विष्णोर्दर्शनं स्तुतिश्च (Viṣṇu’s Manifestation and Brahmā’s Hymn)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः । कथितं सुचरित्रं ते शंकरस्य परात्मनः

నారదుడు పలికెను—ఓ బ్రహ్మన్, ఓ విధాత, ఓ మహాభాగ! శివభక్తియందు ఆసక్తమైన బుద్ధి కలవాడవైన నీవు ధన్యుడవు. పరమాత్మ శంకరుని శుభోత్తమ చరిత్రాన్ని నీవు వివరించితివి.

Verse 2

निजाश्रमे गते कामे सगणे सरतौ ततः । किमासीत्किमकार्षीस्त्वं तश्चरित्रं वदाधुना

కాముడు తన గణములతో కూడ తన ఆశ్రమమునకు వెళ్లి, ఆపై సంచరించుచుండగా, తరువాత ఏమైంది? నీవు ఏమి చేసితివి? ఇప్పుడు అతని ప్రవర్తన వృత్తాంతమును విస్తారంగా చెప్పుము.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या चरित्रं शशिमौलिनः । यस्य श्रवणमात्रेण निर्विकारो भवेन्नरः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ నారదా, సంతోషభక్తితో శశిమౌలి (శివుడు) యొక్క పవిత్ర చరిత్రను వినుము. దాని కేవల శ్రవణమాత్రముననే మనిషి నిర్వికారుడై అచలుడగును.

Verse 4

निजाश्रमं गते कामे परिवारसमन्विते । यद्बभूव तदा जातं तच्चरित्रं निबोध मे

కాముడు పరివారంతో కూడి తన ఆశ్రమానికి వెళ్లినప్పుడు, అప్పుడు ఏది జరిగిందో—ఆ వృత్తాంతాన్ని నాకు స్పష్టంగా తెలియజేయుము.

Verse 5

नष्टोभून्नारद मदो विस्मयोऽभूच्च मे हृदि । निरानंदस्य च मुनेऽपूर्णो निजमनोरथे

ఓ నారదా, నా గర్వం నశించింది; నా హృదయంలో ఆశ్చర్యం కలిగింది. ఓ మునీ, నా మనోరథం అపూర్ణమై ఉండటంతో నేను ఆనందరహితుడనయ్యాను.

Verse 6

अशोचं बहुधा चित्ते गृह्णीयात्स कथं स्त्रियम् । निर्विकारी जितात्मा स शंकरो योगतत्परः

మనస్సులో ఎన్నిసార్లు శోకాన్ని ఆశ్రయించేవాడు స్త్రీని ఎలా స్వీకరిస్తాడు? శంకరుడు నిర్వికారుడు, జితాత్ముడు, యోగనిష్ఠుడు।

Verse 7

इत्थं विचार्य बहुधा तदाहं विमदो मुने । हरिं तं सोऽस्मरं भक्त्या शिवात्मानं स्वदेहदम्

ఇలా అనేక విధాలుగా విచారించి, ఓ మునీ, నేను మోహరహితుడనయ్యాను. ఆపై భక్తితో ఆ హరిని స్మరించాను—ఆయనే తత్త్వतः శివస్వరూపుడు, భక్తునికి తన స్వస్వరూపాన్నే ప్రసాదించువాడు।

Verse 8

अस्तवं च शुभस्तोत्रैर्दीनवाक्यसमन्वितैः । तच्छ्रुत्वा भगवानाशु बभूवाविर्हि मे पुरा

ఆమె దైన్యవినయంతో కూడిన శుభ స్తోత్రాలతో ఆయనను స్తుతించింది. అది విని భగవాన్ త్వరగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు—ఇది పూర్వం నాకు జరిగినట్లే।

Verse 9

चतुर्भुजोरविंदाक्षः शंरववार्ज गदाधरः । लसत्पीत पटश्श्यामतनुर्भक्तप्रियो हरिः

హరి చతుర్భుజుడు, కమలనేత్రుడు, శంఖ-చక్ర-గదాధారి. ప్రకాశించే పీతాంబరంతో, శ్యామవర్ణ దేహంతో విరాజిల్లి, భక్తులకు అత్యంత ప్రియుడయ్యాడు।

