सतीकृतप्रार्थना तथा परतत्त्वजिज्ञासा — Satī’s Prayer and Inquiry into the Supreme Principle
అధ్యాయము 23లో బ్రహ్మా వర్ణించునది—శంకరునితో దీర్ఘకాల దివ్యవిహారానంతరం సతీ అంతర్ముఖంగా తృప్తి పొంది వైరాగ్యభావం పొందుతుంది. ఆమె ఏకాంతంలో శివుని సమీపించి సాష్టాంగ నమస్కారం చేసి అంజలి సమర్పించి ఘనమైన స్తుతి చేస్తుంది—దేవదేవ, మహాదేవ, కరుణాసాగర, ఆర్తత్రాణ; అలాగే పరమపురుషుడు, రజః-సత్త్వ-తమఃలకు అతీతుడు, నిర్గుణుడూ సగుణుడూ, సాక్షి, అవికార ఈశ్వరుడు. అనంతరం తన సౌభాగ్యాన్ని స్మరించి ‘పరం తత్త్వం’ బోధించమని కోరుతుంది—దానివల్ల జీవుడు సుఖం పొందీ సంసారదుఃఖాన్ని సులభంగా దాటగలడు; విషయాసక్తుడైనా పరమపదాన్ని పొంది ‘సంసారీ’గా ఉండడు. జీవుల ఉద్ధరణార్థమే ఆదిశక్తి ఈ జిజ్ఞాస చేస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एवं कृत्वा विहारं वै शंकरेण च सा सती । संतुष्टा साभवच्चाति विरागा समजायत
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఈ విధంగా శంకరునితో దివ్య విహారాలు చేసి సతీ అత్యంత సంతుష్టురాలైంది; ఆమె హృదయంలో గాఢమైన వైరాగ్యం జన్మించింది.
Verse 2
एकस्मिन्दिवसे देवी सती रहसि संगता । शिवं प्रणम्य सद्भक्त्या न्यस्योच्चैः सुकृतांजलिः
ఒక దినమున దేవి సతీ ఏకాంతంలో శివుని కలిసింది. సద్భక్తితో శివునికి ప్రణామం చేసి, సుకృత అంజలిని జోడించి ఆమె గట్టిగా పలికింది.
Verse 3
सुप्रसन्नं प्रभुं नत्वा सा दक्षतनया सती । उवाच सांजलिर्भक्त्या विनयावनता ततः
అత్యంత ప్రసన్నుడైన ప్రభువుకు నమస్కరించి, దక్షుని కుమార్తె సతీ తరువాత భక్తితో అంజలి జోడించి, వినయంతో వంగి పలికింది.
Verse 4
सत्युवाच । देवदेव महादेव करुणा सागर प्रभो । दीनोद्धर महायोगिन् कृपां कुरु ममोपरि
సతి పలికెను— ఓ దేవదేవ మహాదేవా, కరుణాసాగర ప్రభూ! ఓ దీనోద్ధారక మహాయోగీ, నాపై కృప చూపుము.
Verse 5
त्वं परः पुरुषस्स्वामी रजस्सत्त्वतमः परः । निर्गुणस्सगुणस्साक्षी निर्विकारी महाप्रभुः
నీవే పరమపురుషుడు, స్వామి; రజస్సత్వతమస్సులకు అతీతుడు. నీవు నిర్గుణుడైయుండి సగుణరూపంగా ప్రకాశించువాడు; సాక్షి-చైతన్యము, నిర్వికార మహాప్రభువు.
