Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

भक्तिभेदाः—ज्ञानप्रधानभक्तेः प्रशंसा

Grades of Devotees and the Praise of Knowledge-Centered Devotion

महादेव उवाच । शृणु दक्ष प्रवक्ष्यामि प्रसन्नोस्मि प्रजापते । भक्ताधीनः सदाहं वै स्वतंत्रोप्यखिलेश्वरः

mahādeva uvāca | śṛṇu dakṣa pravakṣyāmi prasannosmi prajāpate | bhaktādhīnaḥ sadāhaṃ vai svataṃtropyakhileśvaraḥ

మహాదేవుడు పలికెను—“హే దక్షా! విను; హే ప్రజాపతే! నేను ప్రసన్నుడను, అందుకే చెప్పుచున్నాను. నేను అఖిలేశ్వరుడై స్వతంత్రుడనైనా, సదా భక్తుల అధీనుడనే.”

महादेवःMahādeva
महादेवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: महा + देवः
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
शृणुlisten
शृणु:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
प्रवक्ष्यामिI will tell
प्रवक्ष्यामि:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
प्रसन्नःpleased, gracious
प्रसन्नः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अस्मिI am
अस्मि:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन
प्रजापतेO Lord of creatures
प्रजापते:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: प्रजा + पति
भक्त-अधीनःdependent on devotees
भक्त-अधीनः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootभक्त (प्रातिपदिक) + अधीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (सम्बन्ध): भक्तानाम् अधीनः; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सदाalways
सदा:
अव्यय-सम्बन्ध (time)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: always)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
अव्यय-सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/indeed)
स्वतन्त्रःindependent
स्वतन्त्रः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootस्वतन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अपिeven/although
अपि:
अव्यय-सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपवादार्थक-निपात (particle: even/also)
अखिल-ईश्वरःlord of all
अखिल-ईश्वरः:
विधेय (predicate noun)
TypeNoun
Rootअखिल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी): अखिलस्य ईश्वरः; ‘अहम्’ इत्यस्य विधेय/अप्पोजिशन

Lord Shiva (Mahadeva)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Type: stotra

Role: liberating

S
Shiva
D
Daksha

FAQs

It teaches that Śiva, though the supreme and independent Lord (Pati), willingly comes under the sway of pure devotion—showing that grace responds to surrender and loving bhakti rather than ego or ritual pride.

The verse supports Saguna-upāsanā: when devotees worship Śiva through the Liṅga with humility and love, the Lord becomes ‘bhaktādhīna’—accessible and responsive through a concrete form of worship.

Cultivate bhakti as the core practice: daily Liṅga-pūjā with sincere japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and an attitude of surrender, since pleasing Śiva is shown here as devotion-centered.