महेश्वरागमनं तथा नीराजन-सत्कारवर्णनम् / The Arrival of Maheśvara and the Rite of Welcome (Nīrājana)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ शंभुः प्रसन्नात्मा सदूतं स्वगणैस्सुरैः । सर्वैरन्यैर्गिरेर्द्धाम जगाम सकुतूहलम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—అప్పుడు ప్రసన్నహృదయుడైన శంభువు దూతతో పాటు, తన గణాలతో, దేవతలతో మరియు ఇతర సమస్తులతో కలిసి పవిత్ర కుతూహలంతో పర్వతధామానికి బయలుదేరాడు.

Verse 2

मेनापि स्त्रीगणैस्तैश्च हिमाचलवरप्रिया । तत उत्थाय स्वगृहा भ्यंतरं सा जगाम ह

హిమాచలశ్రేష్ఠునికి ప్రియమైన మేనా కూడా ఆ స్త్రీగణాలతో కూడి ఉండెను; అనంతరం ఆమె లేచి తన గృహాంతర్భాగానికి వెళ్లెను.

Verse 3

नीराजनार्थं शम्भोश्च दीपपात्रकरा सती । सर्वर्षिस्त्रीगणैस्साकमगच्छद्द्वारमादरात्

శంభువుకు నీరాజనం (ఆరతి) చేయుటకై, చేతిలో దీపపాత్రను ధరించిన సతి, సమస్త ఋషుల స్త్రీగణాలతో కలిసి భక్తి-గౌరవాలతో ద్వారానికి వెళ్లెను.

Verse 4

तत्रागतं महेशानं शंकरं गिरिजावरम् । ददर्श प्रीतितो मेना सेवितं सकलैस्सुरैः

అక్కడ మేనా ఆనందంతో అక్కడికి వచ్చిన మహేశానుడైన శంకరుని—గిరిజకు పరమ వరుడిని—చూసింది; ఆయనను సమస్త దేవతలు సేవించి సత్కరించారు।

Verse 5

चारुचंपकवर्णाभं ह्येकवक्त्रं त्रिलोचनम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं रत्नस्वर्णादिभूषितम्

ఆయన చారు చంపకపుష్పవర్ణ కాంతితో, ఏకవక్త్రుడై త్రిలోచనుడుగా ఉన్నాడు; స్వల్ప హాస్యంతో ముఖం ప్రసన్నమై, రత్న-సువర్ణాది ఆభరణాలతో అలంకృతుడయ్యాడు।

Verse 6

मालतीमालया युक्तं सद्रत्नमुकुटोज्ज्वलम् । सत्कंठाभरणं चारुवलयांगदभूषितम्

ఆయన మాలతీ మాలతో అలంకృతుడై, ఉత్తమ రత్నఖచిత మకుటంతో ప్రకాశించాడు; కంఠంలో శ్రేష్ఠ ఆభరణాలు ధరించి, చక్కని వలయాలు మరియు అంగదాలతో శోభించాడు।

Verse 7

वह्निशौचेनातुलेन त्वतिसूक्ष्मेण चारुणा । अमूल्यवस्त्रयुग्मेन विचित्रेणातिराजितम्

అగ్నివలె అపూర్వమైన శుచిత్వంతో, అత్యంత సూక్ష్మమై సుందరమై; అమూల్యమైన విచిత్ర వస్త్రయుగ్మంతో అది అత్యంత ప్రకాశిస్తూ అలంకృతమైంది।

Verse 8

चन्दनागरुकस्तूरीचारुकुंकुम भूषितम् । रत्नदर्पणहस्तं च कज्जलोज्ज्वललोचनम्

చందనం, అగరు, కస్తూరి, సుందర కుంకుమతో అది అలంకృతమై; చేతిలో రత్నదర్పణం ధరించి, కాజలంతో కాంతివంతమైన నేత్రాలతో వెలిగింది।

Verse 9

सर्वस्वप्रभयाच्छन्नमतीवसुमनोहरम् । अतीव तरुणं रम्यं भूषितांगैश्च भूषितम्

సర్వ వైభవపు ప్రభతో ఆవరించబడి అది అత్యంత మనోహరంగా కనిపించింది—అత్యంత యౌవనమయంగా, సర్వతో రమ్యంగా, అలంకరింపబడిన అవయవాలతో మరింత శోభిల్లింది।

Verse 10

कामिनीकांतमव्यग्रं कोटिचन्द्राननांबुजम् । कोटिस्मराधिकतनुच्छविं सर्वांगसुंदरम्

ఆయన స్త్రీలకెంతో ప్రియుడు, ఎల్లప్పుడూ అవ్యగ్రుడూ ప్రశాంతుడూ; ఆయన కమలముఖం కోటి చంద్రులవలె ప్రకాశించింది. ఆయన దేహకాంతి అనేక కామదేవులకన్నా అధికం; ఆయన సర్వాంగమూ పరమసుందరం.