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखण्डे ब्रह्मविष्णुसंवादो नाम दशमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము రెండవ గ్రంథమైన రుద్రసంహితలో, రెండవ విభాగమైన సతీఖండంలో ‘బ్రహ్మవిష్ణుసంవాదము’ అనే పదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 11

हरिराकर्ण्य तत्स्तोत्रं सुप्रसन्न उवाच माम् । दुःखहा निजभक्तानां ब्रह्माणं शरणं गतम्

ఆ స్తోత్రాన్ని విని హరి (విష్ణువు) అత్యంత ప్రసన్నుడై నాతో పలికెను— “నేను నా భక్తుల దుఃఖహర్తను. ఓ బ్రహ్మా, శరణాగతుడవై వచ్చితివి— నీ అవసరం చెప్పుము।”

Verse 12

हरिरुवाच । विधे ब्रह्मन् महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं लोककारक । किमर्थं स्मरणं मेऽद्य कृतं च क्रियते नुतिः

హరి పలికెను— “ఓ విధాత బ్రహ్మన్, మహాప్రాజ్ఞ! నీవు ధన్యుడవు, లోకకర్తవు. నేడు నన్నెందుకు స్మరించితివి? ఏ ప్రయోజనంతో ఈ స్తుతి చేయబడుచున్నది?”

Verse 13

किं जातं ते महद्दुःखं मदग्रे तद्वदाधुना । शमयिष्यामि तत्सर्वं नात्र कार्य्या विचारणा

నీకు ఏ మహాదుఃఖం కలిగింది? ఇప్పుడు నా ముందే చెప్పుము. నేను అది అంతా శమింపజేస్తాను— ఇందులో సందేహం గానీ విచారం గానీ అవసరం లేదు।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इति विष्णोर्वचश्श्रुत्वा किंचिदुच्छवसिताननः । अवोच वचनं विष्णुं प्रणम्य सुकृतांजलिः

బ్రహ్ముడు పలికెను—విష్ణువు మాటలు విని అతని ముఖం కొంత ప్రకాశించి ఉపశమించింది. అతడు విష్ణువుకు నమస్కరించి సుశోభిత అంజలి బద్ధం చేసి ఇలా పలికెను.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवदेव रमानाथ मद्वार्तां शृणु मानद । श्रुत्वा च करुणां कृत्वा हर दुःखं कमावह

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే దేవదేవా, హే రమానాథా, హే మానదా! నా వార్త వినుము. విని కరుణ చూపుము, హే హరా; దుఃఖాన్ని తొలగించి ఇష్టాన్ని సిద్ధింపుము.

Verse 16

रुद्रसंमोहनार्थं हि कामं प्रेषितवानहम् । परिवारयुतं विष्णो समारमधुबांधवम्

రుద్రుని మోహింపజేయుటకే నేను కామదేవుని పంపితిని. హే విష్ణో, మధుబాంధవా! అతడు తన పరివారంతోను, సహచరితోను బయలుదేరెను.

Verse 17

चक्रुस्ते विविधोपायान् निष्फला अभवंश्च ते । अभवत्तस्य संमोहो योगिनस्समदर्शिनः

వారు అనేక విధాల ఉపాయాలు చేశారు; అవన్నీ ఫలించలేదు. అప్పుడు సమదర్శి యోగిలో కూడా మోహం కలిగింది.

Verse 18

इत्याकर्ण्य वचो मे स हरिर्मां प्राह विस्मितः । विज्ञाताखिलदज्ञानी शिवतत्त्वविशारदः

నా మాటలను ఈ విధంగా విని ఆ హరి (విష్ణువు) ఆశ్చర్యంతో నన్ను పలికెను—యావత్తు జ్ఞేయమును తెలిసినవాడు, అజ్ఞానరహితుడు, శివతత్త్వమున నిపుణుడు।

Verse 19

विष्णुरुवाच । कस्माद्धेतोरिति मतिस्तव जाता पितामह । सर्वं विचार्य सुधिया ब्रह्मन् सत्यं हि तद्वद

