मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva (Departure for Śiva’s Darśana)

Verse 1

मेनोवाच । निरीक्षिष्यामि प्रथमं मुने तं गिरिजापतिम् । कीदृशं शिवरूपं हि यदर्थे तप उत्तमम्

మేనా పలికెను— ఓ మునీ, నేను ముందుగా గిరిజాపతి పరమేశ్వరుని దర్శించదలచుకున్నాను. ఈ పరమ తపస్సు ఎవరి కోసం జరుగుతోందో, ఆ శివుని రూపం ఏ విధంగా ఉంటుంది?

Verse 2

ब्रह्मोवाच । इत्यज्ञानपरा सा च दर्शनार्थं शिवस्य च । त्वया मुने समं सद्यश्चन्द्रशालां समागता

బ్రహ్మా పలికెను— ఈ విధంగా ఆమె అజ్ఞానానికి లోబడి ఉన్నప్పటికీ, శివదర్శన కోరికతో, ఓ మునీ, నీతో కలిసి వెంటనే చంద్రశాలకు వచ్చింది.

Verse 3

तावद्ब्रह्मा समायातस्तेजसां गशिरुत्तमः । सर्षिवर्य्यसुतस्साक्षाद्धर्मपुंज इव स्तुतः

అప్పుడే బ్రహ్మదేవుడు వచ్చెను—తేజస్సులలో శిరోమణి, కాంతిలో ఉత్తముడు—మరియు ఆయనను ధర్మపుంజమే సాక్షాత్తుగా అవతరించినట్లు, శ్రేష్ఠ ఋషి కుమారునివలె, స్తుతించారు.

Verse 4

शिव उवाच । मदाज्ञया युवान्तातौ सदेवौ च पृथक्पृथक् । गच्छतं हि गिरिद्वारं वयं पश्चाद्व्रजेमहि

శివుడు పలికెను—“నా ఆజ్ఞచేత, ఓ ప్రియ కుమారులారా, మీరు ఇద్దరూ దేవులతో కలిసి వేరువేరుగా పర్వతద్వారానికి వెళ్లండి; మేము మీ వెనుకనే వస్తాము.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य हरिस्सर्वानाहूयोवाच तन्मयाः । सुरास्सर्वे तथैवाशु गमनं चक्रुरुत्सुकाः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇది విని హరి (విష్ణువు) అందరినీ పిలిచి ఆ కార్యమునందే తదేకమనస్కుడై పలికెను. అప్పుడు సమస్త దేవతలు కూడా ఉత్సుకహృదయులతో త్వరగా ప్రయాణమునకు బయలుదేరిరి.

Verse 6

स्थितां शिरोगृहे मेनां मुने विश्वेश्वर त्वया । तथैव दर्शयामास हृद्विभ्रंशो यथा भवेत्

ఓ మునీ, నీవే—విశ్వేశ్వరుడవై—మేణాను ఆమె అంతఃపురమందు (శిరోగృహమందు) నిలిచియున్నట్లే అలా దర్శింపజేసితివి; దానివల్ల ఆమె హృదయం కలతచెంది ధైర్యం చెదిరిపోయెను.

Verse 7

एतस्मिन्समये मेना सेनां च परमां शुभाम् । निरीक्षन्ती मुने दृष्ट्वा सामान्यं हर्षिताऽभवत्

ఆ సమయంలో, ఓ మునీ, మేనా ఆ పరమ శుభమైన సేనను పరిశీలిస్తూ, అన్నీ సవ్యంగా సక్రమంగా జరుగుతున్నట్లు చూసి ఆనందించింది।

Verse 8

प्रथमं चैव गन्धर्वास्सुन्दरास्सुभगास्तदा । आयाताश्शुभवस्त्राढ्या नानालंकारभूषिताः

అప్పుడు ముందుగా గంధర్వులు వచ్చారు—సుందరులు, శుభలక్షణులు. వారు శుభ్రమైన ఉత్తమ వస్త్రాలతో సమృద్ధిగా ఉండి, నానావిధ ఆభరణాలతో అలంకరించబడ్డారు।

