Shloka 53

शिवानुकम्पा, ब्रह्मणो निर्भयत्वं च (Śiva’s Compassion and Brahmā’s Fearlessness)

Devanagari script

तैस्सर्वैस्सगणैश्शंभुस्सत्यः च स्वस्त्रिया युतः । प्राप स्वं धाम संहृष्टो हिमवद्गिरि शोभितम्

Transliteration

taissarvaissagaṇaiśśaṃbhussatyaḥ ca svastriyā yutaḥ | prāpa svaṃ dhāma saṃhṛṣṭo himavadgiri śobhitam

Translation

అప్పుడు శంభువు—వాక్యసత్యుడు—ఆ గణాలన్నిటితో కూడి, తన స్వపత్నితో సహా, హర్షంతో హిమవద్గిరి శోభితమైన తన దివ్య ధామాన్ని చేరాడు।

Word by Word

• तैः: with those
• तैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वैः: all
• सर्वैः: करण (Karaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying) तैः

• सगणैः: with (his) attendants
• सगणैः: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: सगण (प्रातिपदिक; स+गण)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सत्यः: Satya (name/epithet)
• सत्यः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठानुसार) शिवस्य नाम/विशेषणरूपेण

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• स्वस्त्रिया: with his own wife
• स्वस्त्रिया: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: स्व-स्त्री (प्रातिपदिक; स्व+स्त्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• युतः: joined/accompanied
• युतः: कर्ता (Karta)
• Type: Adjective
• Root: युत (कृदन्त; √युज् (धातु) + निṣṭhā)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)

• प्राप: reached
• प्राप: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: प्र+आप्/आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वम्: his own
• स्वम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक/सर्वनामसदृश)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying) धाम

• धाम: abode
• धाम: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• संहृष्टः: delighted
• संहृष्टः: कर्ता (Karta)
• Type: Adjective
• Root: संहृष्ट (कृदन्त; √हृष् (धातु) + निṣṭhā)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त

• हिमवत्-गिरि: Himavat mountain
• हिमवत्-गिरि: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: हिमवत्-गिरि (प्रातिपदिक; हिमवत्+गिरि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (समासः) ‘Himavat mountain’

• शोभितम्: adorned/beautified
• शोभितम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: शोभित (कृदन्त; √शुभ्/शोभ् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; विशेषण (qualifying) धाम

Speaker

Sūta Gosvāmi (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Jyotirlinga Context

Jyotirlinga: Kedāranātha

Sthala Purana: The verse situates Śiva’s dhāma amid Himavat; later Śaiva sthala traditions in the Himalaya (including Kedāra) identify the region as Śiva’s favored abode where he is especially accessible to devotees.

Significance: Darśana in the Himalayan abode signifies nearness to the Lord beyond worldly rites; pilgrimage is framed as purification and steadfastness in bhakti.

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva
• Ganas
• Himavan (Himalaya)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Śiva as satya—perfectly steadfast and truthful—showing that the Supreme Pati governs events without contradiction, and that His dhāma symbolizes divine order, protection, and the soul’s aspiration toward nearness to Śiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By portraying Śiva with His gaṇas and consort, the verse emphasizes Saguna Śiva—approachable and worshipable—supporting devotional practice where the Liṅga is revered as the tangible focus of Śiva’s presence and grace.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is dhyāna on Śiva’s dhāma (Kailāsa/Himālaya imagery) while repeating the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya,” cultivating steadiness (satya) and joyful surrender.