प्रयागे महत्समाजः — शिवदर्शनं दक्षागमनं च (The Great Assembly at Prayāga: Śiva’s Appearance and Dakṣa’s Arrival)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । पुराभवच्च सर्वेषामध्वरो विधिना महान् । प्रयागे समवेतानां मुनीनां च महा त्मनाम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—పూర్వకాలంలో ప్రయాగంలో, విధివిధానములతో సమ్యక్‌గా నిర్వహింపబడిన, సమస్తుల హితార్థమైన మహా అధ్వరం (యజ్ఞం) జరిగింది; అక్కడ మహాత్మ మునులు సమవేతులయ్యారు.

Verse 2

तत्र सिद्धास्समायातास्सनकाद्यास्सुरर्षयः । सप्रजापतयो देवा ज्ञानिनो ब्रह्मदर्शिनः

అక్కడ సిద్ధులు సమాగమించారు; సనకాది దేవర్షులు కూడా వచ్చారు. ప్రజాపతులతో కూడిన దేవతలు—జ్ఞానులు, బ్రహ్మదర్శులు—అక్కడికి చేరారు.

Verse 3

अहं समागतस्तत्र परिवारसमन्वितः । निगमैरागमैर्युक्तो मूर्तिमद्भिर्महाप्रभैः

నేను కూడా అక్కడ నా పరివారంతో సమాగతుడనయ్యాను; మరియు మహాప్రభావశాలులు, మూర్తిమంతులుగా ఉన్న నిగమాలు మరియు ఆగమాలు నా వెంట యుక్తమయ్యాయి.

Verse 4

समाजोभूद्विचित्रो हि तेषामुत्सवसंयुः । ज्ञानवादोऽभवत्तत्र नानाशास्त्रस मुद्भवः

వారి సమాగమం నిజంగా విచిత్రమైన ఉత్సవ-సభగా మారింది. అక్కడ అనేక శాస్త్రాల నుండి పుట్టిన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానవాదం ఆ సభలోనే ఉద్భవించింది.

Verse 5

तस्मिन्नवसरे रुद्रस्सभवानीगणः प्रभुः । त्रिलोकहितकृत्स्वामी तत्रागात्सूक्तिकृन्मुने

అదే సమయంలో, ఓ మునీ, ప్రభువు రుద్రుడు భవానీతోను ఆమె గణాలతోను అక్కడికి వచ్చాడు. త్రిలోక హితకారి స్వామి శుభమైన యథోచిత వాక్యాలు పలుకుతూ అక్కడికి చేరాడు.

Verse 6

दृष्ट्वा शिवं सुरास्सर्वे सिद्धाश्च मुनयस्तथा । अनमंस्तं प्रभुं भक्त्या तुष्टुवुश्च तथा ह्यहम्

శివుని దర్శించి సమస్త దేవతలు, సిద్ధులు, మునులు కూడా ఆ ప్రభువుకు భక్తితో నమస్కరించి స్తుతించారు; నేనూ అలాగే చేశాను.

Verse 7

तस्थुश्शिवाज्ञया सर्वे यथास्थानं मुदान्विताः । प्रभुदर्शनसंतुष्टाः वर्णयन्तो निजं विधिम्

శివాజ్ఞచేత అందరూ ఆనందభరితులై తమ తమ స్థానాలలో యథావిధిగా నిలిచిరి. ప్రభువు దర్శనంతో తృప్తులై, పరస్పరం తమ తమ ధర్మమును సేవావిధానమును వర్ణించిరి.

Verse 8

तस्मिन्नवसरे दक्षः प्रजापतिपतिः प्रभुः । आगमत्तत्र सुप्रीतस्सुवर्चस्वी यदृच्छया

అదే సమయంలో ప్రజాపతుల అధిపతి, మహాశక్తిమంతుడైన ప్రభువు దక్షుడు యదృచ్ఛగా అక్కడికి వచ్చెను. అతడు ప్రసన్నచిత్తుడై, దివ్య తేజస్సుతో ప్రకాశించెను.

Verse 9

मां प्रणम्य स दक्षो हि न्युष्टस्तत्र मदाज्ञया । ब्रह्माण्डाधिपतिर्मान्यो मानी तत्त्वबहिर्मुखः

నన్ను ప్రణమించి ఆ దక్షుడు నా ఆజ్ఞచేత అక్కడే నిలిచెను. బ్రహ్మాండాధిపతిగా గౌరవనీయుడైనప్పటికీ అతడు అహంకారితో, తత్త్వాంతర్ముఖుడుకాక బాహ్యముఖుడై యుండెను.

