पार्वतीप्रार्थना—हिमवत्पार्श्वे भिक्षुरूपेण याचनम् | Pārvatī’s Request: Śiva to Seek Her in Beggar-Form at Himālaya’s Court

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः

నారదుడు అన్నాడు—ఓ బ్రహ్మన్, ఓ విధాతా, ఓ మహాభాగ! ఆ తరువాత ఏమి జరిగింది? అది అంతా వినాలని ఉంది. ఓ శివాయశా, దయచేసి చెప్పుము; ఇది భగవాన్ శివుని మహిమకు సంబంధించినది.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा । तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्

బ్రహ్ముడు అన్నాడు—ఓ దేవర్షీ, సమ్యకంగా వినుము. నేను ఆనందంతో ఆ పవిత్ర కథను వివరిస్తాను; అది మహాపాపాలను నశింపజేసి భగవాన్ శివుని భక్తిని వృద్ధి చేస్తుంది.

Verse 3

पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः । दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज

ఓ బ్రాహ్మణుడా, పార్వతి మాటలు విని, పరమాత్మ అయిన హరుడు ఆమె ఆనందకరమైన రూపాన్ని చూసి మిక్కిలి సంతోషించాడు.

Verse 4

प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् । अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा

అప్పుడు ఆ మహా సాధ్వి, మిక్కిలి సుఖితురాలై, ప్రేమతో వికసించిన ముఖముతో తన చెంతనున్న విభునికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చింది.

Verse 5

पार्वत्युवाच । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा । दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्

పార్వతి పలికెను: ఓ దేవేశా, నీవు నా నాథుడవు. పూర్వము నీవు దేనికోసం హఠాత్తుగా దక్షయజ్ఞాన్ని వినాశనం చేశావో అది నీవు మరచిపోయావా?

Verse 6

स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये । देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्

ఓ దేవదేవా, ఓ దేవేశా, తారకాసురుని వల్ల కలిగిన దేవతల కష్టాలను తొలగించి, దేవకార్య సిద్ధి కోసం నీవు మరియు నేను మేన ద్వారా జన్మించాము.

Verse 7

यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि । पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो

ఓ దేవేశా, నీవు ప్రసన్నుడవైతే, కృప చూపిస్తే, ఓ ఈశానా, నా భర్తవు కమ్ము. ఓ ప్రభూ, నా ప్రార్థనను మన్నించు.

Verse 8

पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया । प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः

నీ చెల్లెలు తోడుగా ఉండగా నేను సక్రమంగా నా తండ్రి ఇంటికి వెళ్తున్నాను. కాబట్టి ఆ విషయం లోకప్రసిద్ధం చేయబడాలి; అలా నిర్మలమైన పరమ యశస్సు స్థిరపడును.

Verse 9

गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो । याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः

ఓ నాథా, ఓ ప్రభూ! మీరు హిమవంతుని సమీపానికి వెళ్లవలెను. ఆపై భిక్షువుగా మారి, దివ్యలీలలో నిపుణుడై, అక్కడికి వెళ్లి నన్ను వివాహార్థం యాచించండి.

Verse 10

तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा मम्

అలాగే నీవు లోకంలో నీ యశస్సు ప్రకటింపబడునట్లు యథోచితంగా ప్రవర్తించుము. నా తండ్రి యొక్క సమస్త సంకల్పములను ఫలింపజేసి, ఈ విధంగా నా పాణిగ్రహణము చేయుము।

Verse 11

ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम

ఋషులచే ప్రేమతో బోధింపబడి, తన బంధు-పరివారముతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న నా తండ్రి నీ వాక్యమును నిస్సందేహంగా నెరవేర్చును।

Verse 12

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

పూర్వము నేను దక్షుని కన్యగా ఉన్నప్పుడు, నా తండ్రి నన్ను నీకు ఇచ్చిన వేళ, అక్కడ శాస్త్రోక్త విధానముతో నీవు వివాహము చేయలేదు।

Verse 13

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे । ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्

నా జనకుడు దక్షుడు గ్రహదేవతలను పూజించలేదు; ఆ నిర్లక్ష్యమువలన గ్రహప్రభావము ఈ విషయములో (నాపై కూడా) మహా దోషభరితమైన బాధగా మారింది।

Verse 14

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो । विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये

కాబట్టి, ఓ ప్రభూ, శాస్త్రోక్త విధానముతో వివాహమును చేయుట నీకు యోగ్యము. ఓ మహాదేవా, దేవతల కార్యసిద్ధికై ఈ వివాహమును సంపూర్ణము చేయుము।

Verse 15

विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् । जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः

వివాహక్రియలు శాస్త్రోక్త రీతిలోనే నిశ్చయంగా నిర్వహించబడాలి. హిమవంతుడు స్పష్టంగా తెలుసుకొనుగాక—కుమార్తె శుభ తపస్సును సంపూర్ణంగా సాధించింది.

