
ఈ అధ్యాయంలో సప్తర్షులు వెళ్లిన తరువాత హిమవాన్ ఏమి చేశాడో నారదుడు బ్రహ్మను ప్రశ్నిస్తాడు. బ్రహ్మ చెప్పినట్లు, ఆనందభరితుడైన ఉదారమనస్కుడు హిమవాన్ మేరువు మొదలైన పర్వత-బంధువులను పిలిచి సంప్రదింపులు చేస్తాడు. గురువుల ఆదేశంతో, స్నేహపూర్వకంగా, తన పురోహితుడు గర్గునితో శివునికి శుభలగ్న-పత్రిక/ఆహ్వాన పత్రం రచింపజేస్తాడు. తరువాత శుభవస్తువులు, సమర్పణలు తీసుకెళ్లే దూతలను కైలాసానికి పంపుతాడు. దూతలు శివసన్నిధికి చేరి తిలకం, నమస్కారం, విధివిధానాల సత్కారంతో పత్రికను సమర్పిస్తారు; భగవాన్ శివుడు వారికి విశేష గౌరవం ఇస్తాడు. ఈ విజయవంతమైన స్వీకారం హిమాలయానికి ఆనందకారణమై, అనేక ప్రాంతాల బంధువులు, శుభాకాంక్షులను ఆహ్వానిస్తూ దివ్యవివాహ ఏర్పాట్లను విస్తరిస్తాడు. ఇక్కడ సత్కారాచారం, శుభలగ్న నిర్ణయం, ఆహ్వాన నిర్వహణ ధార్మిక క్రమంగా ప్రతిపాదించబడింది.
Verse 1
नारद उवाच । तात प्राज्ञ वदेदानीं सप्तर्षिषु गतेषु च । किमकार्षीद्धिमगिरिस्तन्मे कृत्वा कृपां प्रभो
నారదుడు పలికెను: ఓ పూజ్యుడైన జ్ఞాని, ఇప్పుడు చెప్పండి—సప్తర్షులు వెళ్ళిన తర్వాత హిమగిరి ఏమి చేసెను? ఓ ప్రభూ, కృపతో నాకు అది వివరించండి.
Verse 2
ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु सप्तस्वपि मुनीश्वर । सारुन्धतीषु हिमवान् यदकार्षीद्ब्रवीमि ते
బ్రహ్మ పలికెను: ఓ మునీశ్వర, అరుంధతీ సమేతంగా ఆ ఏడుగురు మునులు వెళ్ళిన తర్వాత హిమవంతుడు ఏమి చేసెనో నేను నీకు చెబుతాను.
Verse 3
करवीरस्तथैवापि महाविभव संयुतः । महेन्द्रः पर्वतश्रेष्ठ आजगाम हिमालयम्
గొప్ప వైభవము కలిగిన కరవీరుడు మరియు పర్వతశ్రేష్ఠుడైన మహేంద్రుడు హిమాలయమునకు వచ్చిరి.
Verse 4
तदाज्ञप्तस्ततः प्रीत्या हिमवान् लग्न पत्रिकाम् । लेखयामास सुप्रीत्या गर्गेण स्वपुरोधसा
ఆజ్ఞ పొందిన హిమవంతుడు ఆనందంతో నిండిపోయాడు. తన కులపురోహితుడైన ఋషి గర్గునిచేత మహా ప్రీతితో వివాహ పత్రికను వ్రాయింపజేశాడు.
Verse 5
अथ प्रस्थापयामास तां शिवाय स पत्रिकाम् । नानाविधास्तु सामग्र्यः स्वजनैर्मुदितात्मभिः
ఆపై అతడు ఆ పత్రికను శివునికి పంపించాడు. ఆనందభరిత హృదయాలతో తనవారు నానావిధ ఏర్పాట్లు చేశారు.