Verse 6
धन्याहं ते प्रिया जाता कामिनी सुविहारिणी । जातस्त्वं मे पतिस्स्वामिन्भक्तिवात्सल्यतो हर
నేను ధన్యురాలిని—మీ ప్రియగా, మీ సాన్నిధ్యంలో విహరించే స్నేహమయిన కామినిగా అయ్యాను। హే హరా! భక్తిపై మీ వాత్సల్యంతో మీరు నా భర్త, నా స్వామి అయ్యారు।
Verse 7
कृतो बहुसमा नाथ विहारः परमस्त्वया । संतुष्टाहं महेशान निवृत्तं मे मनस्ततः
హే నాథా! అనేక సంవత్సరాలు మీరు నాతో పరమ దివ్య సాన్నిధ్యానందాన్ని అనుభవించారు। హే మహేశానా! నేను సంపూర్ణంగా తృప్తి చెందాను; అందువల్ల నా మనస్సు ఇప్పుడు శాంతించి నివృత్తమైంది।
Verse 8
ज्ञातुमिच्छामि देवेश परं तत्त्वं सुखावहम् । यं न संसारदुःखाद्वै तरेज्जीवोंजसा हर
హే దేవేశా! నిజమైన సుఖాన్ని ప్రసాదించే ఆ పరమ తత్త్వాన్ని నేను తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను; దాని లేకుండా, హే హరా, జీవుడు సంసారదుఃఖాన్ని సులభంగా దాటలేడు।
Verse 9
यत्कृत्वा विषयी जीवस्स लभेत्परमं पदम् । संसारी न भवेन्नाथ तत्त्वं वद कृपां कुरु
హే నాథా! విషయాలలో ఆసక్తుడైన జీవుడైనా ఏం చేస్తే పరమ పదాన్ని పొందగలడు, ఇక సంసారబంధంలో ఉండడు? కృపచేసి తత్త్వాన్ని చెప్పండి।
Verse 10
ब्रह्मोवाच । इत्यपृच्छत्स्म सद्भक्त्या शंकरं सा सती मुने । आदिशक्तिर्महेशानी जीवोद्धाराय केवलम्
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీ, ఆ సతీ సద్భక్తితో శంకరుని ప్రశ్నించింది. ఆమె ఆదిశక్తి, మహేశానీ; కేవలం జీవుల उद्धారము మరియు మోక్షార్థమే ఈ ప్రశ్న.
Verse 11
आकर्ण्य तच्छिवः स्वामी स्वेच्छयोपात्तविग्रहः । अवोचत्परमप्रीतस्सतीं योगविरक्तधीः
అది విని స్వేచ్ఛతో రూపం ధరించే స్వామి శ్రీశివుడు, యోగవైరాగ్యబుద్ధితో, పరమ అసంతృప్తితో సతీదేవిని ఉద్దేశించి పలికెను।
Verse 12
शिव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि दाक्षायणि महेश्वरि । परं तत्त्वं तदेवानुशयी मुक्तो भवेद्यतः
శివుడు పలికెను—హే దేవి, హే దాక్షాయణి, హే మహేశ్వరి, వినుము. పరమ తత్త్వాన్ని నేను చెప్పుదును; దానిలోనే నిలిచినవాడు ముక్తుడగును।
Verse 13
परतत्त्वं विजानीहि विज्ञानं परमेश्वरी । द्वितीयं स्मरणं यत्र नाहं ब्रह्मेति शुद्धधीः
హే పరమేశ్వరి, పరతత్త్వాన్ని నిజమైన విజ్ఞానంగా తెలుసుకొనుము. ఇది రెండవ స్మరణ—శుద్ధబుద్ధితో ‘నేను బ్రహ్మను కాను’ అని స్మరించుట।
Verse 14
तद्दुर्लभं त्रिलोकेस्मिंस्तज्ज्ञाता विरलः प्रिये । यादृशो यस्सदासोहं ब्रह्मसाक्षात्परात्परः
హే ప్రియే, ఆ తత్త్వం త్రిలోకములలో అత్యంత దుర్లభం; దానిని తెలిసినవాడూ అరుదు. నేను నిత్యముగా యథావిధిగా ఉన్నాను—బ్రహ్మసాక్షాత్కారస్వరూపుడను—పరాత్పర పరముడను నేనే।
Verse 15
तन्माता मम भक्तिश्च भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । सुलभा मत्प्रसादाद्धि नवधा सा प्रकीर्तिता
ఆ దివ్యమాతే నా భక్తి; అది భోగముక్తి ఫలములను ప్రసాదించును. నా ప్రసాదముచేత అది సులభం, మరియు అది నవధాభక్తిగా ప్రసిద్ధం।
Verse 16
भक्तौ ज्ञाने न भेदो हि तत्कर्तुस्सर्वदा सुखम् । विज्ञानं न भवत्येव सति भक्तिविरोधिनः
భక్తి మరియు (తత్త్వ)జ్ఞానముల మధ్య నిజంగా భేదం లేదు; ఆ మార్గాన్ని ఆచరించువానికి ఎల్లప్పుడూ సుఖమే. కాని భక్తికి విరోధిగా ఉన్నవానికి విజ్ఞానం (సాక్షాత్కార వివేకం) అసలు కలుగదు.