Verse 10

स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च दक्षस्सर्वैस्सुरर्षिभिः । पूजितो वरतेजस्वी करौ बध्वा विनम्रकैः

సర్వ దేవర్షులు స్తోత్రాలతోను ప్రణిపాతాలతోను దక్షుని సత్కరించిరి. వరతేజస్సుతో ప్రకాశించే దక్షుని వినయులు కరములు జోడించి భక్తితో పూజించిరి.

Verse 11

नानाविहारकृन्नाथस्स्वतंत्र परमोतिकृत् । नानामत्तं तदा दक्षं स्वासनस्थो महेश्वरः

అప్పుడు నానావిధ లీలలు చేయు, సంపూర్ణ స్వతంత్రుడై పరమోన్నతుడైన మహేశ్వరుడు తన స్వాసనమునే ఆసీనుడై, అనేక గర్వములతో మత్తుడైన దక్షుణ్ని పరిశీలించాడు।

Verse 12

दृष्टाऽनतं हरं तत्र स मे पुत्रोऽप्रसन्नधीः । अकुपत्सहसा रुद्रे तदा दक्षः प्रजापतिः

అక్కడ హరుడు (శివుడు) నమస్కరించకపోవడం చూసి, నా ఆ కుమారుడు—అప్రసన్న మనస్సుగల దక్ష ప్రజాపతి—అకస్మాత్తుగా రుద్రునిపై కోపగించాడు।

Verse 13

क्रूरदृष्ट्या महागर्वो दृष्ट्वा रुद्रं महाप्रभुम् । सर्वान्संश्रावयन्नुच्चैरवोचज्ज्ञानवर्जितः

మహాప్రభువైన, పరమ తేజస్సుగల రుద్రుని చూసి ఆ మహాగర్వి క్రూర దృష్టితో తిలకిస్తూ, అందరికీ వినిపించేలా గట్టిగా పలికాడు; ఎందుకంటే అతడు నిజమైన జ్ఞానవివేకం లేనివాడు।

Verse 14

एते हि सर्वे च सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवरास्तथर्षयः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महामनास्त्वभूत्तु यः प्रेतपिशाचसंवृतः

ఇవన్నీ—దేవులు, అసురులు—నన్ను అత్యంత భక్తితో నమస్కరిస్తారు; శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు, ఋషులు కూడా అలాగే. అయితే ప్రేత-పిశాచాలతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ మహామనస్కుడు దుర్జనుడిలా ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నాడు?

Verse 15

श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना । लुप्तक्रियो भूतपिशाचसेवितो मत्तोऽविधो नीतिविदूषकस्सदा

‘ఇతడు శ్మశానవాసి, పూర్తిగా నిర్లజ్జుడు—ఇప్పటికీ నాకు నమస్కారం ఎందుకు చేయడు? ఇతని కర్మకాండలు లుప్తమయ్యాయి, భూత-పిశాచులు సేవించే వాడు; మత్తుడిలా అశాస్యుడు, ఎల్లప్పుడూ నీతిని పరిహసించే వాడు.’

Verse 16

पाखंडिनो दुर्जनपाप शीला दृष्ट्वा द्विजं प्रोद्धतनिंदकाश्च । वध्वां सदासक्तरतिप्रवीणस्तस्मादमुं शप्तुमहं प्रवृत्तः

ఆ ద్విజుణ్ణి చూచి—పాఖండీ, దుర్జనుడు, పాపశీలుడు, అహంకారంతో ఉబ్బిన నిందకుడు, పరస్త్రీపై నిత్యాసక్తుడై కామంలో ప్రావీణ్యుడు—అందుకే నేను అతనిని శపించుటకు ప్రవృత్తుడనయ్యాను।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा स महाखलस्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं ह्यवोचत् । शृण्वंत्वमी विप्रवरास्तथा सुरा वध्यं हि मे चार्हथ कर्तुमेतम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి ఆ మహాఖలుడు కోపంతో నిండిపోయి రుద్రునితో ఇలా అన్నాడు: ‘ఈ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు మరియు దేవతలు వినుగాక. ఈ మనిషి వధయోగ్యుడు; కాబట్టి నా కోసం ఇతనిని వధింపజేయుడి.’