Verse 6
ते जनास्तत्र गत्वा च कैलासे शिवसन्निधिम् । ददुश्शिवाय तत्पत्रं तिलकं सम्विधाय च
ఆ ప్రజలు కైలాసానికి వెళ్లి శివసన్నిధిలో ప్రవేశించారు. విధిగా తిలకం సిద్ధం చేసి ఆ పత్రికను శివునికి సమర్పించారు.
Verse 7
सन्मानिता विशेषेण प्रभुणा च यथोचितम् । सर्वे ते प्रीतिमनस आजग्मुश्शैलसन्निधिम्
ప్రభువు వారిని విశేషంగా సన్మానించి యథోచితంగా ఆదరించాడు. వారు అందరూ ఆనందమనసులతో శైలసన్నిధికి (హిమవంతుని దగ్గరకు) చేరారు.
Verse 8
सन्मानितान्विशेषेण महेशेनागताञ्जनान् । दृष्ट्वा सुहर्षिताञ्च्छैलो मुमोदातीव चेतसि
మహాదేవుడు విశేషంగా సత్కరించి వచ్చిన జనులను చూచి, శైలరాజు హిమవంతుడు అంతఃకరణంలో మహాహర్షంతో అత్యంత ఆనందించాడు।
Verse 9
ततो निमन्त्रणं चक्रे स्वबन्धूनां प्रमोदितः । नानादेशस्थितानाञ्च निखिलानां सुखास्पदम्
తదుపరి అతడు అత్యంత ఆనందంతో తన బంధువులకు, అలాగే నానాదేశాలలో నివసించే సమస్తులకు ఆహ్వానాలు పంపెను—ఈ సందర్భం అందరికీ సుఖకరమై, క్షేమదాయకమై ఉండునట్లు.
Verse 10
ततस्स कारयामास स्वर्णसंग्रहमादरात् । नानाविधाश्च सामग्रीर्विवाहकरणोचिताः
అనంతరం అతడు భక్తి-ఆదరాలతో స్వర్ణసంగ్రహం చేయించి, వివాహక్రియకు తగిన నానావిధ సామగ్రిని సమకూర్చించాడు।
Verse 11
तण्डुलानां बहूञ्छैलान् पृथुकानां तथैव च । गुडानां शर्कराणाञ्च लवणानां तथैव च
అతడు బియ్యపు అనేక కుప్పలు, అలాగే అటుకులు; ఇంకా బెల్లం, చక్కెర మరియు ఉప్పును కూడా సమర్పించాలి।
Verse 12
क्षीराणां च घृतानाञ्च दध्नां वापीश्चकार सः । यवादिधान्यपिष्टानां लड्डुकानां तथैव च
అతడు పాలు, నెయ్యి, పెరుగు నిండిన వాపీలు/కుండాలను చేయించి, యవాది ధాన్యపిండితో చేసిన లడ్డూలను కూడా ఏర్పాటు చేశాడు।
Verse 13
शष्कुलीनां स्वस्तिकानां शर्कराणां तथैव च । अमृतेक्षुरसानां च तत्र वापीश्चकार सः
అక్కడ అతడు శష్కులీ పిండివంటలు, స్వస్తికాకార మిఠాయిలు, చక్కెరతో నిండిన వాపీలు/కుండాలను చేయించి, అమృతసమానమైన చెరకు రసంతోనూ వాపీ చేయించాడు।
Verse 14
बह्वीर्हैयंगवानाञ्च ह्यासवानां तथैव च । नाना पक्वान्नसंघांश्च महास्वादुरसांस्तथा
వారు తాజా వెన్నతో చేసిన అనేక వంటకాలు, అలాగే అనేక ఆసవాలు, ఇంకా నానావిధాల పక్వాన్న సమూహాలు—అత్యంత రుచికర రసాలతో నిండినవి—సమర్పించారు.