Verse 9

नानावाहनसंयुक्ता नानावाद्यपरा यणा । पताकाभिर्विचित्राभिरप्सरोगणसंयुताः

వారు నానావిధ వాహనాలతో సమేతులై, నానావిధ వాద్యాలలో ఆసక్తి చూపుతూ; విచిత్రమైన పతాకాలతో శోభించి, అప్సరాగణాలతో కూడి ఉన్నారు।

Verse 10

अथ दृष्ट्वा वसुं तत्र तत्पतिं परमप्रभुम् । मेना प्रहर्षिता ह्यासीच्छिवोयमिति चाब्रवीत्

తర్వాత అక్కడ వసువును—తన భర్త, పరమ ప్రకాశమయ ప్రభువును—చూసి మేనా పరమానందంతో నిండిపోయి, “ఇదే శివుడు” అని పలికింది।

Verse 11

शिवस्य गणका एते न शिवोयं शिवापतिः । इत्येवं त्वं ततस्तां वै अवोच ऋषिसत्तम

ఇవన్నీ శివుని గణమాత్రమే; ఇతడు స్వయంగా శివుడు కాదు, శివా (పార్వతి) పతి కూడా కాదు. ఇలా చెప్పి, ఓ ఋషిశ్రేష్ఠా, నీవు ఆమెతో ఆ మాటలు పలికితివి।

Verse 12

एवं श्रुत्वा तदा मेना विचारे तत्पराऽभवत् । इतश्चाभ्यधिको यो वै स च कीदृग्भविष्यति

ఇది విని మేనా ఆలోచనలో పూర్తిగా లీనమైంది. “ఇతనికంటే కూడా గొప్పవాడు ఎవడైనా ఉంటే, అతడు ఎలాంటి వాడై ఉంటాడు?” అని తలచింది।

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे यक्षा मणिग्रीवादयश्च ये । तेषां सेना तया दृष्टा शोभादिद्विगुणीकृता

అంతలో మణిగ్రీవ మొదలైన యక్షులు ఆమెను చూశారు; ఆమెను చూసిన వెంటనే వారి సేన యొక్క కాంతి, ఉత్సాహం రెండింతలు అయ్యాయి।

Verse 14

तत्पतिं च मणिग्रीवं दृष्ट्वा शोभान्वितं हि सा । अयं रुद्रश्शिवास्वामी मेना प्राहेति हर्षिता

తన భర్త మణిగ్రీవను కాంతిమంతుడిగా చూసి ఆమె ఆనందించింది. అప్పుడు హర్షంతో మేనా చెప్పింది—“ఇతడు రుద్రుడు—స్వయంగా శివుడు, పరమ స్వామి।”

Verse 15

नायं रुद्रश्शिवास्वामी सेवकोयं शिवस्य वै । इत्यवोचोगपत्न्यै त्वं तावद्वह्निस्स आगतः

“ఇతడు రుద్రుడు కాదు, శివుని వంటి స్వామి కూడా కాదు; ఇతడు శివుని సేవకుడే.” అని ఋషిపత్నికి చెప్పగానే, ఆ క్షణమే అగ్నిదేవుడు అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 16

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

ఆయనలో మరింత ద్విగుణమైన కాంతిని చూచి ఆమె పలికింది— “ఇయనే గిరిజాదేవి స్వామి రుద్రుడు.” అప్పుడు నీవు చెప్పితివి— “కాదు, అలా కాదు.”

Verse 17

तावद्यमस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता

అప్పుడే యముడు వచ్చెను; అతని ప్రభ మరింత ద్విగుణమైంది. అతనిని చూచి మేనా ఆనందంతో—“ఇతడే రుద్రుడు (శివుడు)!” అని పలికింది.

Verse 18

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावन्निरृतिरागतः । बिभ्राणो द्विगुणां शोभां शुभः पुण्यजनप्रभुः

నీవు ఆమెతో “కాదు, కాదు” అని చెప్పుచుండగానే, అంతలోనే నిరృతి వచ్చెను—శుభుడు, పుణ్యజనగణాధిపతి, ద్విగుణ శోభను ధరించినవాడు.