Verse 11

ईदृग्विधं सुदेवं तं स्थितं स्वपुरतः प्रभुम् । दृष्ट्वा जामातरं मेना जहौ शोकम्मुदाऽन्विता

ఇలాంటి దివ్యమైన, పరమ మంగళకరుడైన ప్రభువు తన ముందే నిలిచి ఉండగా చూసి, మేనా తన అల్లుడిని దర్శించి ఆనందంతో నిండిపోయి క్షణములోనే శోకాన్ని విడిచింది।

Verse 12

प्रशशंस स्वभाग्यं सा गिरिजां भूधरं कुलम् । मेने कृतार्थमात्मानं जहर्ष च पुनः पुनः

ఆమె తన సుభాగ్యాన్ని ప్రశంసించి, గిరిజను మరియు పర్వతజన్మమైన మహత్తర వంశాన్ని స్తుతించింది. తన్ను కృతార్థురాలిగా భావించి మళ్లీ మళ్లీ ఆనందించింది.

Verse 13

नीराजनं चकारासौ प्रफुल्लवदना सती । अवलोकपरा तत्र मेना जामातरं मुदा

ఆనందంతో వికసించిన ముఖముగల ఆ సతి నీరాజనం (ఆరతి) చేసింది. అక్కడ మేనా దర్శనంలో లీనమై, ముదతో తన అల్లుడిని తిలకించింది.

Verse 14

गिरिजोक्तमनुस्मृत्य मेना विस्मयमागता । मनसैव ह्युवाचेदं हर्षफुल्लाननाम्बुजा

గిరిజ (పార్వతి) చెప్పిన మాటలను స్మరించి మేనా ఆశ్చర్యంతో నిండింది. ఆనందంతో వికసించిన కమలముఖంతో ఆమె మనసులోనే ఈ మాటలు పలికింది।

Verse 15

यद्वै पुरोक्तं च तया पार्वत्या मम तत्र च । ततोधिकं प्रपश्यामि सौन्दर्य्यं परमेशितुः

పార్వతి ముందుగా ఆయన గురించి నాకు చెప్పినదంతా ఇప్పుడు ప్రత్యక్షంగా చూస్తున్నాను; వర్ణించినదానికన్నా అధికంగా పరమేశ్వరుని సౌందర్యం నాకు దర్శనమిస్తోంది।

Verse 16

महेशस्य सुलावण्यमनिर्वाच्यं च संप्रति । एवं विस्मयमापन्ना मेना स्वगृहमाययौ

ఆ క్షణంలో మహేశ్వరుని అపూర్వ సౌందర్యం వర్ణనాతీతమైంది. ఇలా ఆశ్చర్యంతో మునిగిన మేనా తన ఇంటికి తిరిగి వచ్చింది।

Verse 17

प्रशशंसुर्युवतयो धन्या धन्या गिरेः सुता । दुर्गा भगवतीत्येवमूचुः काश्चन कन्यकाः

అప్పుడు కొందరు యువతులు ఆమెను స్తుతిస్తూ పదేపదే పలికారు— “ధన్యురాలు, ధన్యురాలు గిరిరాజకన్య! ఆమెనే దుర్గ, ఆమెనే భగవతి।”

Verse 18

न दृष्टो वर इत्येवमस्माभिर्द्दानगोचरः । धन्या हि गिरिजा देवीमूचुः काश्चन कन्यकाः

కొంతమంది కన్యలు దేవి గిరిజను ఉద్దేశించి అన్నారు— “ఇలాంటి దానానికి అందుబాటులో వచ్చే వరుణ్ని మేము చూడలేదు; దేవీ, నీవు నిజంగా ధన్యురాలివి।”

