सतीविरहानन्तरं शम्भोश्चरितम् / Śiva’s Conduct After Satī’s Separation

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाभाग विधे शैववर प्रभो । शिवलीलामिमां व्यासात्प्रीत्या मे वक्तुमर्हसि

నారదుడు పలికెను: ఓ మహాభాగా, విష్ణు శిష్యుడా, ఓ బ్రహ్మదేవా, శివభక్తులలో శ్రేష్ఠుడా! వ్యాసుని నుండి నీవు విన్న ఈ శివలీలను దయతో నాకు వివరించుము.

Verse 2

सतीविरहयुक्शंम्भुः किं चक्रे चरितन्तथा । तपः कर्तुं कदायातो हिमवत्प्रस्थमुत्तमम्

సతీవిరహ దుఃఖంతో యుక్తుడైన శంభువు అప్పుడు ఏమి చేశాడు, ఎలా జీవించాడు? అలాగే తపస్సు చేయుటకు హిమవంతుని అత్యుత్తమ శిఖరాలకు ఆయన ఎప్పుడు వెళ్లాడు?

Verse 3

शिवाशिवशिवादो ऽभूत्कथं कामक्षयश्च मे । तपः कृत्वा कथम्प्राप शिवं शम्भुं च पार्वती

'శివ-అశివ-శివ' అనే ఉచ్చారణ మరియు చింతన ఎలా కలిగింది? నాలో కామము ఎలా క్షీణించింది? తపస్సు చేసి పార్వతి సాక్షాత్తు శివ-శంభుని ఎలా పొందింది?

Verse 4

तत्सर्वमपरं चापि शिवसच्चरितं परम् । वक्तुमर्हसि मे ब्रह्मन्महानन्दकरं शुभम्

ఓ బ్రాహ్మణుడా, వాటన్నింటికీ మించి, పరమానందాన్ని మరియు శుభాన్ని కలిగించే శివుని యొక్క పరమ సత్యమైన పవిత్ర చరిత్రను నాకు వివరించండి.

Verse 6

गणानाभाष्य शोचंस्तां तद्गुणान्प्रे मवर्धनान् । वर्णयामास सुप्रीत्या दर्शयंल्लौकिकीं गतिम्

గణాలను ఉద్దేశించి, ఆయన ఆమె కోసం విలపించారు మరియు ప్రేమను పెంచే ఆమె గుణాలను ఎంతో అనురాగంతో వర్ణించారు, తద్వారా లౌకిక వ్యవహారాల గతిని ప్రదర్శించారు.

Verse 7

आगत्य स्वगिरिं शम्भुः प्रियाविरहकातरः । सस्मार स्वप्रियां देवीं सतीं प्राणाधिकां हृदा

తన పర్వతధామానికి తిరిగి వచ్చి, ప్రియవియోగంతో వ్యాకులుడైన శంభువు, హృదయంలో ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన దేవి సతిని స్మరించాడు.

Verse 9

दिगम्बरो बभूवाथ त्यक्त्वा गार्हस्थ्यसद्गतिम् । पुनर्बभ्राम लोकन्वै सर्वांल्लीलाविशारदः

అప్పుడు గృహస్థాసక్తి అనే దోషభరిత మార్గాన్ని విడిచి, ఆయన దిగంబరుడయ్యాడు; లీలావిశారదుడై మళ్లీ సమస్త లోకాలలో సంచరించాడు.

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे भौमोत्पत्तिशिवलीलावर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో తృతీయ విభాగమైన పార్వతీఖండములో ‘భూమి ఉత్పత్తి మరియు శివదివ్యలీలా వర్ణన’ అనే దశమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 11

समाधाय मनो यत्नात्समाधिन्दुःखनाशिनम । चकार च ददर्शासौ स्वरूपं निजमव्ययम्

అతడు యత్నపూర్వకంగా మనస్సును స్థిరపరచి దుఃఖనాశక సమాధిలో ప్రవేశించాడు; ఆ లీనస్థితిలో తన అవ్యయ స్వరూపాన్ని దర్శించాడు।

Verse 12

इत्थं चिरतरं स्थाणुस्तस्थौ ध्वस्तगुणत्रयः । निर्विकारी परम्ब्रह्म मायाधीशस्स्वयंप्रभुः

ఇట్లుగా ఎంతో దీర్ఘకాలం స్థాణువు—భగవాన్ శివుడు—త్రిగుణాతీతుడై అచలంగా నిలిచెను. ఆయన నిర్వికార పరబ్రహ్మ, మాయాధీశుడు, స్వయంప్రకాశుడు, స్వస్వరూపంలో స్థితుడై యుండెను.