Verse 19

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्वरुण आगतः

అతనిని చూచి మేనా ఆనందంతో—“ఇతడే రుద్రుడు (శివుడు)!” అని చెప్పింది. కాని నీవు ఆమెతో—“కాదు” అన్నావు. అంతలోనే వరుణుడు వచ్చెను.

Verse 20

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तद्वा नेति त्वमब्रवीः

అప్పుడు ఆయన శోభ మరింత ద్విగుణంగా ప్రకాశించింది; అది చూచి ఆమె చెప్పింది—“ఈయనే గిరిజాస్వామి రుద్రుడు.” కానీ నీవు పలికితివి—“ఇది నిజమా, లేక కాదా?”

Verse 21

तावद्वायुस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोयमिति हर्षिता

అంతలో వాయుదేవుడు వచ్చాడు; అతని ప్రభ మరింత ద్విగుణంగా మెరిసింది. అతన్ని చూసి ఆనందభరితమైన మేనా పలికింది—“ఈయనే రుద్రుడు.”

Verse 22

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्धनद आगतः । ततोऽपि द्विगुणां शोभां बिभ्राणो गुह्यकाधिपः

నీవు ఆమెకు “కాదు” అని చెప్పిన క్షణమే ధనదుడు (కుబేరుడు) వచ్చెను; గుహ్యకాధిపతి మరింతగా, ముందుకన్నా రెండింతల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ ప్రత్యక్షమయ్యెను.

Verse 23

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावदीशान आगतः

అతనిని చూచి మేనా ఆనందంతో “ఇతడే రుద్రుడు” అని చెప్పెను; కానీ నీవు “కాదు” అన్నావు. అదే క్షణంలో ఈశానుడు—పరమేశ్వర శివుడు—వచ్చెను.

Verse 24

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

అతనిలో మరింతగా రెండింతల శోభను చూచి ఆమె, “ఇతడే రుద్రుడు—గిరిజాస్వామి” అని చెప్పెను; కాని అప్పుడు నీవు “కాదు, ఇతడు కాదు” అన్నావు.

Verse 25

तावदिन्द्रस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । सर्वामरवरो नानादिव्यभस्त्रिदिवेश्वरः

అప్పుడే ఇంద్రుడు వచ్చెను—అతని ప్రభ మరింతగా రెండింతలైంది. సమస్త అమరుల్లో శ్రేష్ఠుడు, త్రిదివేశ్వరుడు, నానావిధ దివ్య తేజస్సులతోను పవిత్ర విభూతితోను అలంకృతుడై వచ్చెను.

Verse 26

तं दृष्ट्वा शंकरस्सोऽयमिति सा प्राह मेनका । शक्रस्सुरपतिश्चायं नेति त्वं तदाब्रवीः

ఆయనను చూచి మేనకా చెప్పింది—“ఇతడే నిశ్చయంగా శంకరుడు.” కాని నీవు అప్పుడు పలికితివి—“కాదు; ఇతడు శంకరుడు కాదు, దేవతల అధిపతి శక్రుడు (ఇంద్రుడు).”

Verse 27

तावच्चन्द्रस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत । दृष्ट्वा तं प्राह रुद्रोऽयं तां तु नेति त्वमब्रवीः

అప్పుడే చంద్రుడు వచ్చాడు; అతడు ద్విగుణ శోభను ధరించాడు. అతనిని చూసి రుద్రుడు ‘ఇదే’ అన్నాడు; కాని నీవు ఆమె విషయమై ‘కాదు, ఇది కాదు’ అని పలికావు.

Verse 28

तावत्सूर्यस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत् । दृष्ट्वा तं प्राह सा सोयन्तांतु नेति त्वमब्रवीः

అప్పుడే సూర్యుడు వచ్చాడు; అతడు ముందటి కంటే ద్విగుణ కాంతిని ధరించాడు. అతనిని చూసి ఆమె పలికింది; కాని నీవు ‘కాదు—ఇతడు ఇక్కడికి రానివ్వకు’ అని అన్నావు.