విష్ణువు పలికెను—హే పితామహా! ఏ కారణముచేత నీకు ఈ నిర్ణయం కలిగెను? హే బ్రహ్మన్, సమస్తమును స్వచ్ఛబుద్ధితో విచారించి తరువాత సత్యమును నాకు చెప్పుము।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । शृणु तात चरित्रं तत् तव माया विमोहिनी । तदधीनं जगत्सर्वं सुखदुःखादितत्परम्

బ్రహ్మా పలికెను—“ఓ తాత, వినుము; నీ మాయ మోహింపజేసే, భ్రమింపజేసే శక్తి. దాని ఆధీనమై సమస్త జగత్తు సుఖదుఃఖాది అనుభవాలలో నిత్యం నిమగ్నమై ఉంటుంది.”

Verse 21

ययैव प्रेषितश्चाहं पापं कर्तुं समुद्यतः । आसं तच्छृणु देवेश वदामि तव शासनात्

ఆమె ప్రేరణతోనే నేను పాపకర్మ చేయుటకు ఉత్సుకుడనయ్యాను. ఓ దేవేశ, అది వినుము; నీ ఆజ్ఞ ప్రకారమే నేను పలుకుచున్నాను.

Verse 22

सृष्टिप्रारंभसमये दश पुत्रा हि जज्ञिरे । दक्षाद्यास्तनया चैका वाग्भवाप्यतिसुन्दरी

సృష్టి ఆరంభ సమయంలో నిజముగా పది కుమారులు జన్మించారు; కుమార్తెలలో కూడా ఒకరు—వాగ్భవా—అత్యంత సుందరి, అలాగే దక్షుడు మొదలైనవారూ (ఉద్భవించారు).

Verse 23

धर्मो वक्षःस्थलात्कामो मनसोन्योपि देहतः । जातास्तत्र सुतां दृष्ट्वा मम मोहो भवद्धरे

ధర్ముడు (నా) వక్షస్థలమునుండి జన్మించాడు, కాముడు (నా) మనసునుండి; మరొక (సత్త్వం) నా దేహమునుండి ఉద్భవించింది. అయితే అక్కడ ఆ కుమార్తెను చూచి, ఓ భూధరా, నాలో మోహము కలిగింది.

Verse 24

कुदृष्ट्या तां समद्राक्ष तव मायाविमोहितः । तत्क्षणाद्धर आगत्य मामनिन्दत्सुतानपि

నీ మాయవల్ల మోహితుడై అతడు ఆమెను కుదృష్టితో చూచెను. ఆ క్షణమే హరుడు (శివుడు) వచ్చి నన్నును నా కుమారులనును కూడ దూషించెను.

Verse 25

धिक्कारं कृतवान् सर्वान्निजं मत्वा परप्रभुम् । ज्ञानिनं योगिनं नाथाभोगिनं विजितेन्द्रियम्

అన్నిటికీ తానే అని భావించి అతడు అందరినీ దూషించాడు; అంతేకాదు పరమప్రభువైన ఆయనను కూడా అవమానించాడు—తత్త్వజ్ఞుడు, మహాయోగి, నాథుడు, భోగాతీతుడు, జితేంద్రియుడు అయిన శివుని.

Verse 26

पुत्रो भूत्वा मम हरेऽनिन्दन्मां च समक्षतः । इति दुःखं महन्मे हि तदुक्तं तव सन्निधौ

“హే హరే, నా కుమారుడై ఉండి నన్ను నా సమక్షంలోనే నిందించితివి. ఇది నాకు మహాదుఃఖం—నీ సన్నిధిలోనే నేను ఇలా పలికితిని.”

Verse 27

गृह्णीयाद्यदि पत्नीं स स्यां सुखी नष्टदुःखधी । एतदर्थं समायातुश्शरणं तव केशव

“అతడు భార్యను స్వీకరిస్తే నా దుఃఖబుద్ధి తొలగి నేను సుఖినవుతాను. ఈ కారణంగానే మేము వచ్చాము—హే కేశవా, నీ శరణు కోరుతున్నాము.”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि ब्रह्मणो मधुसूदनः । विहस्य मां द्रुतं प्राह हर्षयन्भवकारकम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—నా మాటలు ఇలా విని మధుసూదనుడు (విష్ణువు) నవ్వి, వెంటనే నాతో పలికెను; నన్ను ఆనందింపజేసి మంగళ-క్షేమాన్ని కలిగించెను।