Verse 17
भक्त्या हीनस्सदाहं वै तत्प्रभावाद्गृहेष्वपि । नीचानां जातिहीनानां यामि देवि न संशयः
దేవీ, నేను భక్తి లేనివాడనైతే, దాని ప్రభావం వల్ల నేను నీచులూ, జాతిహీనులూ అయిన వారి ఇళ్లలోకూడా చేరిపోతాను; ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 18
सा भक्तिर्द्विविधा देवि सगुणा निर्गुणा मता । वैधी स्वाभाविकी या या वरा सा त्ववरा स्मृता
దేవీ, భక్తి రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది—సగుణా, నిర్గుణా. వీటిలో విధినిష్ఠమైన (వైధీ) భక్తి శ్రేష్ఠమని, స్వాభావికమైన (స్వతఃస్ఫూర్తి) భక్తి అవరమని స్మరించబడింది.
Verse 19
नैष्ठिक्या नैष्ठिकी भेदाद्द्विविधे द्विविधे हि ते । षड्विधा नैष्ठिकी ज्ञेया द्वितीयैकविधा स्मृता
‘నైష్ఠిక్య’ మరియు ‘నైష్ఠికీ’ అనే భేదం వల్ల ఇవి నిజంగా ద్వివిధములు. వాటిలో నైష్ఠికీ షడ్విధమని గ్రహించవలెను; రెండవది నైష్ఠిక్యము ఏకవిధమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.
Verse 20
विहिताविहिताभेदात्तामनेकां विदुर्बुधाः । तयोर्बहुविधत्वाच्च तत्त्वं त्वन्यत्र वर्णितम्
విధించినది మరియు నిషిద్ధమైనది అనే భేదం వల్ల జ్ఞానులు దానిని అనేకరూపములుగా తెలుసుకొంటారు. రెండూ బహువిధములు కావున వాటి తత్త్వం ఇతరత్ర వివరించబడింది.
Verse 21
ते नवांगे उभे ज्ञेये वर्णिते मुनिभिः प्रिये । वर्णयामि नवांगानि प्रेमतः शृणु दक्षजे
ప్రియే, మునులు వర్ణించిన ఈ రెండు నవాంగ సమూహాలు తెలుసుకోవలసినవే. ఇప్పుడు నేను ప్రేమతో నవాంగాలను వివరిస్తాను—దక్షకన్యా, స్నేహంతో వినుము.
Verse 22
श्रवणं कीर्तनं चैव स्मरणं सेवनं तथा । दास्यं तथार्चनं देवि वंदनं मम सर्वदा
హే దేవీ, నాకెప్పుడూ ప్రియమైనవి (ఫలప్రదమైనవి)—శ్రవణం, కీర్తనం, స్మరణం, సేవనం, దాస్యభావం, అర్చనం మరియు వందనం.
Verse 23
सख्यमात्मार्पणं चेति नवांगानि विदुर्बुधाः । उपांगानि शिवे तस्या बहूनि कथितानि वै
బుద్ధిమంతులు సఖ్యము మరియు ఆత్మార్పణముతో కూడిన వీటినే భక్తి యొక్క నవాంగములని తెలుసుకొందురు. ఆ శివభక్తికి అనేక ఉపాంగములూ నిజముగా చెప్పబడ్డాయి.
