रुद्र-विष्णोः ऐकत्व-उपदेशः तथा धर्म-आज्ञा (Instruction on Rudra–Viṣṇu Unity and Divine Injunctions)

Verse 1

परमेश्वर उवाच । अन्यच्छृणु हरे विष्णो शासनं मम सुव्रत । सदा सर्वेषु लोकेषु मान्यः पूज्यो भविष्यसि

పరమేశ్వరుడు పలికెను—హే హరి, హే విష్ణో, హే సువ్రతా! నా మరొక ఆజ్ఞను వినుము. నీవు సదా సమస్త లోకములలో గౌరవింపబడి పూజింపబడుదువు.

Verse 2

ब्रह्मणा निर्मिते लोके यदा दुखं प्रजायते । तदा त्वं सर्वदुःखानां नाशाय तत्परो भव

బ్రహ్మ సృష్టించిన లోకంలో ఎప్పుడైతే దుఃఖం పుడుతుందో, అప్పుడే నీవు సమస్త దుఃఖాల నాశనార్థం పూర్తిగా నిమగ్నుడవై ఉండుము.

Verse 3

सहायं ते करिष्यामि सर्वकार्ये च दुस्सहे । तव शत्रून्हनिष्यामि दुस्साध्यान्परमोत्कटान्

నేను నీకు సహాయకుడనై ఉంటాను—ప్రతి కార్యంలో, అది ఎంత దుర్భరమైనదైనా. అత్యంత ప్రబలమైన, దుర్జయమైన నీ శత్రువులను నేను సంహరించెదను.

Verse 4

विविधानवतारांश्च गृहीत्वा कीर्तिमुत्तमाम् । विस्तारय हरे लोके तारणाय परो भव

వివిధ అవతారాలను ధరించి, ఉత్తమ కీర్తిని స్వీకరించి, ఓ హరి, దానిని లోకమంతా వ్యాపింపజేయుము; జీవుల తారణార్థం పరమంగా నిబద్ధుడవు.

Verse 5

गुणरूपो ह्ययं रुद्रो ह्यनेन वपुषा सदा । कार्यं करिष्ये लोकानां तवाशक्यं न संशयः

ఈ రుద్రుడు నిజంగా గుణస్వరూపుడు; ఈ రూపంతోనే ఆయన సదా లోకాల కార్యాన్ని సిద్ధం చేస్తాడు. నీకు అసాధ్యమైనది అసాధ్యంగా ఉండదు—సందేహం లేదు.

Verse 6

रुद्रध्येयो भवांश्चैव भवद्ध्येयो हरस्तथा । युवयोरन्तरन्नैव तव रुद्रस्य किंचन

నీవు రుద్రరూపంగా ధ్యేయుడవు; హరుడూ నీ రూపంగానే ధ్యేయుడు. మీ ఇద్దరి మధ్య నిజంగా ఏ భేదమూ లేదు; నీవే సాక్షాత్తు రుద్రుడవు.

Verse 7

वस्तुतश्चापि चैकत्वं वरतोऽपि तथैव च । लीलयापि महाविष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

ఓ మహావిష్ణూ, శివునితో నీ ఏకత్వం తత్త్వతః సత్యం, వరప్రసాదముచేత కూడా సత్యం, దివ్యలీలగా కూడా సత్యమే. ఇది సత్యం సత్యం; సందేహం లేదు.

Verse 8

रुद्रभक्तो नरो यस्तु तव निंदां करिष्यति । तस्य पुण्यं च निखिलं द्रुतं भस्म भविष्यति

కానీ రుద్రభక్తుడైన మనిషి నిన్ను నిందిస్తే, అతని సమస్త సঞ্চిత పుణ్యం త్వరగా భస్మమైపోతుంది.

Verse 9

नरके पतनं तस्य त्वद्द्वेषात्पुरुषोत्तम । मदाज्ञया भवेद्विष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

ఓ పురుషోత్తమా (విష్ణూ), నీపై ద్వేషం వల్ల అతడు నరకంలో పడతాడు. ఓ విష్ణూ, నా ఆజ్ఞచేతనే అది జరుగుతుంది—సత్యం, సత్యం; సందేహం లేదు.

