अलकापतेः तपः-लिङ्गप्रतिष्ठा च वरप्राप्तिः / The Lord of Alakā: Austerity, Liṅga-Establishment, and the Receiving of a Boon

Verse 1

ब्रह्मोवाच । पाद्मे कल्पे मम सुरा ब्रह्मणो मानसात्सुतात् । पुलस्त्याद्विश्रवा जज्ञे तस्य वैश्रवणस्सुतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—పద్మకల్పమున నా మానసపుత్రుడైన పులస్త్యుని నుండి విశ్రవుడు జన్మించెను; అతనికి వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) కుమారుడుగా జన్మించెను.

Verse 2

तेनेयमलका भुक्ता पुरी विश्वकृता कृता । आराध्य त्र्यंबकं देवमत्युग्रतपसा पुरा

విశ్వకర్త నిర్మించిన ఈ అలకా నగరాన్ని అతడు అనుభవించి పాలించెను; ఎందుకంటే అతడు పూర్వం అత్యంత ఉగ్ర తపస్సుతో త్ర్యంబక దేవుడు (శివుడు)ను ఆరాధించెను.

Verse 3

व्यतीते तत्र कल्पे वै प्रवृत्ते मेघवाहने । याज्ञदत्तिरसौ श्रीदस्तपस्तेपे सुदुस्सहम्

ఆ కల్పము గడచి ‘మేఘవాహన’ అనే కొత్త కల్పము ప్రారంభమైనప్పుడు, యాజ్ఞదత్తి అని ప్రసిద్ధుడైన పూజ్య శ్రీదాసుడు అత్యంత దుస్సహమైన తపస్సును ఆరంభించెను.

Verse 4

भक्ति प्रभावं विज्ञाय शंभोस्तद्दीपमात्रतः । पुरा पुरारेस्संप्राप्य काशिकां चित्प्रकाशिकाम्

శంభు భక్తి యొక్క ప్రభావాన్ని—కేవలం దీపారాధన వంటి స్వల్ప సూచన నుండికూడా—తెలుసుకొని, పురాతనకాలంలో పురారి (శివుడు) ద్వారా చిత్ప్రకాశిని కాశీని పొందిరి.

Verse 5

शिवैकादशमुद्बोध्य चित्तरत्नप्रदीपकैः । अनन्यभक्तिस्नेहाढ्यस्तन्मयो ध्याननिश्चलः

చిత్తరత్నదీపాల వంటి ప్రకాశాలతో శివుని ఏకాదశ భావాన్ని జాగృతం చేసి, అతడు అనన్య భక్తిస్నేహంతో నిండిపోతాడు; తन्मయుడై ధ్యానంలో అచలంగా నిలుస్తాడు.

Verse 6

शिवैक्यं सुमहापात्रं तपोग्निपरिबृंहितम् । कामक्रोधमहाविघ्नपतंगाघात वर्जितम्

ఇది శివైక్యమే మహోన్నత పాత్ర; తపస్సు అగ్నిచే బలపడినది, కామక్రోధాది మహావిఘ్నరూప పతంగాల దహనాఘాతాల నుండి విముక్తమైనది.

Verse 7

प्राणसंरोधनिर्वातं निर्मलं निर्मलेक्षणात् । संस्थाप्य शांभवं लिंगं सद्भावकुसुमार्चितम्

ప్రాణసంరోధం వల్ల కలిగిన నిర్వాతమైన నిశ్చలతతో నిర్మల స్థితిని పొందీ, నిర్మల దృష్టి శక్తిచే శాంభవ లింగాన్ని స్థాపించి, సద్భావ పుష్పాలతో అర్చన చేశాడు.

Verse 8

तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्णं वर्षाणामयुतं शतम्

అతడు అంత ఘోర తపస్సు చేశాడు; చర్మం, ఎముకలు మాత్రమే మిగిలేంతగా క్షీణించాడు; ఆ స్థితి వంద అయుత సంవత్సరాలు కొనసాగింది.

Verse 9

ततस्सह विशालाक्ष्या देवो विश्वेश्वररस्वयम् । अलकापतिमालोक्य प्रसन्नेनांतरात्मना

ఆపై విశాలాక్షి దేవితో కలిసి స్వయంగా విశ్వేశ్వరుడు అలకాపతిని దర్శించి, అంతరాత్మలో ప్రసన్నుడై కృపావంతుడయ్యాడు.

Verse 10

लिंगे मनस्समाधाय स्थितं स्थाणुस्वरूपिणम् । उवाच वरदोऽस्मीति तदाचक्ष्वालकापते

లింగముపై మనస్సును సమాధిలో నిలిపి—స్థాణుస్వరూపుడైన మహాదేవుడు అక్కడే స్వరూపంగా నివసించుచుండగా—ఆయన, “నేను వరదుడను” అని పలికెను. హే అలకాపతీ, ఆ కథను చెప్పుము.

