప్రవర్తనకూ నియుక్తులై ఉంటారు.

Verse 49

गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया । सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा

నా ఆజ్ఞచేత మీరు ఇద్దరూ నిత్యం నిర్భయంగా మీ మీ స్థానాలకు వెళ్లండి. నేనే సుఖప్రదాతను; ప్రత్యేకంగా సదా మిమ్మల్ని కాపాడుతూ గమనిస్తాను.

Verse 50

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया । अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ

శంభువు వచనములు ఆలకించి, ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారం సాష్టాంగ నమస్కరించి, నేను మరియు హరి ఆనందచిత్తములతో మా మా ధామములకు తిరిగి వెళ్లితిమి.

Verse 51

तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा । उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः

అదే క్షణమున పరమప్రీతుడైన శంకరుడు ఆనందముతో నిధులాధిపతిని కూర్చుండబెట్టి, అతని చేయి పట్టుకొని మంగళవచనములు పలికెను.

Verse 52

शिव उवाच । तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे । स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ

శివుడు పలికెను—హే సఖా! నీ ప్రేమచేత, మైత్రీభావముతో వచ్చిన నీ రాకచేత నేను వశుడనయ్యాను. భయము లేక స్వస్థానమునకు వెళ్లు; హే నిర్దోషా, నేను నిత్యం నీ సహాయకుడను.

Verse 53

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः । तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः

శంభువు (శివుని) వచనములు విని కుబేరుడు హృదయమున పరమానందమొందెను. ఆయన ఆజ్ఞను అనుసరించి హర్షంతో తన స్వధామమునకు వెళ్లెను.

Verse 54

स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे । सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः

పర్వతోత్తమమైన కైలాసగిరిపై శంభువు పలికెను. ఆయన గణపరివృతుడై, యోగనిరతుడై, స్వేచ్ఛగా విహరించుచు ధ్యానమునే పరమ తత్పరుడై యుండెను.

Verse 55

क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् । इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः

ఒక్కోసారి ఆయన తన ఆత్మను ధ్యానించేవారు, మరికొన్ని సార్లు యోగంలో నిమగ్నమయ్యేవారు. స్వేచ్ఛా మనస్సుతో ఆయన ప్రీతితో పవిత్ర గాథలను వినిపించేవారు.

Verse 56

क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः । विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्

కొన్నిసార్లు కైలాసపు శుభ్రమైన, ఉన్నత పర్వత-ప్రదేశాలలో మహేశ్వరుడు నానావిధ దివ్యవిహారాలలో నిపుణుడై తన గణులతో ప్రీతిగా ఆనందంగా క్రీడించెను।

Verse 57

इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः । अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः

ఇట్లుగా రుద్రస్వరూపుడైన పరమేశ్వరుడు శంకరుడు, నానారూపాలలో యోగివరుడిగా కనిపించినప్పటికీ, తన స్వపర్వతంపై దివ్యలీలను ఆచరించెను।

Verse 58

नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः । पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्

కొంతకాలం పరమేశ్వరుడు అపత్నీకుడై ఉండెను; తరువాత ఆయన తన దివ్య భార్యను పొందెను—ఆమె దక్షుని భార్య నుండి జన్మించిన కుమార్తెగా అవతరించింది।

Verse 59

विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः । सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः

హే దేవర్షీ, మహేశ్వరుడు దక్షపుత్రి సతితో ఆనందంగా క్రీడించెను; లోకధర్మాచారాన్ని కాపాడటంలో నిమగ్నుడై సంతోషంగా సుఖంగా ఉండెను।

Verse 60

इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर । कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि

హే మునీశ్వరా! ఈ విధంగా నీకు రుద్రుని ఈ అవతారము వర్ణించబడింది; అలాగే ఆయన కైలాసానికి వచ్చినది మరియు నిధిపతి కుబేరునితో ఆయన సఖ్యత కూడా చెప్పబడింది।

Verse 61

तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी । इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा

ఆ వృత్తాంతంలో అంతర్భూతమైన దివ్యలీల కూడా—జ్ఞానవర్ధిని—వర్ణించబడింది; అది ఇహలోకములోను పరలోకములోను నిత్యం సమస్త ధర్మ్యకామఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 62

इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः

ఎవడు సమాహితచిత్తంతో ఈ పవిత్ర కథను పఠిస్తాడో లేదా శ్రవణం చేస్తాడో, అతడు ఇహలోకంలో భోగసౌఖ్యాన్ని పొందీ, పరలోకంలో ముక్తిని పొందుతాడు।