Verse 13

ततस्समाधिन्तत्त्याज व्यतीय ह्यमितास्समाः । यदा तदा बभूवाशु चरितं तद्वदामि वः

ఆపై ఆయన ఆ సమాధిని విడిచెను; మధ్యలో అపార సంవత్సరాలు గడిచిపోయెను. తరువాత ఏమేమి జరిగెనో, అది ఎలా శీఘ్రంగా సంభవించెనో—ఆ వృత్తాంతాన్ని మీకు ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాను.

Verse 14

प्रभोर्ललाटदेशात्तु यत्पृषच्छ्रमसंभवम् । पपात धरणौ तत्र स बभूव शिशुर्द्रुतम्

ప్రభువు లలాటదేశమునుండి శ్రమజన్యమైన ఒక బిందువు భూమిపై పడెను; అక్కడే అదే స్థలమున అది శీఘ్రముగా శిశువుగా మారెను.

Verse 15

चतुर्भुजोऽरुणाकारो रमणीयाकृतिर्मुने । अलौकिकद्युतिः श्रीमांस्तेजस्वी परदुस्सहः

ఓ మునీ, అతడు చతుర్భుజుడు, అరుణవర్ణుడు, అత్యంత రమణీయాకృతిగలవాడు. అతని కాంతి అలౌకికం; అతడు శ్రీమంతుడు, తేజస్వి, ఇతరులకు దుస్సహుడు.

Verse 16

रुरोद स शिशुस्तस्य पुरो हि परमेशितुः । प्राकृतात्मजवत्तत्र भवाचाररतस्य हि

ఆ శిశువు అక్కడ ఆ పరమేశ్వరుని సమక్షంలోనే ఏడ్చెను; లోకవ్యవహారాచారంలో రతుడై, సాధారణ కుమారునివలె ప్రవర్తించెను।

Verse 17

तदा विचार्य सुधिया धृत्वा सुस्त्रीतनुं क्षितिः । आविर्बभूव तत्रैव भयमानीय शंकरात्

అప్పుడు స్పష్టబుద్ధితో ఆలోచించి, భూమి సతీ-స్త్రీరూపాన్ని ధరించి, శంకరుని భయంతో ఆవరించబడి అక్కడే ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 18

तम्बालं द्रुतमुत्थाय क्रोडयां निदधे वरम् । स्तन्यं सापाययत्प्रीत्या दुग्धं स्वोपरिसम्भवम्

ఆమె త్వరగా లేచి ఆ శ్రేష్ఠ శిశువును ఒడిలో ఉంచెను; తరువాత ప్రేమతో అతనికి తన స్తన్యమును త్రాగింపజేసెను—ఆ పాల ఆమె స్వదేహములోనే ఉద్భవించినది।

Verse 19

चुचुम्ब तन्मुखं स्नेहात्स्मित्वा क्रीडयदात्मजम् । सत्यभावात्स्वयं माता परमेशहितावहा

స్నేహంతో ఆమె అతని ముఖమును ముద్దాడెను; చిరునవ్వుతో తన కుమారునితో క్రీడించెను। తన సత్యభావబలముచేత ఆ మాత స్వయంగా పరమేశ్వరునకు హితకారిణిగా నిలిచెను।

Verse 20

तद्दृष्ट्वा चरितं शम्भुः कौतुकी सूतिकृत्कृती । अन्तर्यामी विहस्याथोवाच ज्ञात्वा रसां हरः

ఆ ప్రవర్తనను చూచి శంభువు, సూత్రిక (దాయాది) పాత్రలో కౌతుకమయుడై కృతకృత్యుడై, అంతర్యామి హరుడు చిరునవ్వు నవ్వెను. అంతర్లీన రసాన్ని గ్రహించి తరువాత పలికెను.