Verse 18

दक्ष उवाच । रुद्रो ह्ययं यज्ञबहिष्कृतो मे वर्णेष्वतीतोथ विवर्णरूपः । देवैर्न भागं लभतां सहैव श्मशानवासी कुलजन्म हीनः

దక్షుడు అన్నాడు—ఈ రుద్రుని నేను యజ్ఞం నుండి బహిష్కరించితిని. ఇతడు వర్ణవ్యవస్థకు అతీతుడు, సంప్రదాయ గౌరవచిహ్నాలు లేని రూపధారి. దేవతలతో కలిసి ఇతనికి భాగం కలుగకూడదు; ఇతడు శ్మశానవాసి, కులజన్మహీనుడు.

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति दक्षोक्तमाकर्ण्य भृग्वाद्या बहवो जनाः । अगर्हयन् दुष्टसत्त्वं रुद्रं मत्त्वामरैस्समम्

బ్రహ్మ అన్నాడు—దక్షుని మాటలు విని భృగువు మొదలైన అనేకులు, రుద్రుని దుష్టస్వభావుడని భావించి, ఆయనను ఇతర దేవతలతో సమానమని మాత్రమే అనుకొని, ఆయనను దూషించసాగిరి.

Verse 20

नन्दी निशम्य तद्वाक्यं लालाक्षोतिरुषान्वितः । अब्रवीत्त्वरितं दक्षं शापं दातुमना गणः

ఆ మాటలు విని నంది కోపంతో కళ్లెర్రబడి పోయెను. శాపం ఇవ్వాలనే సంకల్పంతో ఉన్న ఆ గణుడు ఆలస్యం లేకుండా దక్షునితో పలికెను.

Verse 21

नन्दीश्वर उवाच । रेरे शठ महा मूढ दक्ष दुष्टमते त्वया । यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशो हि कृतः कथम्

నందీశ్వరుడు పలికెను—“ఓ మోసగాడా, మహామూఢుడైన దక్షా! దుష్టబుద్ధివాడా, నా స్వామి మహేశ్వరుణ్ని యజ్ఞం నుండి బహిష్కరించటం నీకు ఎలా సాధ్యమైంది?”

Verse 22

यस्य स्मरणमात्रेण भवंति सफला मखाः । तीर्थानि च पवित्राणि सोयं शप्तो हरः कथम्

య whose కేవల స్మరణమాత్రమున యజ్ఞములు ఫలప్రదమగుచు, తీర్థములు పవిత్రమగుచున్నవో—ఆ హరుడు (శివుడు) ఎలా శపింపబడగలడు?

Verse 23

वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोयं दक्ष दुर्मते । वृथोपहसितश्चैवादुष्टो रुद्रो महा प्रभुः

ఓ దక్షా, దుర్మతీ! నీ బ్రాహ్మణ గర్వచాపల్యము, చంచల అహంకారము వలన ఈ శాపము వ్యర్థమే. నీవు వ్యర్థముగా పరిహాసము చేసితివి; మహాప్రభు రుద్రుడు ఎప్పుడూ దుష్టుడు కాడు.

Verse 24

येनेदं पाल्यते विश्वं सृष्टमंते विनाशितम् । शप्तोयं स कथं रुद्रो महेशो ब्राह्मणाधम

యేన ఈ విశ్వము పాలింపబడుచున్నది, సృష్టమైనది అంతమున లయమగుచున్నది—ఆ రుద్రుడు, ఆ మహేశ్వరుడు ఎలా శపింపబడగలడు? ఓ బ్రాహ్మణాధమా!

Verse 25

एवं निर्भत्सितस्तेन नन्दिना हि प्रजापतिः । नन्दिनं च शशापाथ दक्षो रोषसमन्वितः

ఇలా నందిచే గద్దింపబడిన ప్రజాపతి దక్షుడు కోపముతో నిండిపోయి నందిని కూడా శపించెను.

Verse 26

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीयखण्डे सत्युपाख्याने शिवेन दक्षविरोधो नाम षड्विंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితా, ద్వితీయ ఖండమైన సతీ ఉపాఖ్యానంలో, భగవాన్ శివుడు పలికిన ‘దక్షుని శివవిరోధము’ అనే ఇరవై ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 27

