Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 4

देवीयोगनिद्रास्तुतिḥ तथा चण्डिकायाः प्रादुर्भावः | Hymn to Devī Yogānidrā and the Manifestation of Caṇḍikā

Devanagari script

सर्वत्र व्यापिनीं नित्यां निरालंबां निराकुलाम् । त्रिदेवजननीं वंदे स्थूलस्थूलामरूपिणीम्

Transliteration

sarvatra vyāpinīṃ nityāṃ nirālaṃbāṃ nirākulām | tridevajananīṃ vaṃde sthūlasthūlāmarūpiṇīm

Translation

సర్వత్ర వ్యాపించిన నిత్య దేవిని నేను వందిస్తున్నాను—ఆమె నిరాలంబ, నిరాకుల; త్రిదేవమాత; స్థూలాతిస్థూల రూపములలోనూ ఉన్నప్పటికీ నిజానికి అరూపిణి.

Word by Word

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place: everywhere)

• व्यापिनीम्: all-pervading
• व्यापिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: व्यापिन् (प्रातिपदिक; √व्याप्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• नित्याम्: eternal
• नित्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• निरालम्बाम्: without support/independent
• निरालम्बाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आलम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); निः-उपसर्गयुक्त (without support)

• निराकुलाम्: unagitated/unconfused
• निराकुलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + आकुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• त्रि-देव-जननीम्: mother of the three gods
• त्रि-देव-जननीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + जननी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (Tatpurusha): त्रयाणां देवानां जननी; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• वन्दे: I bow to / I worship
• वन्दे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वन्द् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular)

• स्थूल-स्थूलाम्: very gross/manifest as gross
• स्थूल-स्थूलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक) + स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (Karmadharaya): स्थूला स्थूला (अतिशयार्थ/पुनरुक्ति); स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अ-रूपिणीम्: formless
• अ-रूपिणीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रूपिणी (प्रातिपदिक) + अ (नञ्)
• Form: नञ्-तत्पुरुष (negation): अरूपिणी; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Mantra: सर्वत्र व्यापिनीं नित्यां निरालंबां निराकुलाम् । त्रिदेवजननीं वंदे स्थूलस्थूलामरूपिणीम्

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: liberating

Characters & Entities

• Devi (Shakti)
• Brahma
• Vishnu
• Rudra (Shiva)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse teaches that the Divine Mother (Śakti) is simultaneously immanent and transcendent—pervading all existence, yet essentially formless and ever serene—guiding the devotee from external appearances to the inner, unconditioned reality aligned with Shaiva Siddhanta devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By affirming that the formless reality is present even within gross forms, it supports Saguna worship (such as Śiva-liṅga pūjā) as a valid doorway to realize the Nirguna truth—Śiva and Śakti as the underlying, all-pervading principle beyond form.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is silent japa of the Panchakshara ("Om Namaḥ Śivāya") with contemplation that the Divine is self-supported and all-pervading; during worship, treat the visible form (liṅga or mūrti) as a focus for realizing the formless presence.