Verse 16
मणिरत्नप्रकाराणि सुवर्णरजतानि च । द्रव्याण्येतानि चान्यानि संगृह्य विधिपूर्वकम्
శాస్త్రవిధి ప్రకారం నానావిధ మణిరత్నాలు, స్వర్ణరజతాలు మరియు ఇతర విలువైన ద్రవ్యాలను సమకూర్చి (భక్తుడు) నియత పూజను ఆచరించాలి.
Verse 17
मंगलं कर्तुमारेभे गिरिर्मंगलकृद्दिने । संस्कारं कारयामासुः पार्वत्याः पर्वतस्त्रियः
మంగళకరమైన దినమున గిరిరాజు హిమాలయుడు శుభకార్యాన్ని ఆరంభించెను. పర్వతస్త్రీలు పార్వతీదేవి సంస్కారక్రియలను భక్తితో నిర్వహించిరి.
Verse 18
ता मंगलं मुदा चक्रुर्भूषिता भूषणैः स्वयम् । पुरद्विजस्त्रियो दृष्ट्वा लोकाचारं प्रचक्रिरे
ఆ స్త్రీలు తమ చేతులతోనే ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని ఆనందంగా మంగళక్రియలు చేసిరి. పట్టణ బ్రాహ్మణస్త్రీలను చూచి వారు లోకాచారాన్ని అనుసరించిరి.
Verse 19
नाना व्यञ्जनवस्तूनि गणदेवहितानि च । अमूल्यनानावस्त्राणि वह्निशौचानि यानि च
వివిధ వంటకాలు, గణదేవతలకు హితమైన పదార్థాలు, అనేక అమూల్య వస్త్రాలు—మరియు అగ్నితో శుద్ధి చేయబడిన పవిత్ర ద్రవ్యములు (అన్నీ సిద్ధమయ్యెను).
Verse 20
सर्वभावेन सुप्रीतो बन्धुवर्गागमोत्सुकः । एतस्मिन्नन्तरे तस्य बान्धवाश्च निमन्त्रिताः
అతడు సంపూర్ణ హృదయంతో పరమానందంతో ఉండి, బంధువర్గం రాక కోసం ఆతురంగా ఎదురుచూశాడు. ఇదే మధ్యలో, ఆ సమయంలోనే, అతని బంధువులకూ ఆహ్వానం పంపబడింది.
Verse 21
आजग्मुस्सस्त्रियो हृष्टास्ससुतास्सपरिच्छदाः । तदैव शृणु देवर्षे गिर्य्यागमनमादृतः
ఆనందంతో స్త్రీలు వెంటనే వచ్చారు—పిల్లలతో కూడి, పరిచారకులు మరియు సామగ్రితో సహా. అదే క్షణంలో, ఓ దేవర్షీ, భక్తి-గౌరవాలతో గిరిరాజు (హిమాలయుడు) రాకను శ్రద్ధగా వినుము.
Verse 22
वर्णयामि समासेन शिवप्रीतिविवृद्धये । देवालय गिरिर्यो हि दिव्यरूपधरो महान्
శివుని ప్రీతిని వృద్ధి చేయుటకై నేను దీనిని సంక్షేపంగా వర్ణిస్తున్నాను. ‘దేవాలయ’ అనే ఆ మహా పర్వతం దివ్యరూపాన్ని ధరించి ప్రకాశిస్తుంది.
Verse 23
नानारत्नपरिभ्राजत्समाजस्सपरिच्छदः । नानामणिमहारत्नसारमादाय यत्नतः
పరిచ్ఛదాలతో కూడిన ఆ సమాజం నానావిధ రత్నాలతో ప్రకాశించింది. వివిధ మణులు, మహారత్నాల శ్రేష్ఠ సారాన్ని వారు ఎంతో యత్నంతో సమీకరించారు.
Verse 24
सुवेषालंकृतः श्रीमान् जगाम स हिमालयम् । मन्दरस्सर्वशोभाढ्यस्सनारीतनयो गिरिः
సువేషాలంకృతుడై శ్రీసంపన్నుడైన అతడు హిమాలయానికి వెళ్లెను. మేనాపుత్రుడైన మందరుడు—సర్వశోభలతో నిండిన మహాగిరిరాజు.