Verse 24
शृणु देवि नवांगानां लक्षणानि पृथक्पृथक् । मम भक्तेर्मनो दत्त्वा भक्ति मुक्तिप्रदानि हि
హే దేవీ, నవాంగ భక్తి యొక్క లక్షణాలను ఒక్కొక్కటిగా వినుము. నా భక్తిలో మనస్సు అర్పించినప్పుడు, ఆ భక్తియే నిజముగా ముక్తిని ప్రసాదించును.
Verse 25
कथादेर्नित्यसम्मानं कुर्वन्देहादिभिर्मुदा । स्थिरासनेन तत्पानं यत्तच्छ्रवणमुच्यते
కథాదుల పట్ల నిత్య గౌరవాన్ని ఆనందంతో దేహేంద్రియములతో అర్పించి, స్థిరాసనంలో కూర్చుని దానిని పానంచేయుటనే ‘శ్రవణం’ అని అంటారు.
Verse 26
हृदाकाशेन संपश्यञ् जन्मकर्माणि वै मम । प्रीत्याचोच्चारणं तेषामेतत्कीर्तनमुच्यते
హృదయాకాశంలో నా జన్మములు మరియు దివ్యకర్మలను దర్శించి, ప్రేమతో వాటిని ఉచ్చరించుటనే ‘కీర్తనం’ అని అంటారు.
Verse 27
व्यापकं देवि मां दृष्ट्वा नित्यं सर्वत्र सर्वदा । निर्भयत्वं सदा लोके स्मरणं तदुदाहृतम्
ఓ దేవీ, నన్ను సర్వవ్యాపిగా—నిత్యం, సర్వత్ర, సర్వదా—దర్శించుట వలన లోకంలో ఎల్లప్పుడూ నిర్భయత్వం లభిస్తుంది; ఇదే నిజమైన ‘స్మరణం’ అని ప్రకటించబడింది.
Verse 28
अरुणोदयमारभ्य सेवाकालेंचिता हृदा । निर्भयत्वं सदा लोके स्मरणं तदुदाहृतम्
సూర్యోదయం మొదలుకొని, సేవాకాలంలో హృదయాన్ని స్థిరంగా నిలిపి భక్తితో నిమగ్నుడైనవాడు లోకంలో ఎల్లప్పుడూ నిర్భయత్వాన్ని పొందుతాడు—ఇదే శివస్మరణమని ప్రకటించబడింది.
Verse 29
सदा सेव्यानुकूल्येन सेवनं तद्धि गोगणैः । हृदयामृतभोगेन प्रियं दास्यमुदाहृतम्
సేవింపదగిన ప్రభువును ఎల్లప్పుడూ ఆయనకు అనుకూలంగా, ఆయనకు ప్రీతికరంగా సేవించడమే నిజమైన ‘సేవ’ అని జ్ఞానులు చెబుతారు. హృదయామృతరసంతో అర్పించే ఇలాంటి ప్రేమభరిత దాస్యభక్తి ప్రభువుకు అత్యంత ప్రియమని ప్రకటించబడింది.
Verse 30
सदा भृत्यानुकूल्येन विधिना मे परात्मने । अर्पणं षोडशानां वै पाद्यादीनां तदर्चनम्
ఎల్లప్పుడూ భృత్యభావంతో, విధి ప్రకారం, నన్ను పరమాత్మను పాద్యాది షోడశోపచారాలతో అర్పించు; అదే నా నిజమైన అర్చన.
Verse 31
मंत्रोच्चारणध्यानाभ्यां मनसा वचसा क्रमात् । यदष्टांगेन भूस्पर्शं तद्वै वंदनमुच्यते
క్రమంగా మనసుతోను వాక్తోను మంత్రోచ్చారణం, ధ్యానం చేసి, అనంతరం అష్టాంగాలతో భూమిని తాకితే, అదే ‘వందన’ (సాష్టాంగ ప్రణామం) అని చెప్పబడుతుంది।
Verse 32
मंगलामंगलं यद्यत्करोतीतीश्वरो हि मे । सर्वं तन्मंगलायेति विश्वासः सख्यलक्षणम्
నా ఈశ్వరుడు మంగళమై కనిపించేదైనా అమంగళమై కనిపించేదైనా ఏది చేసినా, అది అంతా నా పరమ మంగళార్థమే అని నాకు దృఢ విశ్వాసం. శివునితో నిజమైన స్నేహానికి ఇదే లక్షణం.
