Shloka 42

पार्वतीवाक्यं—शिवस्य परब्रह्मत्व-निरूपणम्

Pārvatī’s Discourse: Establishing Śiva as Parabrahman

Devanagari script

कृत्वा स्वरूपं सुभगं शिवाध्यानं यथा तथा । दर्शयित्वा शिवायै तामुवाचावाङ्मुखीं शिवः

Transliteration

kṛtvā svarūpaṃ subhagaṃ śivādhyānaṃ yathā tathā | darśayitvā śivāyai tāmuvācāvāṅmukhīṃ śivaḥ

Translation

శివుడు ధ్యానానికి అనుకూలమైన అత్యంత మంగళకరమైన, సుందరమైన స్వరూపాన్ని ధరించి, ఆ రూపాన్ని శివా (పార్వతి)కు దర్శింపజేశాడు; తరువాత ముఖం వంచి నిలిచిన ఆమెతో శివుడు పలికాడు।

Word by Word

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) ‘having made’

• स्वरूपम्: (his) own form
• स्वरूपम्: कर्म (Karma/Object of कृत्वा)
• Type: Noun
• Root: स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सुभगम्: beautiful/auspicious
• सुभगम्: विशेषण (Adjectival to कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; स्वरूपम् इति विशेषण

• शिव-ध्यानम्: meditation on Śiva
• शिव-ध्यानम्: कर्म (Karma; object made/shown)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + ध्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शिवस्य ध्यानम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• यथा: as
• यथा: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (as/in whatever manner)

• तथा: so
• तथा: क्रियाविशेषण (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (so/in that manner)

• दर्शयित्वा: having shown
• दर्शयित्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) + णिच्
• Form: णिच्-प्रयोजकात् (causative) ‘दर्शयति’ से; क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) ‘having shown’

• शिवायै: to Śivā (Pārvatī)
• शिवायै: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अवाङ्मुखीम्: with face turned downward
• अवाङ्मुखीम्: विशेषण (Adjectival to ताम्)
• Type: Adjective
• Root: अवाङ्मुखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अवाक् मुखं यस्याः सा’ इति कर्मधारय-समास (adjectival)

• शिवः: Śiva
• शिवः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Śiva’s grace (anugraha): the Supreme Pati makes himself approachable by manifesting an auspicious form for dhyāna, and instructs the devoted soul (Pārvatī) who stands in humility—showing that reverence and meditative readiness invite divine teaching.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse supports Saguna-upāsanā: Śiva reveals a meditational form that the mind can hold steadily. In Shaiva practice this complements Liṅga worship—both are compassionate ‘supports’ (ālambana) leading the devotee from form-based contemplation toward deeper realization of Śiva’s supreme nature.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It points to Śiva-dhyāna with humility: begin worship with respectful composure, then meditate on an auspicious Śiva-form as your support. Practically, this pairs well with japa of “Om Namaḥ Śivāya” and calm inward focus before or after Liṅga-pūjā.