Verse 29

तावत्समागतास्तत्र भृग्वाद्याश्च मुनीश्वराः । तेजसो राशयस्सर्वे स्वशिष्यगणसंयुताः

అప్పుడే అక్కడ భృగువాది మునీశ్వరులు సమాగమించారు. వారందరూ తేజోరాశులై, తమ తమ శిష్యగణాలతో కూడి ఉన్నారు.

Verse 30

तन्मध्ये चैव वागीशं दृष्ट्वा सा प्राह मेनका । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

వారిమధ్య వాగీశుని చూసి మేనక అంది—“ఇయనే గిరిజాస్వామి రుద్రుడు.” అప్పుడు నీవు పలికితివి—“కాదు, ఇతడు కాదు.”

Verse 32

दृष्ट्वा सा तं तदा मेना महाहर्षवती मुने । सोऽयं शिवापतिः प्राह तां तु नेति त्वमब्रवीः

మునీంద్రా, అప్పుడు మేనా ఆయనను చూసి మహానందంతో—“ఇయనే మా కుమార్తెకు స్వామి, శివపతి” అని చెప్పింది. కాని నీవు ఆమెతో—“కాదు, అలా కాదు” అన్నావు.

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्देवस्समागतः । सर्वशोभान्वितः श्रीमान्मेघश्यामश्चतुर्भुजः

అదే సమయంలో అక్కడ దేవుడు విష్ణువు వచ్చెను—సర్వ శోభలతో ప్రకాశిస్తూ, శ్రీమంతుడు, మేఘశ్యామ వర్ణుడు, చతుర్భుజుడు।

Verse 34

कोटिकन्दर्प्यलावण्यः पीताम्बरधरस्स्वराट् । राजीवलोचनश्शान्तः पक्षीन्द्रवरवाहनः

ఆయన సౌందర్యం కోటి మన్మథులను మించిపోతుంది. పీతాంబరధారి, స్వస్వరూపాధిపతి, దివ్య తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తాడు. పద్మనేత్రుడు, పరమశాంతుడు, పక్షిరాజు గరుడవాహనుడు।

Verse 35

शंखादिलक्षणैर्युक्तो मुकुटादिविभूषितः । श्रीवत्सवक्षा लक्ष्मीशो ह्यप्रमेय प्रभान्वितः

ఆయన శంఖాది శుభలక్షణాలతో యుక్తుడు, మకుటాది దివ్యాభరణాలతో అలంకృతుడు. ఆయన వక్షస్థలంలో శ్రీవత్స చిహ్నం ప్రకాశిస్తుంది. ఆయన లక్ష్మీపతి—అప్రమేయుడు, అనంత ప్రభతో నిండినవాడు।

Verse 36

तं दृष्ट्वा चकिताक्ष्यासीन्महाहर्षेण साब्रवीत् । सोऽयं शिवापतिः साक्षाच्छिवो वै नात्र संशयः

ఆయనను చూచి ఆమె ఆశ్చర్యంతో విశాలనేత్రురాలై, మహానందంతో పలికింది—“ఇతడే సాక్షాత్ శివాపతి; స్వయంగా శివుడే, ఇందులో సందేహం లేదు।”

Verse 37

अथ त्वं मेनकावाक्यमाकर्ण्योवाच ऊतिकृत् । नायं शिवापतिरयं किन्त्वयं केशवो हरिः

అప్పుడు మేనక మాటలు విని దూత పలికాడు—“ఇతడు శివాపతి కాదు; ఇతడే కేశవుడు, స్వయంగా హరి (విష్ణువు)!”

Verse 38

शंकरोखिलकार्य्यस्य ह्यधिकारी च तत्प्रियः । अतोऽधिको वरो ज्ञेयस्स शिवः पार्वतीपतिः

శంకరుడు సమస్త కార్యాలకు అధికారి, ఆ పరమతత్త్వానికి ప్రియుడు. అందుచేత తెలుసుకొనుడి—అత్యుత్తమ వరం ఇదే: పార్వతీపతి శివుడు.