Verse 29

विष्णुरुवाच । विधे शृणु हि मद्वाक्यं सर्वं भ्रमनिवारणम् । सर्वं वेदागमादीनां संमतं परमार्थतः

విష్ణువు పలికెను—హే విధాత (బ్రహ్మా), నా వాక్యాన్ని వినుము; ఇది సమస్త భ్రమను నివారించును. పరమార్థముగా ఇది వేదాలు, ఆగమాలు మొదలైనవన్నీ సమ్మతించునది।

Verse 30

महामूढमतिश्चाद्य संजातोसि कथं विधे । वेदवक्तापि निखिललोककर्त्ता हि दुर्मतिः

ఓ విధి (బ్రహ్మా)! నేడు నీవు ఇంత మహామూఢత్వంలో ఎలా పడిపోయావు? నీవు వేదవక్తవై, సమస్త లోకాల సృష్టికర్తవై ఉండి కూడా ఇప్పుడు దుర్మతికి లోనయ్యావు.

Verse 31

जडतां त्यज मन्दात्मन् कुरु त्वं नेदृशीं मतिम् । किं ब्रुवंत्यखिला वेदाः स्तुत्या तत्स्मर सद्धिया

ఓ మందబుద్ధీ! ఈ జడత్వాన్ని విడిచిపెట్టు; ఇలాంటి భావనను పెట్టుకోకు. సమస్త వేదాలు ఏమి చెబుతున్నాయో శుద్ధబుద్ధితో స్మరించు—సర్వేశ్వర పరమశివుని స్తుతి చేసి స్మరించు.

Verse 32

रुद्रं जानासि दुर्बुद्धे स्वसुतं परमेश्वरम् । वेदवक्तापि विज्ञानं विस्मृतं तेखिलं विधे

ఓ దుర్బుద్ధీ! రుద్రుడైన పరమేశ్వరుని నీవు నీ కుమారుడిగా భావిస్తున్నావు. ఓ విధి (బ్రహ్మా)! వేదవక్తవై ఉండి కూడా నీ సమస్త వివేకజ్ఞానం నిజంగా మరచిపోయావు.

Verse 33

शंकरं सुरसामान्यं मत्वा द्रोहं करोषि हि । सुबुद्धिर्विगता तेद्याविर्भूता कुमतिस्तथा

శంకరుని దేవతలలో ఒక సాధారణ దేవుడిగా భావించి నీవు నిజంగా అపరాధం చేస్తున్నావు. ఈ రోజు నీ సద్బుద్ధి తొలగిపోయి, నీలో విపరీతమైన కుమతి ఉద్భవించింది।

Verse 34

तत्त्वसिद्धांतमाख्यातं शृणु सद्बुद्धिमावह । यथार्थं निगमाख्यातं निर्णीय भवकारकम्

సద్బుద్ధిని కలిగించే తత్త్వసిద్ధాంతాన్ని విను. ఇది వేదాలు ప్రకటించిన యథార్థ తాత్పర్యమే; దీన్ని సమ్యక్‌గా నిర్ణయించుకుంటే భవానికి కారణమూ, దాన్ని దాటే మార్గమూ తెలిసివస్తాయి।

Verse 35

शिवस्सर्वस्वकर्ता हि भर्ता हर्ता परात्परः । परब्रह्म परेशश्च निर्गुणो नित्य एव च

నిశ్చయంగా శివుడే సమస్తమునకు కర్త, భర్త (పాలకుడు) మరియు హర్త (సంహర్త)—పరాత్పరుడు. ఆయనే పరబ్రహ్మ, పరేశ్వరుడు, నిర్గుణుడు, నిత్యుడు।

Verse 36

अनिर्देश्यो निर्विकारी परमात्माऽद्वयोऽच्युतः । अनंतोंतकरः स्वामी व्यापकः परमेश्वरः

ఆయన అనిర్దేశ్యుడు, నిర్వికారుడు, పరమాత్మ—అద్వయుడు, అచ్యుతుడు. ఆయన అనంతుడు, అంతకరుడు, స్వామి, వ్యాపకుడు, పరమేశ్వరుడు।

Verse 37

सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्त्ता त्रिगुणभाग्विभुः । ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यो रजस्सत्त्व तमःपरः

త్రిగుణాధిపతి అయిన సర్వవ్యాపి ప్రభువు సృష్టి-స్థితి-లయాలకు కర్త. రజస్సులో బ్రహ్మ, సత్త్వంలో విష్ణు, తమస్సులో మహేశ్వరుడు అని ఆయననే పలుకుతారు.