Verse 16

ब्रह्मोवाच इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆమె మాటలు విని సదాశివుడు అత్యంత ప్రసన్నుడయ్యాడు. ఆపై స్నేహంతో, చిరునవ్వుతోనట్టుగా, గిరిజతో పలికెను.

Verse 17

शिव उवाच । शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम । यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु

శివుడు పలికెను—హే దేవి, హే మహేశానీ, నా పరమ వచనాన్ని విను. యథోచితంగా మంగళకర కర్మను చేయి—అచలంగా, చలనం లేకుండా.

Verse 18

ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने । दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि

హే వరాననే, బ్రహ్మాది భూతములు కూడా అనిత్యమే. హే భామిని, కనిపించేదంతా—ఇదంతా నశ్వరమని తెలుసుకో.

Verse 19

एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः । ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्

ఆయన ఏకుడే అయినా అనేకత్వాన్ని ధరించును; నిర్గుణుడే అయినా ప్రకటనార్థం సగుణుడగును. జ్యోత్స్నతో చంద్రునివలె ప్రకాశించువాడు, పరజ్యోతితో యుక్తుడై దీప్తించును.

Verse 20

स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् । सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि

హే దేవీ, నన్ను స్వతంత్రుడిగానూ పరతంత్రుడిగానూ నీవే చేసితివి. సమస్తకార్యకర్త అయిన ప్రకృతి, ఆ మహామాయ నీవే.

Verse 21

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या । सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च

ఈ సమస్త జగత్తు మాయామయంగా నిర్మితమైనదే; అయినా పరమేశ్వరుడు తన పరమచైతన్యంతో సర్వాత్మగా దీనిని ధరిస్తాడు. పుణ్యవంతులైన జీవగణం, పరమాత్మభావంలో సిక్తమైన బుద్ధితో, అదే ఆత్మలో ఆవరించబడి స్థితమై ఉంటుంది।

Verse 22

के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः । किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि

ఏ గ్రహాలు, ఏ ఋతుగణాలు, ఇంకా ఏ ఇతర ప్రభావాలను నీవు పరిగణించితివి? ఇప్పుడు, ఓ దేవి, ఓ వరవర్ణిని, శివార్థముగా ఏమి ప్రకటించబడెను?

Verse 23

गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः । भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः

గుణాల వల్ల ఉద్భవించే కార్యభేదమును బట్టి మేమిద్దరం ఈ జగత్తులో ప్రాదుర్భవించితిమి. ఈ అవతరణ భక్తుల కోసమే; ఎందుకంటే మేము స్వభావతః భక్తవత్సలులము.

Verse 24

त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी । व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च

నీవే సూక్ష్మ ప్రకృతి; రజస్సు, సత్త్వం, తమస్సు మయమై ఉన్నది. కార్యవ్యాపారములో నిత్యం దక్షురాలివి; నీవు సగుణావు, అలాగే నిర్గుణావు కూడా.

Verse 25

सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे । निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः

ఓ సుమధ్యమే, ఇక్కడి సమస్త భూతజీవుల ఆత్మ నేనే. నేను నిర్వికారుడను, నిరీహుడను; అయినా భక్తుని ఆకాంక్షచే ఉపాస్యరూపాన్ని ధరించుతాను.

Verse 26

हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे । ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन

ఓ శైలజే, నీ తండ్రిని చేరేందుకు నేను హిమాలయానికి వెళ్లను. నేను భిక్షుకుడైనప్పటికీ, నీ వద్ద ఏదీ ఎప్పటికీ అడగను.

Verse 27

महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे । देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्

ఓ గిరీంద్రజే, మహాగుణాలతో భారమైన మహాత్ముడైనా ‘ఇవ్వు’ అని పలికిన క్షణమే తక్షణం లఘువైపోతాడు.