Verse 39

तच्छोभां वर्णितुं मेने मया नैव हि शक्यते । स एवाखिलब्रह्माण्डपतिस्सर्वेश्वरः स्वराट्

ఆ కాంతిని వర్ణించడం నాకు సాధ్యం కాదని నేను భావించాను. ఆయనే సమస్త బ్రహ్మాండాల అధిపతి—స్వరాట్, సర్వేశ్వరుడు, స్వతంత్ర పరమేశ్వరుడు.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मेना मेने च तां शुभाम् । महाधनां भाग्यवती कुलत्रयसुखावहाम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆయన మాటలు విని మేనా ఆ శుభకన్యను యోగ్యమని భావించింది—మహాధనవంతురాలు, భాగ్యవతి, మూడు కులాలకు సుఖాన్ని కలిగించేది.

Verse 41

उवाच च प्रसन्नास्या प्रीतियुक्तेन चेतसा । स्वभाग्यमधिकं चापि वर्णयन्ती मुहुर्मुहुः

ప్రసన్న ముఖంతో, ప్రేమానందభరితమైన మనస్సుతో ఆమె పలికింది—మళ్లీ మళ్లీ తన అధిక భాగ్యాన్ని స్తుతిస్తూ.

Verse 42

मेनोवाच । धन्याहं सर्वथा जाता पार्वत्या जन्मनाधुना । धन्यो गिरीश्वरोप्यद्य सर्वं धन्यतमं मम

మేనా పలికింది—ఈ రోజు పార్వతి జన్మతో నేను సంపూర్ణంగా ధన్యురాలినయ్యాను. ఈ రోజే గిరీశ్వరుడు (శివుడు) కూడా ధన్యుడు; నాది అన్నీ అత్యంత ధన్యమయ్యాయి.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ విభాగమైన రుద్రసంహితలో, తృతీయమైన పార్వతీఖండంలో “శివుని అద్భుత దివ్యలీలావర్ణనం” అనే నలభైమూడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 44

अस्याः किं वर्ण्यते भाग्यमपि वर्षशतैरपि । वर्णितुं शक्यते नैव तत्प्रभुप्राप्तिदर्शनात

ఆమె భాగ్యాన్ని ఏమని వర్ణించగలం—వందల ఏళ్లైనా? ఆ ప్రభువును పొందడం, ఆయనను ప్రత్యక్షంగా దర్శించడం వల్ల అది నిజంగా వర్ణనాతీతం.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्यवादीच्च सा मेना प्रेमनिर्भरमानसा । तावत्समागतो रुद्रोऽद्भुतोतिकारकः प्रभुः

బ్రహ్మ అన్నాడు—ఇట్లు చెప్పి ప్రేమతో నిండిన మనస్సుగల మేనా ఇంకా మాట్లాడుతుండగా, అంతలోనే అద్భుతాతిశయ మహిమగల ప్రభువు రుద్రుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 47

तमागतमभिप्रेत्य नारद त्वं मुने तदा । मेनामवोचः सुप्रीत्या दर्शयंस्तं शिवापतिम्

ఓ ముని నారదా, నీ రాక యొక్క ఉద్దేశ్యాన్ని గ్రహించి, నీవు అప్పుడు మేనాతో మహా ప్రీతితో మాట్లాడి, ఆమెకు ఆ శివాపతిని—శివా (పార్వతి) యొక్క పరమ భర్త, రక్షకుడైన ప్రభువును—దర్శింపజేశావు.