पाखंडवादनिरताः शिष्टाचारबहिष्कृताः । मदिरापाननिरता जटा भस्मास्थिधारिणः

వారు పాఖండ వాదాలలో మునిగినవారు, శిష్టాచారానికి బహిష్కృతులు; మద్యం పానానికి ఆసక్తులు, జటలు ధరించి భస్మమును మరియు అస్తులను మోసేవారు।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति शप्तास्तथा तेन दक्षेण शिवकिंकराः । तच्छ्रुत्वातिरुषाविष्टोभवन्नंदी शिवप्रियः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు దక్షుడు శివుని కింకరులను శపించాడు. ఆ మాటలు విని శివప్రియుడైన నంది తీవ్రమైన కోపంతో ఆవేశపడెను।

Verse 29

प्रत्युवाच द्रुतं पक्षं गर्वितं तं महाखलम् । शिलादतनयो नंदी तेजस्वी शिववल्लभः

అప్పుడు శిలాదుని కుమారుడైన, తేజస్సుగల శివవల్లభుడు నంది, ఆ గర్విష్ఠుడైన మహాఖల పక్షపాతికి వేగంగా ప్రత్యుత్తరం పలికెను।

Verse 30

नन्दीश्वर उवाच । रे दक्ष शठ दुर्बुद्धे वृथैव शिवकिंकराः । शप्तास्ते ब्रह्मचापल्याच्छिवतत्त्वमजानता

నందీశ్వరుడు పలికెను— ఓ దక్షా, శఠుడా, దుర్బుద్ధీ! శివకింకరులను నీవు వ్యర్థంగా శపించావు; బ్రహ్మసదృశ చాపల్యంతో, శివతత్త్వం తెలియక ఈ శాపం పలికావు।

Verse 31

भृग्वाद्यैर्दुष्टचित्तैश्च मूढैस्स उपहासितः । महा प्रभुर्महेशानो ब्राह्मणत्वादहंमते

భృగువు మొదలైన దుష్టచిత్తులూ మూఢులూ ఆయనను పరిహసించారు; ‘ఇతడు బ్రాహ్మణత్వం ధరించాడు’ అనే అహంకారబుద్ధితో మహాప్రభువు మహేశానుని అవమానించారు।

Verse 32

ये रुद्रविमुखाश्चात्र ब्राह्मणास्त्वादृशाः खलाः । रुद्रतेजःप्रभावत्वात्तेषां शापं ददाम्यहम्

ఇక్కడ నీ వంటి ఖల బ్రాహ్మణులు రుద్రవిముఖులై ఉన్నారు; రుద్రతేజస్సు ప్రభావంతో నేను ఇప్పుడు వారిపై శాపం ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 33

वेदवादरता यूयं वेदतत्त्वबहिर्मुखाः । भवंतु सततं विप्रा नान्यदस्तीति वादिनः

మీరు వేదవాదాలలోనే మునిగిపోయి, వేదతత్త్వానికి విముఖులై ఉన్నారు. ఓ విప్రులారా, మీరు ఎల్లప్పుడూ ‘ఇదికన్నా మరొకటి లేదు’ అని వాదించే వారిగానే ఉండండి।

Verse 34

कामात्मानर्स्स्वर्गपराः क्रोधलोभमदान्विताः । भवंतु सततं विप्रा भिक्षुका निरपत्रपाः

ఆ బ్రాహ్మణులు కామవశులై, స్వర్గానికే పరులై, క్రోధ-లోభ-మదాలతో కూడినవారై ఉండుగాక. ఓ విప్రులారా, వారు ఎల్లప్పుడూ నిర్లజ్జ భిక్షుకులుగా ఉండుగాక।

Verse 35

वेदमार्गं पुरस्कृत्य ब्राह्मणाश्शूद्रयाजिनः । दरिद्रा वै भविष्यंति प्रतिग्रहरता स्सदा

వేదమార్గాన్ని ముందుంచి శూద్రుల కోసం యజ్ఞాలు చేయించే బ్రాహ్మణులు నిశ్చయంగా దరిద్రులవుతారు; ఎందుకంటే వారు ఎల్లప్పుడూ ప్రతిగ్రహం (దానం స్వీకరణ) పట్ల ఆసక్తులై ఉంటారు।

Verse 36

असत्प्रतिग्रहाश्चैव सर्वे निरयगामिनः । भविष्यंति सदा दक्ष केचिद्वै ब्रह्मराक्षसाः

అసత్ ప్రతిగ్రహం (అధర్మ దానం స్వీకరణ) చేసేవారందరూ నరకగాములు. ఓ దక్షా, వారిలో కొందరు నిత్యంగా బ్రహ్మరాక్షసులుగా కూడా అవుతారు.