Verse 19

जगुर्गन्धर्व्वप्रवरा ननृतुश्चाप्सरोगणाः । दृष्ट्वा शंकररूपं च प्रहृष्टास्सर्वदेवताः

శ్రేష్ఠ గంధర్వులు గానం చేసిరి, అప్సరాగణములు నర్తించిరి. శంకరుని ప్రాకట్యరూపాన్ని చూచి సమస్త దేవతలు పరమానందంతో హర్షించిరి।

Verse 20

नानाप्रकारवाद्यानि वादका मधुराक्षरम् । नानाप्रकारशिल्पेन वादयामासुरादरात्

వాదకులు భక్తి-గౌరవంతో నానావిధ వాద్యాలను మధుర స్వరాలతో మ్రోగించిరి; నానారీతుల కళానైపుణ్యంతో వాయించిరి।

Verse 21

हिमाचलोऽपि मुदितो द्वाराचारमथाकरोत् । मेनापि सर्वनारीभिर्महोत्सवपुरस्सरम्

హిమాచలుడు కూడా ఆనందంతో ద్వారాచార విధులను నిర్వహించెను. మేనా కూడా సమస్త స్త్రీలతో కలిసి ముందుగా సాగి మహోత్సవానికి మార్గనాయకత్వం చేసెను।

Verse 22

परपुच्छां चकारासौ मुदिता स्वगृहं ययौ । शिवो निवेदितं स्थानं जगाम गणनिर्जरैः

మరింత విచారించి ఆమె ఆనందంతో తన గృహానికి వెళ్లింది. శివుడు కూడా గణులు మరియు అమర పరిచారకులతో సూచించిన స్థలానికి వెళ్లెను.

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे दुर्गां शैलान्तःपुरचारिका । बहिर्जग्मुस्समादाय पूजितुं कुलदेवताम्

ఇంతలో శైలాంతఃపుర సేవికలు దుర్గను వెంట తీసుకొని బయటికి వెళ్లిరి, కులదేవతను పూజించుటకు.

Verse 24

तत्र तां ददृशुर्देवा निमेषरहिता मुदा । सुनीलांजनवर्णाभां स्वांगैश्च प्रतिभूषिताम्

అక్కడ దేవతలు ఆనందంతో కనురెప్పలు మిటమిటలాడకుండా ఆమెను చూశారు. ఆమె గాఢ నీల అంజనవర్ణంతో ప్రకాశిస్తూ, తన అవయవాలపై ఆభరణాలతో అలంకృతమై ఉంది.

Verse 25

त्रिनेत्रादृतनेत्रांतामन्यवारितलोचनाम् । ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां सकटाक्षां मनोहराम्

ఆమె అంత మనోహరంగా ఉండెను; త్రినేత్రుడైన ప్రభువుకూడా కన్నుకొనతో ఆమెను ఆదరించెను, ఆమె దృష్టిని ఎవరూ ఆపలేరు. స్వల్ప హాస్యంతో ప్రసన్నమైన కాంతిమయ ముఖంతో, పక్కచూపులతో అందరినీ మోహింపజేసెను.

Verse 26

सुचारुकबरीभारां चारुपत्रक शोभिताम् । कस्तूरीबिन्दुभिस्सार्द्धं सिन्दूरबिन्दुशोभिताम्

ఆమె సుందరమైన కబరీభారం (వేణి) అతి రమ్యంగా అమర్చి, మనోహర పుష్పపత్రాలతో అలంకరించబడింది. కస్తూరి బిందువులతో పాటు సిందూర బిందువులు కూడా ఆమె శోభను పెంచాయి.

Verse 27

रत्नेन्द्रसारहारेण वक्षसा सुविराजिताम् । रत्नकेयूरवलयां रत्नकङ्कणमंडिताम्

ఆమె వక్షస్థలం రాజరత్నసారమయ హారంతో అత్యంత ప్రకాశించింది; భుజాలపై రత్నకేయూరాలు, వలయాలు, రత్నజటిత కంకణాలు అలంకరించాయి।

Verse 28

सद्रत्नकुण्डलाभ्यां च चारुगण्डस्थलोज्ज्वलाम् । मणिरत्नप्रभामुष्टिदन्तराजिविराजिताम्