Verse 33
कृत्वा देहादिकं तस्य प्रीत्यै सर्वं तदर्पणम् । निर्वाहाय च शून्यत्वं यत्तदात्मसमर्पणम्
దేహముతో సహా అన్నిటినీ ఆయన ప్రీతికోసం సిద్ధం చేసి ఆయనకే సమర్పించడం, అలాగే జీవననిర్వాహార్థం కూడా స్వామ్యభావం లేక ‘శూన్య’ంగా ఉండటం—ఇదే నిజమైన ఆత్మసమర్పణ.
Verse 34
नवांगानीति मद्भक्तेर्भुक्तिमुक्तिप्रदानि च । मम प्रियाणि चातीव ज्ञानोत्पत्तिकराणि च
ఇవే నా భక్తికి చెందిన తొమ్మిది అంగాలు; ఇవి భోగమును మరియు మోక్షమును రెండింటినీ ప్రసాదిస్తాయి. ఇవి నాకు అత్యంత ప్రియమైనవి, అలాగే సత్యజ్ఞానోదయానికి కారణములు కూడా.
Verse 35
उपांगानि च मद्भक्तेर्बहूनि कथितानि वै । बिल्वादिसेवनादीनि समू ह्यानि विचारतः
నా భక్తికి అనేక ఉపాంగాలు చెప్పబడ్డాయి—బిల్వపత్రాలను భక్తితో అర్పించడం, సేవించడం మొదలైన ఆచారాలు—వాటిని విచారించి క్రమంగా సమాహరించినవే।
Verse 36
इत्थं सांगोपांगभक्तिर्मम सर्वोत्तमा प्रिये । ज्ञानवैराग्यजननी मुक्तिदासी विराजते
ప్రియే, ఈ విధంగా నా భక్తి—సాంగోపాంగంగా సంపూర్ణమైనది—అత్యుత్తమంగా ప్రకాశిస్తుంది. అది జ్ఞానం, వైరాగ్యాన్ని జన్మింపజేసి, మోక్షానికి దారి చూపే దాసిలా నిలుస్తుంది।
Verse 37
सर्वकर्मफलोत्पत्तिस्सर्वदा त्वत्समप्रिया । यच्चित्ते सा स्थिता नित्यं सर्वदा सोति मत्प्रियः
సర్వకర్మఫలాల ఉత్పత్తికి నిత్య కారణమైన ఆమె నీకు నీతో సమానంగా ప్రియమైనది. ఎవడు ఆమెను ఎల్లప్పుడూ హృదయంలో స్థిరంగా ఉంచుతాడో, వాడు సదా నాకు అత్యంత ప్రియుడు।
Verse 38
त्रैलोक्ये भक्तिसदृशः पंथा नास्ति सुखावहः । चतुर्युगेषु देवेशि कलौ तु सुविशेषतः
దేవేశీ, త్రిలోకాల్లో భక్తికి సమానంగా సుఖాన్ని ప్రసాదించే మార్గం లేదు. నాలుగు యుగాల్లో—ప్రత్యేకించి కలియుగంలో—ఇది మరింత విశేషంగా సత్యం।
Verse 39
कलौ तु ज्ञानवैरागो वृद्धरूपौ निरुत्सवौ । ग्राहकाभावतो देवि जातौ जर्जर तामति
హే దేవీ! కలియుగంలో జ్ఞానం, వైరాగ్యం వృద్ధరూపమై ఉత్సవహీనమైపోతాయి. యోగ్య గ్రాహకుల లేమివల్ల అవి జర్జరత్వం, దౌర్బల్యాన్ని పొందుతాయని చెప్పబడింది.
