Shloka 27

सती-शिवचरित्रप्रसङ्गः / The Account of Satī and Śiva’s Divine Conduct

Prelude to Detailed Narrative

Devanagari script

पूर्णकामो वराधीनं प्राणमत्स्म मुदा हरः । रामं भ्रमन्तं विपिने सलक्ष्मणमुदारधीः

Transliteration

pūrṇakāmo varādhīnaṃ prāṇamatsma mudā haraḥ | rāmaṃ bhramantaṃ vipine salakṣmaṇamudāradhīḥ

Translation

సర్వదా పూర్ణకాముడైనప్పటికీ, తన వరానుసారంగా ఆనందంతో హరుడు నమస్కరించాడు. ఉదారబుద్ధి ప్రభువు అరణ్యంలో లక్ష్మణసహితంగా సంచరించే రాముణ్ని దర్శించాడు.

Word by Word

• पूर्णकामः: fully satisfied / whose desires are fulfilled
• पूर्णकामः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पूर्णकाम (प्रातिपदिक) = पूर्ण + काम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (पूर्णः कामः यस्य/पूर्णकामः)

• वराधीनम्: dependent on a boon
• वराधीनम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वराधीन (प्रातिपदिक) = वर + अधीन
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (वरे अधीनः)

• प्राणमत्: bowing
• प्राणमत्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle) नपुंसक/अव्ययवत् प्रयोगः; ‘bowing’

• स्म: indeed/then (particle)
• स्म: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: निपात; भूतार्थ/स्मरणार्थकः, क्रियायाः बलवर्धकः

• मुदा: with joy
• मुदा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतु-भावे

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• रामम्: Rāma
• रामम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• भ्रमन्तम्: wandering
• भ्रमन्तम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; रामस्य विशेषण

• विपिने: in the forest
• विपिने: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: विपिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• स-लक्ष्मणम्: together with Lakṣmaṇa
• स-लक्ष्मणम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सलक्ष्मण (प्रातिपदिक) = स + लक्ष्मण
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अव्ययीभाव (सह लक्ष्मणेन)

• उदारधीः: of noble intellect
• उदारधीः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उदारधी (प्रातिपदिक) = उदार + धी
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय; हरस्य विशेषण

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva
• Rama
• Lakshmana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows Shiva’s līlā: though intrinsically pūrṇakāma (complete and desireless), He adopts the posture of devotion and humility, teaching that true greatness expresses itself as reverence and dharma.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse highlights Saguna Shiva—Hara acting in a personal, relational way. Such narratives support devotional worship (including Linga worship) where the Lord responds through līlā while remaining the supreme Pati beyond limitation.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice humble bhakti: offer namaskāra to Shiva daily, recite the Panchakshara ("Om Namaḥ Śivāya"), and meditate on Shiva as both transcendent (nirguṇa) and graciously personal (saguṇa).