Verse 37

यश्शिवं सुरसामान्यमुद्दिश्य परमेश्वरम् । द्रुह्यत्यजो दुष्टमतिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत्

పరమేశ్వరుడైన శివుణ్ణి దేవతలలో సాధారణుడిగా భావించి ఆయనపై ద్వేషం చూపువాడు, ఆత్మస్వరూపంగా అజుడైనప్పటికీ దుష్టబుద్ధితో తత్త్వసత్యం నుండి విముఖుడగును।

Verse 38

कूटधर्मेषु गेहेषु सदा ग्राम्यसुखेच्छया । कर्मतंत्रं वितनुता वेदवादं च शाश्वतम्

కుటిలమైన, పాఖండ ధర్మాలతో నిండిన గృహాలలో, ఎల్లప్పుడూ గ్రామ్యభోగసుఖాల కోరికతో వారు కర్మకాండ అనే యంత్రాన్ని విస్తరింపజేసి, వేదవాదాన్నే శాశ్వత పరమార్థమని ప్రకటిస్తూ ఉంటారు।

Verse 39

विनष्टानंदकमुखो विस्मृतात्मगतिः पशुः । भ्रष्टकर्मानयसदा दक्षो बस्तमुखोऽचिरात्

ఆనందం నశించినవాడై, ఆత్మ యొక్క నిజమైన గమనాన్ని మరచి, ఆ పశుస్వభావి దక్షుడు ఎల్లప్పుడూ కర్మలో భ్రష్టుడై, ఆచరణలో తప్పుదారి పట్టాడు; కొద్ది కాలంలోనే అతనికి మేక ముఖం కలిగింది।

Verse 40

शप्तास्ते कोपिना तत्र नंदिना ब्राह्मणा यदा । हाहाकारो महानासीच्छप्तो दक्षेण चेश्वरः

అక్కడ కోపించిన నంది ఆ బ్రాహ్మణులను శపించినప్పుడు మహా హాహాకారం ఏర్పడింది; దక్షుడు కూడా ప్రతిగా ఈశ్వరుడు (శివుడు) పై శాపం విధించాడు।

Verse 41

तदाकर्ण्यामहत्यंतमनिंदंतं मुहुर्मुहुः । भृग्वादीनपि विप्रांश्च वेदसृट् शिव तत्त्ववित्

ఆ ఘోర నిందను మళ్లీ మళ్లీ విని, శివతత్త్వాన్ని తెలిసిన వేదజన్య ప్రభువు బ్రహ్మా దానిని పునఃపునః ఖండించాడు; భృగువు మొదలైన బ్రాహ్మణ ఋషులను కూడా గట్టిగా మందలించాడు।

Verse 42

ईश्वरोपि वचः श्रुत्वा नंदिनः प्रहसन्निव । उवाच मधुरं वाक्यं बोधयंस्तं सदाशिवः

నందీ మాటలు విని, ప్రభువు కూడా చిరునవ్వుతో ఉన్నట్లుగా, అతనికి బోధిస్తూ సదాశివుడు మధురమైన వాక్యాన్ని పలికాడు।

Verse 43

सदाशिव उवाच । शृणु नंदिन् महाप्राज्ञ न कर्तुं क्रोधमर्हसि । वृथा शप्तो ब्रह्मकुलो मत्वा शप्तं च मां भ्रमात्

సదాశివుడు అన్నాడు—ఓ మహాప్రాజ్ఞ నందీ, విను; నీవు కోపపడకూడదు. భ్రమవశాత్తు ‘మేము నన్ను కూడా శపించాము’ అని భావించి బ్రహ్మకులం వ్యర్థంగా శపింపబడింది।

Verse 44

वेदो मंत्राक्षरमयस्साक्षात्सूक्तमयो भृशम् । सूक्ते प्रतिष्ठितो ह्यात्मा सर्वेषामपि देहिनाम्

వేదం నిజంగా మంత్రాక్షరమయమైనది; అది విస్తారంగా సూక్తమయమై ఉంది. ఆ సూక్తాలలోనే సమస్త దేహధారుల ఆత్మ స్థాపితమై ఉంటుంది।

Verse 45

तस्मादात्मविदो नित्यं त्वं मा शप रुषान्वितः । शप्या न वेदाः केनापि दुर्द्धियापि कदाचन

కాబట్టి, హే ఆత్మవిదా, కోపంతో ఆవరించబడి శాపం పలకవద్దు. వేదాలు ఎప్పుడూ ఎవరిచేతనూ—దుర్బుద్ధి గలవాడిచేత కూడా—శపింపదగినవి కావు।