Verse 40
कलौ प्रत्यक्षफलदा भक्तिस्सर्वयुगेष्वपि । तत्प्रभावादहं नित्यं तद्वशो नात्र संशयः
కలియుగంలో భక్తి ప్రత్యక్ష ఫలాన్ని ఇస్తుంది; నిజానికి అన్ని యుగాల్లోనూ అది ఫలప్రదమే. ఆ భక్తి ప్రభావంతో నేను నిత్యం దాని వశుడనై ఉంటాను—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 41
यो भक्तिमान्पुमांल्लोके सदाहं तत्सहायकृत् । विघ्नहर्ता रिपुस्तस्य दंड्यो नात्र च संशयः
ఈ లోకంలో ఎవడు భక్తిమంతుడో, అతనికి నేను ఎల్లప్పుడూ సహాయకుడను. అతని క్షేమానికి విఘ్నం కలిగించే శత్రువు తప్పక శిక్షార్హుడు—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 42
भक्तहेतोरहं देवि कालं क्रोधपरिप्लुतः । अदहं वह्निना नेत्रभवेन निजरक्षकः
హే దేవీ! భక్తుని خاطر నేను క్రోధంతో పరిప్లుతుడనై, నా కన్ను నుండి పుట్టిన అగ్నితో కాలుణ్ణి దహించాను; నేను నేనే నా రక్షకుడనై నిలిచాను.
Verse 43
भक्तहेतोरहं देवि रव्युपर्यभवं किल । अतिक्रोधान्वितः शूलं गृहीत्वाऽन्वजयं पुरा
హే దేవీ! భక్తుని خاطر నేను ఒకసారి సూర్యుని పైకి వెళ్లాను. ఆపై తీవ్రమైన క్రోధంతో త్రిశూలాన్ని పట్టుకొని, పూర్వకాలంలో (అపరాధిని) వెంబడించాను.
Verse 44
भक्तहेतोरहं देवि रावणं सगणं क्रुधा । त्यजति स्म कृतो नैव पक्षपातो हि तस्य वै
హే దేవీ, నా భక్తుని హేతువుగా నేను క్రోధంతో రావణుని అతని గణాలతో కూడ విడిచిపెట్టితిని; నిజముగా అతనిపట్ల ఎప్పుడూ పక్షపాతం చేయలేదు।
Verse 45
भक्तहेतोरहं देवि व्यासं हि कुमतिग्रहम् । काश्या न्यसारयत् क्रोधाद्दण्डयित्वा च नंदिना
హే దేవీ, భక్తుని హేతువుగా క్రోధంతో కుమతిగ్రస్తుడైన వ్యాసుని కాశీ నుండి వెళ్లగొట్టించితిని; నందితో అతనికి దండన కూడా చేయించితిని।
Verse 46
किं बहूक्तेन देवेशि भक्त्याधीनस्सदा ह्यहम् । तत्कर्तुं पुरुषस्यातिवशगो नात्र संशयः
హే దేవేశీ, ఎక్కువ మాటలెందుకు? నేను ఎల్లప్పుడూ భక్తికి ఆధీనుడను; అది చేయుటకు భక్తపురుషుని సంపూర్ణ వశంలోనే ఉంటాను—ఇందులో సందేహం లేదు।
Verse 47
ब्रह्मोवाच । इत्थमाकर्ण्य भक्तेस्तु महत्त्वं दक्षजा सती । जहर्षातीव मनसि प्रणनाम शिवं मुदा
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు భక్తి మహత్త్వమును విని దక్షకన్య సతీ మనసులో అత్యంత ఆనందించింది; హర్షంతో శివునికి నమస్కరించింది।
Verse 48
पुनः पप्रच्छ सद्भक्त्या तत्काण्डविषयं मुने । शास्त्रं सुखकरं लोके जीवोद्धारपरायणम्
తరువాత ఆమె సద్భక్తితో మునిని ఆ కాండ విషయమై మరల ప్రశ్నించింది—లోకానికి శుభసుఖకరమైనది, జీవోద్ధారమునకు అంకితమైన శాస్త్రమది।
Verse 49
सयंत्रमंत्रशास्त्रं च तन्माहात्म्यं विशेषतः । अन्यानि धर्मवस्तूनि जीवोद्धारकराणि हि
మరియు (ఆయన) యంత్ర-మంత్ర శాస్త్రాలను, ప్రత్యేకంగా వాటి మహాత్మ్యాన్ని వివరించెను; అలాగే ఇతర ధర్మవిషయాలను కూడా—అవి నిజంగా జీవోద్ధారానికి సాధనములు.