Verse 28

इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ । कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु

ఓ కల్యాణీ, ఇలా తెలిసిన తరువాత నీవు మాకు ఇంకేమి చెప్పగలవు? ఓ భద్రే, కార్యం నీ ఆజ్ఞ ప్రకారమే—నీకు ఇష్టమైనట్లు చేయి.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा । जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇలా చెప్పబడినప్పటికీ, ఆ సతీ, కమలనయనా మహాదేవి, మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించి భక్తితో శంకరునితో పలికింది.

Verse 30

पार्वत्युवाच । त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा । स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि

పార్వతి పలికెను—మీరు పరమాత్మ, నేను ప్రకృతి; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు. మేమిద్దరం స్వతంత్రులమైయున్నా భక్తుల వశమవుతాము; నిర్గుణులమైయున్నా సగుణరూపంగా ప్రకాశిస్తాము.

Verse 31

प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो । याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर

ఓ శంభో, ఓ ప్రభూ! శ్రద్ధతో నా మాట నెరవేర్చండి. హిమగిరి వద్ద నన్ను వివాహార్థం యాచించండి; ఓ శంకరా, మీ అర్ధాంగినిగా ఉండే సౌభాగ్యం నాకు ప్రసాదించండి.

Verse 32

कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः । तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि

ఓ మహేశానా, కృప చూపండి; నేను నిత్యం మీ భక్తురాలిని. ఓ నాథా, జన్మ జన్మకు నేను ఎల్లప్పుడూ మీ భార్యనే.

Verse 33

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः । निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः

నీవే బ్రహ్మ, పరమాత్మ—గుణాతీతుడు, ప్రకృతికి అతీతుడు. నీవు నిర్వికారుడు, నిష్కాముడు, స్వతంత్ర పరమేశ్వరుడు.

Verse 34

तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः । विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः

అయినను ఇక్కడ ఆయన సగుణరూపమును ధరించి, భక్తోద్ధారమునే పరమలక్ష్యంగా ఉంచుకొనెను. దివ్యలీలావిహారము చేయుచు, స్వాత్మనందే స్థితుడై, అనేక లీలలలో నిపుణుడు।

Verse 35

सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर । किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु

హే మహాదేవా, హే మహేశ్వరా! నిన్ను నేను సర్వథా తెలిసికొనుచున్నాను. హే సర్వజ్ఞా, మరెంత చెప్పుట ఎందుకు? దయచేసి కరుణ చూపుము।

Verse 36

विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् । यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः

హే నాథా! పరమాద్భుతమైన లీలను చేసి లోకమందు నీ యశస్సును విస్తరింపుము; దాని సుగానముచేత, హే రక్షకా, జనులు సులభముగా భవసాగరమును దాటుదురు।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः । विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు పలికి గిరిజ మహేశానునకు మళ్లీ మళ్లీ భక్తితో నమస్కరించింది. భుజాలు వంచి, అంజలి బద్ధముగా చేతులు జోడించి ఆమె మౌనమైంది.

Verse 38

इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय । तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव

ఆమె ఇలా పలికినప్పుడు మహాత్ముడైన మహేశ్వరుడు లోకోపదేశార్థం లీల చేయదలచి ‘తథాస్తు’ అని అంగీకరించాడు. చిరునవ్వుతో ఆనందభరితుడై, అదే చేయుటకు మనస్సు పెట్టాడు.

Verse 39

ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः । कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः

అనంతరం శంభువు మహాహర్షంతో అంతర్హితుడయ్యాడు. కాళీ (పార్వతి) విరహంతో ఆకర్షితమనస్సుతో ఆయన కైలాసానికి ప్రయాణమయ్యాడు.

Verse 40

तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् । वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः

అక్కడికి వెళ్లిన మహేశానుడు నంది మొదలైనవారితో మాట్లాడి, ఆ సమస్త వృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా వివరించాడు. ఆయన పరమానందంతో నిండిపోయి ఉన్నాడు.

Verse 41

तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः । बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्

అది విని అన్ని గణాలు, భైరవుడు మొదలైనవారు అన్ని వైపులా అత్యంత ఆనందించారు; వారు పరమోత్సవాన్ని నిర్వహించారు.

Verse 42

सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद । सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्

ఓ నారదా, ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజా! అక్కడ అత్యంత శుభమంగళం కలిగింది. అందరి దుఃఖాలు నశించాయి; రుద్రుడూ గాఢ ఆనందాన్ని పొందాడు.