Verse 11

उन्मील्य नयने यावत्स पश्यति तपोधनः । तावदुद्यत्सहस्रांशु सहस्राधिकतेजसम्

తపోధనుడైన ఆ తపస్వి కన్నులు తెరిచిన వెంటనే చూచెను; ఉదయించే సూర్యునివలె, సహస్రగుణ అధిక తేజస్సుతో జ్వలించే కాంతిని దర్శించెను.

Verse 12

पुरो ददर्श श्रीकंठं चन्द्रचूडमुमाधवम् । तत्तेजः परिभूताक्षितेजाः संमील्य लोचने

అతడు ముందర శ్రీకంఠుడైన—చంద్రచూడుడు, ఉమాప్రియుడు మహాదేవ శివుని దర్శించెను. ఆ ప్రభువు తేజస్సు చేత తన కళ్ల తేజం మణిగి, అతడు నేత్రాలు మూసెను.

Verse 13

उवाच देवदेवेशं मनोरथपदातिगम् । निजांघ्रिदर्शने नाथ दृक्सामर्थ्यं प्रयच्छ मे

అతడు సమస్త మనోరథాలకు అతీతుడైన దేవదేవేశ్వరునితో ఇలా అన్నాడు—“హే నాథా, నీ పవిత్ర పాద దర్శనం పొందుటకు నాకు దృష్టిసామర్థ్యాన్ని ప్రసాదించుము.”

Verse 14

अयमेव वरो नाथ यत्त्वं साक्षान्निरीक्ष्यसे । किमन्येन वरेणेश नमस्ते शशिशेखर

“హే నాథా, ఇదే వరం—నిన్ను ప్రత్యక్షంగా దర్శించుట. హే ఈశా, మరొక వరం ఎందుకు? హే శశిశేఖరా, నీకు నమస్కారం.”

Verse 15

इति तद्वचनं श्रुत्वा देवदेव उमापतिः । ददौ दर्शनसामर्थ्यं स्पृष्ट्वा पाणितलेन तम्

ఆ మాటలు విని దేవదేవుడు ఉమాపతి (శివుడు) తన కరతలంతో అతనిని స్పర్శించి, దివ్యదర్శన సామర్థ్యాన్ని ప్రసాదించాడు.

Verse 16

प्रसार्य नयने पूर्वमुमामेव व्यलोकयत् । तोऽसौ याज्ञदत्तिस्तु तत्सामर्थ्यमवाप्य च

కళ్లను విప్పగానే అతడు ముందుగా ఉమాదేవినే దర్శించాడు. ఆపై యాజ్ఞదత్తి ఆమె కృపవల్ల సామర్థ్యాన్ని పొందించి శక్తిమంతుడయ్యాడు.

Verse 17

शंभोस्समीपे का योषिदेषा सर्वांगसुन्दरी । अनया किं तपस्तप्तं ममापि तपसोऽधिकम्

‘శంభువుకు సమీపంలో ఉన్న ఈ స్త్రీ ఎవరు, సర్వాంగసుందరి? ఆమె ఏ తపస్సు చేసింది—నా తపస్సుకన్నా అధికమై—ప్రభువుకు ఇంత సమీపాన్ని పొందింది?’

Verse 18

अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यं श्रीरहो भृशम् । इत्यवादीदसौ पुत्रो मुहुर्मुहुरतीव हि

‘అహో! ఎంత రూపం! అహో! ఎంత ప్రేమ! ఎంత సౌభాగ్యం—ఎంత అపారమైన శ్రీ!’ అని ఆ కుమారుడు మళ్లీ మళ్లీ, అత్యంత ఆశ్చర్యంతో పలికాడు.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे कैलासगमनोपाख्याने कुबेरस्य शिवमित्रत्ववर्णनो नामैकोनविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, ప్రథమ ఖండము ‘కైలాసగమన’ ఉపాఖ్యానములో ‘కుబేరుని శివమిత్రత్వ వర్ణనము’ అను పందొమ్మిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 20

अथ देव्यब्रवीद्देव किमसौ दुष्टतापसः । असकृद्वीक्ष्य मां वक्ति कुरु त्वं मे तपःप्रभाम्

అప్పుడు దేవి పలికింది—“హే దేవా! ఈ దుష్ట తపస్వి ఎవడు? పదేపదే నన్ను చూచి అనుచిత వాక్యాలు పలుకుతున్నాడు. కనుక మీ తపస్సు జనితమైన ప్రభా-శక్తిని నాకు ప్రదర్శించండి (అతడు నియంత్రితుడగుటకు).”