Verse 25
सूपायनानि संगृह्य जगाम विविधानि च । अस्ताचलोपि दिव्यात्मा सोपायन उदारधीः
వివిధమైన శుభోపాయనాలను సమకూర్చుకొని అతడు బయలుదేరెను. దివ్యాత్ముడూ, ఉదారబుద్ధిగలవాడూ అయిన అతడు ఉపహారాలతో అస్తాచలము వైపుకూడా వెళ్లెను.
Verse 26
बहुशोभासमायुक्त आजगाम मुदान्वितः । उदयाचल आदाय सद्रत्नानि मणीनपि
అత్యధిక శోభతో అలంకృతుడై ఆనందభరితుడై అతడు వచ్చెను. ఉదయాచలము నుండి శ్రేష్ఠ రత్నములు మరియు విలువైన మణులను కూడ తీసుకొనివచ్చెను.
Verse 27
अत्युत्कृष्टपरीवार आजगाम महासुखी । मलयो गिरिराजो हि सपरीवार आदृतः
అత్యుత్కృష్ట పరివారంతో చుట్టుముట్టబడి మహాసుఖంతో మలయ గిరిరాజు వచ్చెను. అతడు తన అనుచరులతో కూడి యథోచిత గౌరవంతో స్వాగతింపబడి చేరెను.
Verse 28
सुदिव्यरचनायुक्त आययौ बहुसद्बलः । सद्यो दर्दुरनामा च मुदितस्सकलत्रकः
దివ్యమైన సుందర సన్నాహాలతో యుక్తుడై, అనేక శ్రేష్ఠ బలముతో సమర్థుడైన దర్దుర అనే వాడు తక్షణమే వచ్చెను. అతడు తన సమస్త అనుచరులతో కూడి ఆనందితుడై ఉండెను.
Verse 29
बहुशोभान्वितस्तातः ययौ हिमगिरेर्गृहम् । निषदोपि प्रहृष्टात्मा सपरिच्छद आययौ
అప్పుడు ఆ తండ్రి మహాశోభతో అలంకృతుడై హిమగిరి గృహానికి వెళ్లెను. నిషాదుడుకూడా హర్షితహృదయంతో అవసరమైన పరిచ్ఛదములతో అక్కడికి చేరెను.
Verse 30
ससुतस्त्रीगणः प्रीत्या ययौ हिमगिरेर्गृहम् । आजगाम महाभाग्यो भूधरो गन्धमादनः
ప్రీతితో హిమాలయుడు తన కుమారులతోను స్త్రీగణంతోను తన గృహానికి వెళ్లెను. ఆపై భూధరుడైన మహాభాగ్యశాలి గంధమాదనుడును అక్కడికి వచ్చెను.
Verse 32
सगणस्ससुतस्त्रीको बहुशोभासमन्वितः । पारियात्रो हि हृष्टात्मा मणि रत्नाकरस्सयुत्
గణములతో, కుమారుడు భార్యతో కూడి, అనేక శోభలతో అలంకృతుడైన పారియాత్రుడు హర్షితహృదయంతో మణి-రత్న నిధులు, గుట్టలు, గనులతో సహ అక్కడికి వచ్చెను.
Verse 33
सगणस्सपरीवार आययौ हिमभूधरम् । क्रौञ्चः पर्वतराजो हि महाबलपरिच्छदः । आजगाम गिरिश्रेष्ठस्स मुपायन आदृतः
గణములతోను పరివారముతోను అతడు హిమభూధరుని వద్దకు చేరెను. అప్పుడు పర్వతరాజు క్రౌంచుడు మహాబల వైభవసంపన్నుడై, గిరిశ్రేష్ఠుని గౌరవించుటకు భక్తితో ఉపాయనములు తీసుకొని వచ్చెను.