Verse 38

मायाभिन्नो निरीहश्च मायो मायाविशारदः । सगुणोपि स्वतंत्रश्च निजानंदो विकल्पकः

ఆయన మాయచే విభజింపబడడు, అయినా నిర్వ్యాపారుడై నిలుస్తాడు; ఆయనే మాయాధిపతి, మాయాకార్యాలలో పరమ నిపుణుడు. సగుణుడై కనిపించినా సదా స్వతంత్రుడు; స్వానందంలో స్థితుడై భేదాల లీలను ప్రసవింపజేస్తాడు.

Verse 39

आत्मा रामो हि निर्द्वन्द्वो भक्ताधीनस्सुविग्रहः । योगी योगरतो नित्यं योगमार्गप्रदर्शकः

ఆయనే అంతరాత్మ; ఆయనే రాముడు—ద్వంద్వాతీతుడు. భక్తులకు వశుడై శుభమైన సులభ విగ్రహాన్ని ధరిస్తాడు. ఆయన నిత్యయోగి, ఎల్లప్పుడూ యోగంలో లీనుడు; శివమోక్షానికి దారి చూపే యోగమార్గాన్ని బోధిస్తాడు.

Verse 40

गर्वापहारी लोकेशस्सर्वदा दीनवत्सलः । एतादृशो हि यः स्वामी स्वपुत्रं मन्यसे हि तम्

లోకేశ్వరుడు గర్వాన్ని హరించేవాడు, ఎల్లప్పుడూ దీనదుఃఖితుల పట్ల కరుణామయుడు. అటువంటి స్వామినే నీవు నీ కుమారుడని భావిస్తున్నావు.

Verse 41

ईदृशं त्यज कुज्ञानं शरणं व्रज तस्य वै । भज सर्वात्मना शम्भुं सन्तुष्टश्शं विधास्यति

ఇలాంటి కుజ్ఞానాన్ని విడిచి నిజంగా ఆయన శరణు వేడు. సర్వాత్మతో శంభువును భజించు; ఆయన ప్రసన్నుడైతే నీకు శివమంగళాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 42

गृह्णीयाच्छंकरः पत्नीं विचारो हृदि चेत्तव । शिवामुद्दिश्य सुतपः कुरु ब्रह्मन् शिवं स्मरन्

నీ హృదయంలో నిజంగా ‘శంకరుడు భార్యను స్వీకరించాలి’ అనే ఆలోచన కలిగితే, ఓ బ్రహ్మా, శివాను లక్ష్యంగా చేసుకొని, శివస్మరణతో ఘోర తపస్సు చేయి; అలా దేవకార్యం సిద్ధిస్తుంది.

Verse 43

कुरु ध्यानं शिवायात्स्वं काममुद्दिश्य तं हृदि । सा चेत्प्रसन्ना देवेशी सर्वं कार्यं विधास्यति

శివాను ధ్యానించు; నీ అభీష్ట కోరికను హృదయంలో స్థిరపరచు. దేవేశీ దేవి ప్రసన్నురాలైతే, ఆమె నిశ్చయంగా సమస్త కార్యాలను సిద్ధం చేస్తుంది.

Verse 44

कृत्वावतारं सगुणा यदि स्यान्मानुषी शिवा । कस्यचित्तनया लोके सा तत्पत्नी भवेद्ध्रुवम्

సగుణ శివా అవతారం ధరించి మానవురాలైతే, ఈ లోకంలో ఆమె ఎవరో ఒకరి కుమార్తెగా జన్మించి, నిస్సందేహంగా అదే వ్యక్తికి భార్య అవుతుంది.