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने परम शिवतत्त्ववर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, ప్రథమ ఖండమైన సృష్ట్యుపాఖ్యానంలో ‘పరమశివతత్త్వవర్ణనం’ అనే దశమాధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 11

इत्युक्त्वा मां च धातारं हस्ते धृत्वा स्वयं हरिम् । कथयामास दुःखेषु सहायो भव सर्वदा

ఇట్లు చెప్పి, నన్ను మరియు ధాతా (బ్రహ్మ)ను చేతిపట్టి, స్వయంగా హరి (విష్ణు)తో ఇలా పలికెను—“దుఃఖకాలమందు సదా సహాయకుడవై ఉండు।”

Verse 12

सर्वाध्यक्षश्च सर्वेषु भुक्तिमुक्तिप्रदायकः । भव त्वं सर्वथा श्रेष्ठस्सर्वकामप्रसाधकः

నీవు సమస్త జీవులపై సర్వాధ్యక్షుడవై, భోగముక్తులను ప్రసాదించువాడవు. సర్వథా శ్రేష్ఠుడై, సమస్త ధర్మోచిత కామనలను సిద్ధి పరచుము।

Verse 13

सर्वेषां प्राणरूपश्च भव त्वं च ममाज्ञया । संकटे भजनीयो हि स रुद्रो मत्तनुर्हरे

నా ఆజ్ఞచేత నీవు సమస్త జీవులలో ప్రాణస్వరూపుడవు కావాలి. ఓ హరే! ఆపదలో నా దేహప్రకటమైన ఆ రుద్రుడే ఆరాధ్యుడు.

Verse 14

त्वां यस्समाश्रितो नूनं मामेव स समाश्रितः । अंतरं यश्च जानाति निरये पतति ध्रुवम्

ఎవడు నిజంగా నీ శరణు పొందుతాడో, అతడు నన్నే శరణు పొందినవాడే. నీవు-నేను భేదమని ఎవరైతే భావిస్తాడో, అతడు నిశ్చయంగా నరకంలో పడతాడు.

Verse 15

आयुर्बलं शृणुष्वाद्य त्रिदेवानां विशेषतः । संदेहोऽत्र न कर्त्तव्यो ब्रह्मविष्णु हरात्मनाम्

ఇప్పుడు ప్రత్యేకంగా త్రిదేవుల ఆయుష్షు మరియు బలాన్ని విను. బ్రహ్మ, విష్ణు, హర (శివ) స్వరూపాత్ముల విషయమై ఇక్కడ ఎలాంటి సందేహం చేయకూడదు.

Verse 16

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । रात्रिश्च तावती तस्य मानमेतत्क्रमेण ह

చతుర్యుగాల సహస్ర సమూహమే బ్రహ్మదేవుని ఒక దినమని చెప్పబడుతుంది; అంతే ప్రమాణముగా ఆయన రాత్రి కూడా. ఈ విధంగా కాలమానం క్రమంగా బోధించబడింది.

Verse 17

तेषां त्रिंशद्दिनेर्मासो द्वादशैस्तैश्च वत्सरः । शतवर्षप्रमाणेन ब्रह्मायुः परिकीर्तितम्

వారికి అటువంటి ముప్పై దినాలు ఒక మాసము; అటువంటి పన్నెండు మాసాలు ఒక సంవత్సరము. అటువంటి వంద సంవత్సరాల ప్రమాణముతో బ్రహ్మాయువు ప్రకటించబడింది.

Verse 18

ब्रह्मणो वर्षमात्रेण दिनं वैष्णवमुच्यते । सोऽपि वर्षशतं यावदात्ममानेन जीवति

బ్రహ్ముని ఒక సంవత్సరమాత్రమే వైష్ణవుని ఒక దినమని చెప్పబడుతుంది. విష్ణువూ తన స్వకాలమాన ప్రకారం అటువంటి వంద సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు.

Verse 19

वैष्णवेन तु वर्षेण दिनं रौद्रं भवेद्ध्रुवम् । हरो वर्षशते याते नररूपेण संस्थितः

కాని వైష్ణవుని ఒక సంవత్సరంతో నిశ్చయంగా ఒక రౌద్రదినం నిర్ణయించబడుతుంది. వంద సంవత్సరాలు గడిచినప్పుడు హరుడు (శివుడు) నరరూపంలో స్థిరపడతాడు.

Verse 20

यावदुच्छ्वसितं वक्त्रे सदाशिवसमुद्भवम् । पश्चाच्छक्तिं समभ्येति यावन्निश्वसितं भवेत्

సదాశివుని నుండి ఉద్భవించిన ఉచ్ఛ్వాసం నోటిలోనికి ప్రవేశిస్తూ ఉన్నంతవరకు; ఆ తరువాత అది శక్తిని చేరుతుంది, నిశ్వాసం వెలువడేంతవరకు అది కొనసాగుతుంది.