Verse 46

अहं शप्तो न चेदानीं तत्त्वतो बोद्धुमर्हसि । शान्तो भव महाधीमन्सनकादिविबोधकः

నేను శాపబద్ధుడను కాకపోయినయెడల, నీవు ఇప్పుడే తత్త్వాన్ని యథార్థంగా గ్రహించుటకు యోగ్యుడవు. ఓ మహాధీమన్, సనకాదులను బోధింపజేసినవాడా, శాంతుడవు కమ్ము।

Verse 47

यज्ञोहं यज्ञकर्माहं यज्ञांगानि च सर्वशः । यतात्मा यज्ञनिरतो यज्ञबाह्योहमेव वै

నేనే యజ్ఞము, నేనే యజ్ఞకర్మము, యజ్ఞానికి సంబంధించిన సమస్త అంగములును నేనే. నేను నియమితాత్ముడు, యజ్ఞనిరతుడు—యజ్ఞాతీతుడనైన నేను మాత్రమే నిశ్చయము।

Verse 48

कोयं कस्त्वमिमे के हि सर्वोहमपि तत्त्वतः । इति बुद्ध्या हि विमृश वृथा शप्तास्त्वया द्विजाः

విచక్షణతో విచారించు—“ఇవడు ఎవడు? నీవెవడు? వీరెవరు? తత్త్వతః సమస్తమూ ఏకాత్మమే.” ఇలా గ్రహించి చూడు; ద్విజులను నీవు వృథాగా శపించితివి।

Verse 49

तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य प्रपंचरचनो भव । बुधस्स्वस्थो महाबुद्धे नन्दिन् क्रोधादिवर्जितः

తత్త్వజ్ఞానముచే ప్రపంచరచనాబంధమును తొలగించి, సంసారజాలాన్ని నేయువాడవు కాకుము. ఓ మహాబుద్ధి నందిన్, క్రోధాదులను విడిచి అంతఃశాంతిలో స్థిరమైన బుధుడవు కావుము।

Verse 50

ब्रह्मोवाच । एवं प्रबोधितस्तेन शम्भुना नन्दिकेश्वरः । विवेकपरमो भूत्वा शांतोऽभूत्क्रोधवर्जितः

బ్రహ్ముడు పలికెను—శంభువు (భగవాన్ శివుడు) ఈ విధంగా బోధించగా నందికేశ్వరుడు వివేకపరుడై నిలిచెను; అతడు శాంతుడై, క్రోధరహితుడయ్యెను.

Verse 51

शिवोपि तं प्रबोध्याशु स्वगणं प्राणवल्लभम् । सगणस्स ययौ तस्मात्स्वस्थानं प्रमुदान्वितः

శివుడును తన ప్రాణప్రియమైన ఆ గణమును శీఘ్రముగా ప్రబోధించెను. అప్పుడు ఆ గణుడు తన పరివారముతో కలిసి ఆనందభరితుడై అక్కడి నుండి తన స్వస్థానమునకు వెళ్లెను।

Verse 52

दक्षोपि स रुषाविष्टस्तैर्द्धिजैः परिवारितः । स्वस्थानं च ययौ चित्ते शिवद्रो हपरायणः

దక్షుడును కోపావేశముతో ఆ ద్విజులచే పరివృతుడై తన స్వస్థానమునకు వెళ్లెను; అతని చిత్తము శివద్రోహమునకే పరాయణమై యుండెను।

Verse 53

रुद्रं तदानीं परिशप्यमानं संस्मृत्य दक्षः परया रुषान्वितः । श्रद्धां विहायैव स मूढबुद्धिर्निंदापरोभूच्छिवपूजकानाम्

ఆ సమయంలో రుద్రుని నిందించి శపించినదాన్ని స్మరించి దక్షుడు తీవ్రమైన కోపంతో నిండిపోయాడు. శ్రద్ధను విడిచి, మోహబుద్ధితో శివభక్తులను నిందించడానికే పరుడయ్యాడు.

Verse 54

इत्युक्तो दक्षदुर्बुद्धिश्शंभुना परमात्मना । परां दुर्धिषणां तस्य शृणु तात वदाम्यहम्

పరమాత్ముడైన శంభువు ఇలా పలికినప్పుడు దుర్బుద్ధి దక్షుని గురించి ఇలా చెప్పబడింది—“తాతా, విను; అతని అత్యంత హఠమైన, భ్రాంతమైన సంకల్పాన్ని ఇప్పుడు నేను చెబుతాను.”