Verse 45

दक्षमाज्ञापय ब्रह्मन् तपः कुर्य्यात्प्रयत्नतः । तामुत्पादयितुं पत्नीं शिवार्थं भक्तितत्स्वतः

ఓ బ్రహ్మా, దక్షునికి ఆజ్ఞాపించుము—అతడు శ్రమతో తపస్సు చేయుగాక; శివార్థంగా నియతమైన, స్వభావతః భక్తియుతమైన ఆ భార్య (కన్య)ను జనింపజేయుటకు.

Verse 46

भक्ताधीनौ च तौ तात सुविज्ञेयौ शिवाशिवौ । स्वेच्छया सगुणौ जातौ परब्रह्मस्वरूपिणौ

ఓ తాతా! శివుడు మరియు శివా (శక్తి) ఇద్దరూ భక్తాధీనులని బాగా తెలుసుకో. పరబ్రహ్మస్వరూపులై ఉన్నప్పటికీ, భక్తులు సమీపించి ఆరాధించేందుకు వారు స్వేచ్ఛతో సగుణరూపంగా అవతరిస్తారు।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तत्क्षणं मेशश्शिवं सस्मार स्वप्रभुम् । कृपया तस्य संप्राप्य ज्ञानमूचे च मां ततः

బ్రహ్మా పలికెను—ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఆ క్షణంలోనే మేశుడు తన స్వామి శివుని స్మరించాడు. శివకృపవల్ల అతడు యథార్థ జ్ఞానాన్ని పొందాడు; ఆపై ఆ జ్ఞానాన్ని నాకు తెలిపాడు।

Verse 48

विष्णुरुवाच । विधे स्मर पुरोक्तं यद्वचनं शंकरेण च । प्रार्थितेन यदावाभ्यामुत्पन्नाभ्यां तदिच्छया

విష్ణువు పలికెను—ఓ విధాతా! శంకరుడు ముందుగా పలికిన వాక్యాన్ని స్మరించు. మన ఇద్దరం ఉద్భవించిన తరువాత, ఆయనను ప్రార్థించినప్పుడు, తన స్వేచ్ఛతో మనకు చెప్పిన మాటలవి।

Verse 49

विस्मृतं तव तत्सर्वं धन्या या शांभवी परा । तया संमोहितं सर्वं दुर्विज्ञेया शिवं विना

నీకు ఆ సమస్తమూ మరచిపోయింది. ధన్యమైనది ఆ పరమ శాంభవీ శక్తి. ఆమె వల్లనే సమస్తం మోహితమవుతుంది; శివుని లేక ఆమెను గ్రహించడం అత్యంత దుర్లభం।

Verse 50

यदा हि सगुणो जातस्स्वेच्छया निर्गुणश्शिवः । मामुत्पाद्य ततस्त्वां च स्वशक्त्या सुविहारकृत्

నిర్గుణుడైన శివుడు తన స్వేచ్ఛతో సగుణరూపంగా వ్యక్తమయ్యినప్పుడు, ముందుగా నన్ను సృష్టించి, ఆపై నిన్ను కూడా—తన స్వశక్తితో ఈ సమస్తాన్ని లీలగా నిర్వహించాడు.

Verse 51

उपादिदेश त्वां शम्भुस्सृष्टिकार्यं तदा प्रभुः । तत्पालनं च मां ब्रह्मन् सोमस्सूतिकरोऽव्ययः

ఓ బ్రహ్మన్, అప్పుడు ప్రభువు శంభువు నీకు సృష్టికార్యాన్ని ఉపదేశించాడు; దాని పాలనకు నన్ను నియమించాడు. అవ్యయుడైన సోముడు ప్రాణరసానికి జనకుడూ పోషకుడూ అయ్యాడు.

Verse 52

तदा वां वेश्म संप्राप्तौ सांजली नतमस्तकौ । भव त्वमपि सर्वेशोऽवतारी गुणरूपधृक्

అప్పుడు మీరు ఇద్దరూ గృహానికి చేరి, అంజలి బద్ధంగా శిరస్సు వంచి ప్రార్థించారు: “ఓ సర్వేశ్వరా, నీవు కూడా అవతారంగా అవతరించి, గుణరూపాన్ని ధరించుము.”