Verse 48

नारद उवाच । अयं स शंकरस्साक्षाद्दृश्यतां सुन्दरि त्वया । यदर्थे शिवया तप्तं तपोऽति विपिने महत्

నారదుడు అన్నాడు—ఓ సుందరీ, ఇదిగో సాక్షాత్తు శంకరుడే; నీవు ప్రత్యక్షంగా దర్శించు. ఆయన కోసమే శివా ఘోర అరణ్యంలో మహత్తపస్సు చేసింది।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हर्षिता मेना तं ददर्श मुदा प्रभुम् । अद्भुताकृतिमीशानमद्भुतानुगमद्भुतम्

బ్రహ్మ అన్నాడు—ఇలా చెప్పి హర్షితమైన మేనా ఆనందంతో ప్రభువు ఈశానుని దర్శించింది; ఆయన అద్భుతాకృతి, అద్భుత పరివారంతో కూడిన, సర్వథా ఆశ్చర్యమయుడు।

Verse 50

तावदेव समायाता रुद्रसेना महाद्भुता । भूतप्रेतादिसंयुक्ता नानागणसमन्विता

అప్పుడే మహాద్భుతమైన రుద్రసేన చేరింది—భూత, ప్రేతాది సమూహాలతో కూడి, నానావిధ గణాలతో నిండినది।

Verse 51

वात्यारूपधराः केचित्पताकामर्मरस्वना । वक्रतुंडास्तत्र केचिद्विरूपाश्चापरे तथा

కొంతమంది వాత్యా (చక్రవాత) రూపాన్ని ధరించారు; మరికొందరు పతాకాలు మోసి మర్మర ధ్వని చేశారు. అక్కడ కొందరు వంకర ముక్కులతో, మరికొందరు అలాగే వికృతాకారులతో ఉన్నారు।

Verse 52

करालाः श्मश्रुलाः केचित्केचित्खञ्जा ह्यलोचनाः । दण्डपाशधराः केचित्केचिन्मुद्गरपाणयः

కొంతమంది కరాళంగా భయంకరరూపులై, కొంతమంది గడ్డమీసాలతో ఉన్నారు; కొంతమంది కుంటివారు, మరికొందరు నేత్రహీనులు. కొంతమంది దండం, పాశం ధరించారు; మరికొందరు చేతుల్లో ముద్గరము (గద) పట్టుకున్నారు.

Verse 53

विरुद्धवाहनाः केचिच्छृंगनादविवादिनः । डमरोर्वादिनः केचित्केचिद्गोमुखवादिनः

కొంతమంది విరుద్ధమైన, విచిత్రమైన వాహనాలను ధరించారు; కొంతమంది శృంగనాదాలతో వాదిస్తూ కలహించారు. కొంతమంది డమరును మ్రోగించారు, మరికొందరు గోముఖ వాద్యాన్ని ఊదారు.

Verse 54

अमुखा विमुखाः केचित्केचिद्बहुमुखा गणाः । अकरा विकराः केचित्केचिद्बहुकरा गणाः

కొంతమంది గణులకు ముఖమే లేదు, కొంతమంది విముఖంగా ఉన్నారు, మరికొందరు అనేక ముఖాలు కలవారు. కొంతమంది చేతుల్లేనివారు, కొంతమంది వికృత చేతులవారు, మరికొందరు అనేక చేతులు కలవారు.

Verse 55

अनेत्रा बहुनेत्राश्च विशिराः कुशिरास्तथा । अकर्णा बहुकर्णाश्च नानावेषधरा गणाः

గణులు అనేక విచిత్ర రూపాలలో కనిపించారు—కొంతమంది నేత్రహీనులు, కొంతమంది అనేక నేత్రాలు కలవారు; కొంతమంది వికృత శిరస్సులు, కొంతమంది సుగఠిత శిరస్సులు. కొంతమంది కర్ణహీనులు, కొంతమంది అనేక కర్ణాలు కలవారు; ప్రతి ఒక్కరూ భిన్న వేషధారులు.

Verse 56

इत्यादिविकृताकारा अनेके प्रबला गणाः । असंख्यातास्तथा तात महावीरा भयंकराः

ఇట్లుగా వికృతమైన, భయంకరమైన రూపాలతో అనేక బలవంతమైన గణులు ఉన్నారు. ఓ ప్రియుడా, వారు అసంఖ్యాకులు—మహావీరులు, శక్తిలో భయంకరులు.