ఉత్తమ రత్నకుండలాలతో అలంకృతమై ఆమె సుందర గండస్థలాలు ప్రకాశించాయి; మణిరత్నప్రభలా మెరిసే దంతపంక్తితో శోభించిన ఆమె చిరునవ్వు ముఖాన్ని వెలిగించింది।

Verse 29

मधुबिम्बाधरोष्ठां च रत्नयावकसंयुताम् । रत्नदर्प्पणहस्तां च क्रीडापद्मविभूषिताम्

ఆమె పెదవులు మధుర బింబఫలమువలె, రత్నసమాన యావకరంగుతో అలంకృతమైయున్నవి. చేతిలో రత్నమయ దర్పణం, క్రీడాపద్మంతో ఆమె శోభించింది.

Verse 30

चन्दनागुरुकस्तूरीकुंकुमेनाति च र्चिताम् । क्वणन्मंजीरपादां च रक्तांघ्रितलराजिताम्

చందనం, అగరు, కస్తూరి, కుంకుమలతో ఆమె అత్యంతంగా అలంకృతమైయున్నది. మ్రోగే మంజీరాలతో ఆమె పాదాలు, ఎర్రబడిన పాదతలాల కాంతితో మెరిసినవి.

Verse 31

प्रणेमुश्शिरसा देवीं भक्तियुक्ताः समेनकाम् । सर्वे सुरादयो दृष्ट्वा जगदाद्यां जगत्प्रसूम्

జగదాద్యా, జగత్ప్రసూ అయిన ఆ దేవిని దర్శించి సమస్త దేవతలు మొదలైనవారు భక్తితో శిరస్సు వంచి ప్రణమించారు; వారి కోరికలు సమంగా సర్దుబడి సఫలమయ్యాయి.

Verse 32

त्रिनेत्रो नेत्रकोणेन तां ददर्श मुदान्वितः । शिवः सत्याकृतिं दृष्ट्वा विजहौ विरहज्वरम्

త్రినేత్రుడైన శివుడు ఆనందంతో కన్నుకొనలోనుంచి ఆమెను దర్శించాడు. సత్యాకృతిని (సతీ స్వరూపాన్ని) చూచి వియోగజ్వరాన్ని విడిచిపెట్టాడు.

Verse 33

शिवस्सर्वं विसस्मार शिवासंन्यस्तलोचनः । पुलकांचितसर्वाङ्गो हर्षाद्गौरीविलोचनः

శివా (పార్వతి) పై చూపు నిలిపిన శివుడు మిగతా అన్నిటినీ మరచిపోయాడు. ఆనందంతో సర్వాంగం రోమాంచితమై, ప్రేమభరిత దృష్టితో గౌరీని చూశాడు.

Verse 34

अथ कालीबहिः पुर्य्यां गत्वा पूज्य कुलाम्बिकाम् । विवेश भवनं रम्यं स्वपितुस्सद्विजाङ्गना

అనంతరం ఆ సద్గుణవతి కన్య కాళీబహి అనే నగరానికి వెలుపలికి వెళ్లి, కులాంబికా (కులదేవి)ను పూజించి, తరువాత తన తండ్రి యొక్క రమ్యమైన భవనంలో ప్రవేశించింది।

Verse 35

शङ्करोपि सुरैस्सार्द्धं हरिणा ब्राह्मणा तथा । हिमाचलसमुद्दिष्टं स्वस्थानमगमन्मुदा

శంకరుడు కూడా దేవతలతో కలిసి, అలాగే హరి మరియు బ్రాహ్మణులతో కూడి, హిమాచలుడు సూచించిన తన స్వస్థానానికి ఆనందంగా వెళ్లెను।

Verse 36

तत्र सर्वे सुखं तस्थुस्सेवन्तश्शङ्करं यथा । सम्मानिता गिरीशेन नानाविधसुसम्पदा

అక్కడ అందరూ సుఖంగా నిలిచి, విధివిధానంగా శంకరుని సేవించుచుండిరి। గిరీశుడు (శివుడు) సత్కరించుటవలన వారు నానావిధ మంగళసంపదలతో సమృద్ధులయ్యిరి।

Verse 46

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे वरागमादिवर्णनं नाम षट्चत्शरिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ విభాగమైన రుద్రసంహితలో తృతీయమైన పార్వతీఖండంలో ‘వరాగమాది-వర్ణనం’ అనే నలభై ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।