Verse 53

इत्युक्तः प्राह स स्वामी विहस्य करुणान्वितः । दिवमुद्वीक्ष्य सुप्रीत्या नानालीलाविशारदः

ఇలా పలికినప్పుడు ఆ స్వామి-ప్రభువు కరుణతో నిండిన చిరునవ్వుతో పలికెను. పరమ ప్రీతితో ఆయన ఆకాశమును పైకి చూచెను; నానావిధ దివ్య లీలలలో ఆయన నిపుణుడు.

Verse 54

मद्रूपं परमं विष्णो ईदृशं ह्यंगतो विधेः । प्रकटीभविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

హే విష్ణూ, విధాత బ్రహ్మదేవుని అంగమునుండి ఉద్భవించిన నా ఈ పరమ స్వరూపము లోకములో ప్రకటమై ‘రుద్రుడు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందును.

Verse 55

पूर्णरूपस्स मे पूज्यस्सदा वां सर्वकामकृत् । लयकर्त्ता गुणाध्यक्षो निर्विशेषः सुयोगकृत्

ఆయన తన పూర్ణరూపములో నిత్యం నా పూజ్యుడు; మీ ఇద్దరి సమస్త కోరికలను నెరవేర్చువాడు. లయకర్త, గుణాధ్యక్షుడు, నిర్విశేషుడు, సుయోగప్రదాత.

Verse 56

त्रिदेवा अपि मे रूपं हरः पूर्णो विशेषतः । उमाया अपि रूपाणि भविष्यंति त्रिधा सुताः

త్రిదేవులూ నా రూపాలే; అయితే విశేషంగా హరుడు (శివుడు) పూర్ణావతారం. అలాగే ఉమా నుండికూడా త్రివిధ రూపాలు కుమారులుగా ఉద్భవించును.

Verse 57

लक्ष्मीर्नाम हरेः पत्नी ब्रह्मपत्नी सरस्वती । पूर्णरूपा सती नाम रुद्रपत्नी भविष्यति

లక్ష్మి హరి (విష్ణు) యొక్క భార్య, సరస్వతి బ్రహ్మ యొక్క భార్య. అయితే సంపూర్ణ పరిపూర్ణ స్వరూపిణి ‘సతీ’ అనే ఆమె రుద్రుడు (శివుడు) యొక్క భార్యగా అవుతుంది.

Verse 58

विष्णुरुवाच । इत्युक्त्वांतर्हितो जातः कृपां कृत्वा महेश्वरः । अभूतां सुखिनावावां स्वस्वकार्यपरायणौ

విష్ణువు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి కరుణామయుడైన మహేశ్వరుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ తరువాత మేమిద్దరం సంతోషించి, మా మా కర్తవ్యాలలో నిమగ్నులమయ్యాము.

Verse 59

समयं प्राप्य सस्त्रीकावावां ब्रह्मन्न शंकरः । अवतीर्णस्स्वयं रुद्रनामा कैलाससंश्रयः

ఓ బ్రహ్మా, సమయం వచ్చినప్పుడు శంకరుడు స్వయంగా ‘రుద్ర’ అనే నామంతో, తన దివ్య భార్యతో కూడి అవతరించి కైలాసంలో నివాసం చేసాడు.

Verse 60

अवतीर्णा शिवा स्यात्सा सतीनाम प्रजेश्वर । तदुत्पादनहेतोर्हि यत्नोतः कार्य एव वै

హే ప్రజేశ్వరా! ఆ శివాదేవియే సతీ రూపముగా అవతరించింది. కనుక ఆమె ప్రాకట్యార్థం నిశ్చయంగా ప్రయత్నం చేయవలెను.

Verse 61

इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुः कृत्वा स करुणां परम् । प्राप्नुवं प्रमुदं चाथ ह्यधिकं गतमत्सरः

ఇట్లు పలికి భగవాన్ విష్ణువు పరమ కరుణను చూపి అంతర్ధానమయ్యాడు. అనంతరం ఆ ఇతరుడు మహా ఆనందాన్ని పొందెను; అతని మత్సరం పూర్తిగా శాంతించెను।