Verse 21

असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुनर्मामेव पश्यति । असूयमानो मे रूपप्रेम सौभाग्यसंपद

అతడు పదేపదే కుడి కన్నుతో నన్నే చూస్తున్నాడు. అసూయ లేక నా రూపంపై ప్రేమ-ఆకర్షణతో నిలిచి, అందువల్ల శుభసౌభాగ్యమును సంపదను పొందుతున్నాడు।

Verse 22

इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः । उमे त्वदीयः पुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा

దేవి మాటలు విని ప్రభువు చిరునవ్వుతో పలికాడు—“హే ఉమా! ఇతడు నీ స్వంత కుమారుడే; క్రూర దృష్టితో ఇతనిని చూడవద్దు।”

Verse 23

संपश्यति तपोलक्ष्मीं तव किं त्वधिवर्णयेत् । इति देवीं समाभाष्य तमीशः पुनरब्रवीत्

“అతడు నీ తపస్సు జనితమైన తేజో-లక్ష్మిని దర్శిస్తున్నాడు; దానిని పూర్తిగా ఎవరు వర్ణించగలరు?” అని దేవిని సంభాషించి, ఈశ్వరుడు (శివుడు) మరల పలికాడు।

Verse 24

वरान्ददामि ते वत्स तपसानेन तोषितः । निधीनामथ नाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः

వత్సా, నీ తపస్సుతో నేను సంతోషించాను; నీకు వరాలు ఇస్తున్నాను. నీవు నిధుల అధిపతిగా, గుహ్యకుల ఈశ్వరుడిగా అవుతావు।

Verse 25

यक्षाणां किन्नराणां च राज्ञां राज च सुव्रतः । पतिः पुण्यजनानां च सर्वेषां धनदो भव

హే సువ్రతా, నీవు రాజులకు రాజవు కావాలి; యక్షులు, కిన్నరుల అధిపతివి కావాలి; పుణ్యజనుల పతివి కావాలి; అందరికీ ధనదుడిగా—ధనప్రదాతగా—ఉండు।

Verse 26

मया सख्यं च ते नित्यं वत्स्यामि च तवांतिके । अलकां निकषा मित्र तव प्रीतिविवृद्धये

నేను నీతో నిత్య స్నేహాన్ని నిలుపుతాను, నీ సమీపంలోనే నివసిస్తాను. ఓ మిత్రా, నీ ప్రీతి వృద్ధి కోసం అలకా నగరానికి దగ్గరగా ఉంటాను।

Verse 27

आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् । याज्ञदत्ते महाभक्त सुप्रसन्नेन चेतसा

రా—ఆమె పాదాల వద్ద పడి నమస్కరించు. ఆమెనే నీ జనని. ఓ యాజ్ఞదత్త మహాభక్తా, పరమ ప్రసన్నమైన శాంతచిత్తంతో అలా చేయి.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति दत्त्वा वरान्देवः पुनराह शिवां शिवः । प्रसादं कुरु देवेशि तपस्विन्यंगजेऽत्र वै

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇలా వరాలు ప్రసాదించిన తరువాత దేవాధిదేవుడు శివుడు మళ్లీ శివాను ఉద్దేశించి అన్నాడు: ఓ దేవేశీ, ఇక్కడ ఈ తపస్వి అంగజునిపై కృపాప్రసాదం చేయుము.

Verse 29

इत्याकर्ण्य वचश्शंभोः पार्वती जगदम्बिका । अब्रवीद्याज्ञदत्तिं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

శంభువు వచనములను ఆలకించి, జగదంబిక పార్వతి అత్యంత ప్రసన్నమైన, శాంతమైన చిత్తంతో ఆ యాజ్ఞదత్తిని ఇలా పలికెను.

Verse 30

देव्युवाच । वत्स ते निर्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्वदा । भवैकपिंगो नेत्रेण वामेन स्फुटितेन ह

దేవి పలికెను—వత్సా, నీ నిర్మల భక్తి సదా భవుడు (శివుడు) యందే నిలిచియుండుగాక. పింగలవర్ణుడైన భవుడు తన స్పష్టంగా తెరిచిన ఎడమ నేత్రముతో నిన్ను అనుగ్రహించుగాక।

Verse 31

देवेन दत्ता ये तुभ्यं वरास्संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत

దేవుడు నీకు ప్రసాదించిన వరములు నిశ్చయంగా సిద్ధించుగాక. నా రూపంపై ఈర్ష్యతో జన్మించిన కుమారా, నీవు ‘కుబేరుడు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడవగుదువు।

Verse 32

इति दत्त्वा वरान्देवो देव्या सह महेश्वरः । धनदायाविवेशाथ धाम वैश्वेश्वराभिधम्

ఇట్లు వరములు ప్రసాదించి, దేవితో కూడిన మహేశ్వరుడు అనంతరం ధనదా యొక్క ‘వైశ్వేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన ధామములో ప్రవేశించెను।

Verse 33

इत्थं सखित्वं श्रीशंभोः प्रापैष धनदः पुरम् । अलकान्निकषा चासीत्कैलासश्शंकरालयः

ఇట్లు శ్రీశంభుని సఖ్యతను పొందిన ధనదుడు (కుబేరుడు) తన నగరమునకు తిరిగివచ్చెను. అలకా సమీపమున కైలాసము—శంకరుని నివాసస్థానము—ఉండెను।