Verse 50
शंकरोपि तदाकर्ण्य सतीं प्रश्नं प्रहृष्टधीः । वर्णयामास सुप्रीत्या जीवोद्धाराय कृत्स्नशः
సతీ ప్రశ్నను విని శంకరుడును—హర్షిత మనస్సుతో—జీవోద్ధారార్థం మహా ప్రీతితో సమస్తాన్ని సంపూర్ణంగా వివరించెను.
Verse 51
तत्र शास्त्रं सयंत्रं हि सपंचाङ्गं महेश्वरः । बभाषे महिमानं च तत्तद्दैववरस्य वै
అక్కడ మహేశ్వరుడు యంత్రసహిత శాస్త్రాన్ని పంచాంగాలతో కూడి ఉపదేశించెను; అలాగే ఆ ఆ దివ్యశ్రేష్ఠ వ్రతాచారాల మహిమను కూడా ప్రకటించెను.
Verse 52
सेतिहासकथं तेषां भक्तमाहात्म्यमेव च । सवर्णाश्रमधर्मांश्च नृपधर्मान् मुनीश्वर
హే మునీశ్వరా! ఇందులో వారితో సంబంధించిన పవిత్ర ఇతిహాసకథలు, భక్తి మహాత్మ్యం, వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు మరియు రాజధర్మములు కూడా ఉపదేశించబడుతున్నాయి।
Verse 53
सुतस्त्रीधर्ममाहात्म्यं वर्णाश्रममनश्वरम् । वैद्यशास्त्रं तथा ज्योतिश्शास्त्रं जीवसुखावहम्
సూతుడు పలికెను— ఇందులో పుత్రధర్మం, స్త్రీధర్మం యొక్క మహాత్మ్యం, నశించని వర్ణాశ్రమవ్యవస్థ, అలాగే వైద్యశాస్త్రం మరియు జ్యోతిషశాస్త్రం—జీవుల సుఖక్షేమకరమైనవి—కూడా బోధించబడుతున్నాయి।
Verse 54
सामुद्रिकं परं शास्त्रमन्यच्छास्त्राणि भूरिशः । कृपां कृत्वा महे शानो वर्णयामास तत्त्वतः
కరుణతో మహేశానుడు పరమ సాముద్రిక శాస్త్రాన్ని, అలాగే మరెన్నో శాస్త్రాలను తత్త్వంగా సత్యంగా వివరించాడు.
Verse 55
इत्थं त्रिलोकसुखदौ सर्वज्ञौ च सतीशिवौ । लोकोपकारकरणधृतसद्गुणविग्रहौ
ఇట్లుగా త్రిలోకాలకు సుఖప్రదులై, సర్వజ్ఞులైన సతీ-శివులు, లోకహితాన్ని సాధించుటకై సద్గుణసంపన్నమైన దివ్య స్వరూపాలను ధరించారు।
Verse 56
चिक्रीडाते बहुविधे कैलासे हिमवद्गिरौ । अन्यस्थलेषु च तदा परब्रह्मस्वरूपिणौ
అప్పుడు పరబ్రహ్మస్వరూపులైన ఆ ఇద్దరు సతీ-శివులు హిమవద్గిరిలోని కైలాసంలోను, ఇతర స్థలాలలోను అనేక విధాలుగా క్రీడించారు।
Frequently Asked Questions
Satī, after enjoying divine companionship with Śiva, privately approaches him and—through praise and humility—requests instruction on the supreme tattva that liberates beings from saṃsāra.
The passage models the transition from fulfillment to vairāgya and from devotion (stuti) to liberating knowledge (tattva-jñāna), presenting inquiry itself as an act of compassion for the jīva’s uplift.
Śiva is highlighted as both transcendent and immanent: beyond the three guṇas, yet also the personal lord (Mahādeva) and the inner witness (sākṣī), approached through grace and bhakti.