Verse 34
पुरुषोत्तमशैलोपि सपरिच्छद आदृतः । महोपायनमादायाजगाम हिमभूधरम्
పురుషోత్తమశైలుడు కూడా గౌరవింపబడి, తన పరిచ్ఛదములతో కలిసి మహోపాయనమును తీసుకొని హిమభూధర హిమాలయుని వద్దకు వచ్చెను.
Verse 35
नीलः सलीलस्स सुतस्सस्त्रीको द्रव्यसंयुतः । आजगाम हिमागस्य गृहमानन्दसंयुतः
నీలుడు, సలీలుడు మరియు అతని కుమారుడు—భార్యతో కూడి, బహుమతిద్రవ్యాలతో సమేతంగా—ఆనందంతో హిమాగుని గృహమునకు వచ్చిరి.
Verse 36
त्रिकूटश्चित्रकूटोपि वेंकटः श्रीगिरिस्तथा । गोकामुखी नारदश्च हिमगेहमुपागमत्
త్రికూట, చిత్రకూట, వేంకట, శ్రీగిరి—మరియు గోకాముఖీతో పాటు నారదుడు కూడా—అందరూ హిమాలయుని హిమగృహమునకు చేరిరి.
Verse 37
विन्ध्यश्च पर्वतश्रेष्ठो नानासम्पत्समन्वितः । आजगाम प्रहृष्टात्मा सदारतनयश्शुभः
అప్పుడు విన్ధ్యుడు—పర్వతశ్రేష్ఠుడు, నానావిధ సంపదలతో సమన్వితుడు—ప్రహర్షిత హృదయంతో తన భార్యా కుమారులతో కూడి, సర్వథా శుభుడై వచ్చెను।
Verse 38
कालंजरो महाशैलो बहुहर्षसमन्वितः । बहुभस्सगणः प्रीत्याजगामहिमभूधरम्
మహాశైలమైన కాలంజరుడు అపార హర్షంతో నిండిపోయి, అనేక భస్మధారి గణులతో కలిసి ప్రేమతో హిమభూధరుడైన హిమాలయుని వద్దకు వచ్చెను।
Verse 39
कैलासस्तु महाशैलो महाहर्षसमन्वितः । आजगाम कृपां कृत्वा सर्वोपरि लसत्प्रभुः
అప్పుడు మహాశైలమైన కైలాసం మహాహర్షంతో నిండిపోయి, కరుణచేసి అక్కడికి వచ్చెను; ప్రభువు యొక్క ఆ ప్రకాశవంతమైన ధామం అన్నింటికన్నా పైగా వెలిగింది।
Verse 40
अन्येपि भूभृतो ये हि द्वीपेष्वन्येष्वपि द्विज । इहापि येऽचलास्सर्वे आययुस्ते हिमालयम्
హే ద్విజా! ఇతర ద్వీపాలలో నివసించే ఇతర పర్వతాధిపతులు, అలాగే ఇక్కడ ఉన్న సమస్త అచల పర్వతాలు కూడా—అన్నీ హిమాలయానికి వచ్చి చేరాయి।
Verse 41
निमन्त्रिता नगास्तत्र तेन पूर्वं मुदा मुने । आययुर्निखिलाः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
హే మునీ! అతడు ముందుగానే ఆనందంతో వారిని అక్కడికి ఆహ్వానించాడు; అందువల్ల శివ-పార్వతుల వివాహం పట్ల ప్రీతితో సమస్త పర్వతాధిపతులు సంతోషంగా అక్కడికి వచ్చారు।
Verse 42
तदा सर्वे समायाताश्शोणभद्रादयः खलु । बहुशोभा महाप्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
అప్పుడు శోణభద్రుడు మొదలైన వారందరూ అక్కడికి చేరుకున్నారు. మహానందంతో, అపూర్వ శోభతో శివ-పార్వతుల వివాహానికి వచ్చారు.