Verse 21

निःश्वासोच्छ्वसितानां च सर्वेषामेव देहिनाम् । ब्रह्मविष्णुहराणां च गंधर्वोरगरक्षसाम्

సర్వ దేహధారుల నిశ్వాస-ఉచ్ఛ్వాసములు, బ్రహ్మా, విష్ణు, హరుడు (శివుడు) వారివి కూడా; అలాగే గంధర్వులు, ఉరగులు (నాగులు), రాక్షసులవీ—(అన్నీ పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞాశక్తిచే నడుస్తాయి).

Verse 22

एकविंशसहस्राणि शतैः षड्भिश्शतानि च । अहोरात्राणि चोक्तानि प्रमाणं सुरसत्तमौ

ఓ దేవశ్రేష్ఠా, ప్రమాణం ఇలా చెప్పబడింది—ఇరవై ఒక వేల ఆరు వందల అహోరాత్ర (పగలు-రాత్రి) చక్రాలు.

Verse 23

षड्भिच्छवासनिश्वासैः पलमेकं प्रवर्तितम् । घटी षष्टि पलाः प्रोक्ता सा षष्ट्या च दिनं निशा

ఆరు శ్వాస-నిశ్వాసాలతో ఒక ‘పల’గా లెక్క. అరవై పలలు ఒక ‘ఘటి’ అని చెబుతారు; అరవై ఘటులతో పగలు-రాత్రి ఏర్పడతాయి॥

Verse 24

निश्वासोच्छ्वासितानां च परिसंख्या न विद्यते । सदाशिवसमुत्थानमेतस्मात्सोऽक्षयः स्मृतः

నిశ్వాస-ఉచ్ఛ్వాసాలకు పరిమిత గణన లేదు. దీనినుండే సదాశివుని సముత్థానం; అందువల్ల ఆయన ‘అక్షయుడు’గా స్మరించబడతాడు॥

Verse 25

इत्थं रूपं त्वया तावद्रक्षणीयं ममाज्ञया । तावत्सृष्टेश्च कार्यं वै कर्तव्यं विविधैर्गुणैः

ఇలా నా ఆజ్ఞచేత ఇప్పటికి నీవు ఈ రూపాన్ని సంరక్షించాలి. అంతవరకు సృష్టికార్యమును కూడా నానావిధ గుణములతో యుక్తముగా నిశ్చయంగా నిర్వహించాలి.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोर्मया च भगवान्हरिः । प्रणिपत्य च विश्वेशं प्राह मंदतरं वशी

బ్రహ్ముడు పలికెను—శంభువు వచనములను ఇలా విని, నేను మరియు భగవాన్ హరి విశ్వేశ్వరునికి నమస్కరించాము. ఆపై ఆ నియమశీలుడు (హరి) అతి మృదువుగా పలికెను.

Verse 27

विष्णुरुवाच । शंकर श्रूयतामेतत्कृपासिंधो जगत्पते । सर्वमेतत्करिष्यामि भवदाज्ञावशानुगः

విష్ణువు పలికెను—హే శంకరా, హే కృపాసింధో, హే జగత్పతే, ఇది వినుము. నీ ఆజ్ఞకు లోబడి నేను ఇవన్నీ నిశ్చయంగా నిర్వహిస్తాను.

Verse 28

मम ध्येयस्सदा त्वं च भविष्यसि न चान्यथा । भवतस्सर्वसामर्थ्यं लब्धं चैव पुरा मया

నీవే సదా నా ధ్యేయముగా ఉండెదవు, ఇతరथा కాదు. మరియు నీ నుండే నేను పూర్వమే సమస్త సామర్థ్యమును, శక్తిని పొందితిని।

Verse 29

क्षणमात्रमपि स्वामिंस्तव ध्यानं परं मम । चेतसो दूरतो नैव निर्गच्छतु कदाचन

హే స్వామీ! క్షణమాత్రమైనా మీ పరమ ధ్యానం—నా పరమాశ్రయం—నా మనస్సు నుండి ఎప్పుడూ దూరం కాకూడదు।

Verse 30

मम भक्तश्च यः स्वामिंस्तव निंदा करिष्यति । तस्य वै निरये वासं प्रयच्छ नियतं ध्रुवम्