Verse 57

अंगुल्या दर्शयंस्त्वं तां मुने रुद्रगणांस्ततः । हरस्य सेवकान्पश्य हरं चापि वरानने

వేలు చూపిస్తూ ఆ వరాననా ఇలా చెప్పింది—“ఓ మునీ, అక్కడ రుద్రగణాలను చూడు. హరుని సేవకులను చూడు; స్వయంగా హరునినీ దర్శించు.”

Verse 58

असंख्यातान् गणान् दृष्ट्वा भूतप्रेतादिकान् मुने । तत्क्षणादभवत्सा वै मेनका त्राससंकुला

హే మునీ, భూతప్రేతాదులతో కూడిన అసంఖ్య గణాలను చూసి, ఆ క్షణమే మేనక భయంతో కలవరపడింది।

Verse 59

तन्मध्ये शंकरं चैव निर्गुणं गुणवत्तरम् । वृषभस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं भूतिभूषितम्

వారి మధ్యలో ఆమె శంకరుని దర్శించింది—నిర్గుణుడైయుండి కూడా గుణాతీత పరమేశ్వరుడిగా ప్రకాశించే వాడిని—వృషభారూఢుడై, పంచవక్త్రుడై, త్రినేత్రుడై, భస్మవిభూషితుడై ఉన్నవాడిని।

Verse 60

कपर्दिनं चन्द्रमौलिं दशहस्तं कपालि नम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयञ्च पिनाकवरपाणिनम्

జటాధారి, చంద్రమౌళి, కపాలధారి, దశహస్తుడు, వ్యాఘ్రచర్మవస్త్రధారి, శ్రేష్ఠ పినాకధనుస్సు ధరించిన ప్రభువైన శివునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను।

Verse 61

शूलयुक्तं विरूपाक्षं विकृताकारमाकुलम् । गजचर्म वसानं हि वीक्ष्य त्रेसे शिवाप्रसूः

త్రిశూలం ధరించి, విచిత్ర నేత్రాలతో, వికృతమై కలవరపెట్టే రూపంతో, గజచర్మం ధరించిన ఆయనను చూసి శివా జనని మేనా భయపడిపోయింది।

Verse 62

चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः

ఆమె చకితమై వణుకుతూ, వ్యాకులమై, మనస్సు గందరగోళంగా ఉన్నదని చూసి, నీవు వేలితో చూపిస్తూ “ఇతడే శివుడు” అని చెప్పి, తరువాత ఆమెతో మాట్లాడావు।

Verse 63

त्वदीयं तद्वचः श्रुत्वा वाताहतलता इव । सा पपात द्रुतम्भूमौ मेना दुःखभरा सती

నీ మాటలు విని, దుఃఖభారంతో ఉన్న సతీమణి మేనా, బలమైన గాలికి కొట్టబడిన లతలా వేగంగా నేలపై పడిపోయింది।

Verse 64

किमिदं विकृतं दृष्ट्वा वञ्चिताहं दुराग्रहे । इत्युक्त्वा मूर्च्छिता तत्र मेनका साऽभवत्क्षणात्

ఈ వికృతమైన పరిణామాన్ని చూసి ఆమె, “ఇది ఏమిటి! నా దురాగ్రహంలో నేను మోసపోయాను” అని అంది. అలా చెప్పగానే మేనకా క్షణంలో అక్కడే మూర్ఛపడింది।

Verse 65

अथ प्रयत्नैर्विविधैस्सखीभिरुपसेविता । लेभे संज्ञां शनै मेना गिरीश्वरप्रिया तदा

అప్పుడు సఖీలు అనేక విధాల ప్రయత్నాలతో ఆమెను సేవించగా, గిరీశ్వరుని ప్రియమైన మేనా క్రమంగా స్పృహను పొందింది।

Verse 446

अद्भुतात्मागणास्तात मेनागर्वापहारकाः । आत्मानं दर्शयन् मायानिर्लिप्तं निर्विकारकम्

ఓ ప్రియుడా, మేన గర్వాన్ని హరించే ఆ అద్భుతాత్మగణాలు తమ నిజ స్వరూపాన్ని చూపించాయి—మాయకు అంటనిది, పూర్తిగా నిర్వికారమైన ఆత్మతత్త్వం।