Verse 43
नद्यस्सर्वास्समायाता नानालंकारसंयुताः । दिव्य रूपधराः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
అన్ని నదులు నానా ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని అక్కడికి వచ్చాయి. దివ్య కాంతిమయ రూపాలు ధరించి, ఆనందంతో శివ-పార్వతుల వివాహోత్సవానికి చేరాయి.
Verse 44
गोदावरी च यमुना ब्रह्मस्त्रीर्वेणिका तथा । आययौ हिमशैलम्वै विवाहश्शिवयोरिति
గోదావరి, యమునా, బ్రహ్మకన్యలు మరియు వేణికా కూడా హిమశైలానికి వచ్చారు; ఎందుకంటే అక్కడే శివపార్వతుల వివాహం జరగబోయింది.
Verse 45
गंगा तु सुमहाप्रीत्या नानालंकारसंयुता । दिव्यरूपा ययौ प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
అప్పుడు గంగా మహా ఆనందంతో, నానా ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని, దివ్యరూపం ధరించి, శివపార్వతుల వివాహానికి హర్షంతో బయలుదేరింది.
Verse 46
नर्मदा तु महामोदा रुद्रकन्या सरिद्वरा । महाप्रीत्या जगामाशु विवाहश्शिवयोरिति
నర్మదా—మహా ఆనందంతో నిండినది, రుద్రకన్య, నదులలో శ్రేష్ఠ—మహాప్రీతితో శివపార్వతుల వివాహానికి వేగంగా వెళ్లింది.
Verse 47
आगतैस्तैस्ततः सर्वैस्सर्वतो हिमभूधरम् । संकुलासीत्पुरी दिव्या सर्वशोभासमन्विता
అప్పుడు అందరూ అన్ని దిక్కుల నుండీ హిమభూధరమైన హిమాలయానికి చేరగా, సర్వశోభలతో అలంకృతమైన ఆ దివ్యపురి జనసమూహంతో కిటకిటలాడింది।
Verse 48
महोत्सवा लसत्केतुध्वजातोरणकाधिका । वितानविनिवृत्तार्का तथा नानालसत्प्रभा
అది మహోత్సవ వైభవంగా మారింది—మెరిసే కేతువులు, ధ్వజాలు, తోరణాలతో అలంకృతమై; విస్తరించిన విటానాల వల్ల సూర్యకాంతి తగ్గి, నానావిధ దీప్తులు చుట్టూ మెరుస్తూ కనిపించాయి।
Verse 49
हिमालयोपि सुप्रीत्यादरेण विविधेन च । तेषां चकार सन्मानं तासां चैव यथायथम्
హిమాలయుడుకూడా మహా ప్రీతితో, సాదరంగా, వారికి అనేక విధాలుగా—ప్రతి ఒక్కరికీ తగినట్లుగా—సత్కారము చేసెను.
Verse 50
सर्वान्निवासयामास सुस्थानेषु पृथक् पृथक् । सामग्रीभिरनेकाभिस्तोषयामास कृत्स्नशः
అతడు వారందరినీ సుసిద్ధమైన స్థానాలలో వేరువేరుగా కూర్చోబెట్టి, అనేక విధాల సమర్పణలు, సామగ్రితో ప్రతి ఒక్కరినీ సంపూర్ణంగా తృప్తిపరచెను.
Himavān formally prepares and dispatches the lagna-patrikā (wedding/auspicious-time invitation) to Śiva at Kailāsa, and Śiva receives and honors the emissaries.
The chapter sacralizes ‘auspicious order’ (lagna, etiquette, satkāra) as a manifestation of cosmic harmony—showing that divine union is approached through disciplined, dharmic procedure.
Śiva appears as the ideal sovereign-host (proper honor to messengers), while Himavān embodies dharmic kingship/guardianship through organized invitation, priestly mediation (Garga), and communal coordination.