హే స్వామీ! (తన్ను) నా భక్తుడని చెప్పుకుంటూ మీ నింద చేయువాడికి, నిశ్చయంగా నరకంలో స్థిర నివాసం ప్రసాదించండి।

Verse 31

त्वद्भक्तो यो भवेत्स्वामिन्मम प्रियतरो हि सः । एवं वै यो विजानाति तस्य मुक्तिर्न दुर्लभा

హే స్వామీ! మీ భక్తుడైనవాడే నాకు అత్యంత ప్రియుడు. ఈ తత్త్వాన్ని యథార్థంగా తెలిసినవానికి ముక్తి దుర్లభం కాదు।

Verse 32

महिमा च मदीयोद्य वर्द्धितो भवता ध्रुवम् । कदाचिदगुणश्चैव जायते क्षम्यतामिति

నిశ్చయంగా ఈ రోజు మీ వల్ల నా మహిమ పెరిగింది. అయినా కొన్నిసార్లు ఏదో దోషం కలుగుతుంది—దయచేసి క్షమించండి।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । तदा शंभुस्तदीयं हि श्रुत्वा वचनमुत्तमम् । उवाच विष्णुं सुप्रीत्या क्षम्या तेऽगुणता मया

బ్రహ్మ అన్నాడు—అప్పుడు శంభువు అతని ఉత్తమ వచనాన్ని విని, మహా ప్రీతితో విష్ణువుతో ఇలా అన్నాడు—“నావల్ల ఏదైనా అవివేకం గానీ లోపం గానీ జరిగితే క్షమించు.”

Verse 34

एवमुक्त्वा हरिं नौ स कराभ्यां परमेश्वरः । पस्पर्श सकलांगेषु कृपया तु कृपानिधिः

ఇట్లు పలికి కరుణానిధి పరమేశ్వరుడు తన రెండు చేతులతో కృపవశంగా హరి యొక్క సమస్తాంగాలను స్పర్శించాడు।

Verse 35

आदिश्य विविधान्धर्मान्सर्वदुःखहरो हरः । ददौ वराननेकांश्चावयोर्हितचिकीर्षया

సర్వదుఃఖహరుడైన హరుడు వివిధ ధర్మాలను ఉపదేశించి, మన ఇద్దరి హితాన్ని కోరుతూ అనేక వరాలను ప్రసాదించాడు।

Verse 36

ततस्स भगवाञ्छंभुः कृपया भक्तवत्सलः । दृष्टया संपश्यतो शीघ्रं तत्रैवांतरधीयतः

అనంతరం కరుణతో భక్తవత్సలుడైన భగవాన్ శంభువు, వారు చూస్తుండగానే అక్కడే త్వరగా అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 37

तदा प्रकृति लोकेऽस्मिंल्लिंगपूजाविधिः स्मृतः । लिंगे प्रतिष्ठितश्शंभुर्भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

అప్పుడు ఈ ప్రకృతి లోకంలో లింగపూజా విధి స్థాపితమైంది; లింగంలో ప్రతిష్ఠితుడైన శంభువు భుక్తి మరియు ముక్తి రెండింటినీ ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 38

लिंगवेदिर्महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः । लयनाल्लिंगमित्युक्तं तत्रैव निखिलं जगत्

లింగవేది మహాదేవి (శక్తి), లింగము సాక్షాత్తు మహేశ్వరుడే. లయస్థానమగుటచేత దీనిని ‘లింగం’ అంటారు; ఆ తత్త్వములోనే సమస్త జగత్తు నిహితమై లీనమగును.

Verse 39

यस्तु लैंगं पठेन्नित्यमाख्यानं लिंगसन्निधौ । षण्मासाच्छिवरूपो वै नात्र कार्या विचारणा

లింగసన్నిధిలో లింగాఖ్యానాన్ని నిత్యం పఠించువాడు ఆరు నెలలలోనే నిశ్చయంగా శివస్వరూపుడగును; ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు.

Verse 40

यस्तु लिंगसमीपे तु कार्यं किंचित्करोति च । तस्य पुण्यफलं वक्तुं न शक्नोमि महामुने

ఓ మహామునీ! శివలింగ సమీపంలో ఎవడు స్వల్పమైన కార్యమైనా—సేవ, అర్పణ లేదా ధర్మకర్మ—చేస్తాడో, అతని పుణ్యఫలాన్ని నేను పూర్తిగా వర్ణించలేను.