Verse 21

धन्या त्वं धरणि प्रीत्या पालयैतं सुतं मम । त्वय्युद्भूतंश्रमजलान्महातेजस्विनो वरम्

ఓ ధరణీ, నీవు ధన్యురాలివి. ప్రేమతో నా ఈ కుమారుని పరిరక్షించు—అతడు పరమ ఉత్తముడు, మహాతేజస్వి; అతని శ్రమజలమైన స్వేదబిందువులు నీపై ఉద్భవించాయి.

Verse 22

मम श्रमकभूर्बालो यद्यपि प्रियकृत्क्षिते । त्वन्नाम्ना स्याद्भवेत्ख्यातस्त्रितापरहितस्सदा

ఓ క్షితే, ఈ నా బాలుడు శ్రమజన్యుడై ఇంకా చిన్నవాడైనా, నీ నామాన్ని ధరించి ఖ్యాతిని పొందుతాడు; ఎల్లప్పుడూ త్రితాపరహితుడై ఉంటాడు.

Verse 23

असौ बालः कुदाता हि भविष्यति गुणी तव । ममापि सुखदाता हि गृहाणैनं यथारुचि

ఈ బాలుడు నిశ్చయంగా నీకు యోగ్యదానదాతగా, గుణవంతుడిగా ఉంటాడు; నాకు కూడా సుఖదాత అవుతాడు. నీ ఇష్టానుసారం ఇతనిని స్వీకరించు.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामाथ किंचिद्विरहमुक्तधीः । लोकाचारकरो रुद्रो निर्विकारी सताम्प्रियः

బ్రహ్మా పలికెను—ఇలా చెప్పి రుద్రుడు మౌనమయ్యాడు; ఆయన బుద్ధిలో కించిత్తు కూడా విరహం లేదు. లోకాచారాన్ని స్థాపించేవాడు, నిర్వికారుడైన రుద్రుడు సజ్జనులకు ప్రియుడు.

Verse 25

अपि क्षितिर्जगामाशु शिवाज्ञामधिगम्य सा । स्वस्थानं ससुता प्राप सुखमात्यंतिकं च वै

అప్పుడు క్షితి (పార్వతి) శివుని ఆజ్ఞను త్వరగా గ్రహించి వెంటనే బయలుదేరింది. ఆమె కుమారునితో కలిసి తన స్వధామాన్ని చేరి పరమమైన, అనంత సుఖాన్ని పొందింది.

Verse 27

विश्वेश्वरप्रसादेन ग्रहत्वं प्राप्य भूमिजः । दिव्यं लोकं जगामाशु शुक्रलोकात्परं वरम्

విశ్వేశ్వరుడు (శ్రీశివుడు) అనుగ్రహంతో భూమిజుడు గ్రహత్వాన్ని పొందాడు; వెంటనే శుక్రలోకానికన్నా ఉన్నతమైన దివ్యమైన శ్రేష్ఠ లోకానికి వెళ్లాడు.

Verse 28

इत्युक्तं शम्भुचरितं सतीविरहसंयुतम् । तपस्याचरणं शम्भोश्शृणु चादरतो मुने

ఇలా సతీవిరహంతో కూడిన శంభువు యొక్క పవిత్ర చరితం చెప్పబడింది. ఇప్పుడు, ఓ మునీ, భక్తి-గౌరవాలతో వినుము—భగవాన్ శంభువు ఎలా తపస్సు ఆచరించాడో.

Verse 276

स बालो भौम इत्याख्यां प्राप्य भूत्वा युवा द्रुतम् । तस्यां काश्यां चिरं कालं सिषेवे शंकरम्प्रभुम्

ఆ బాలుడు ‘భౌమ’ అనే నామాన్ని పొందీ త్వరగా యౌవనానికి చేరాడు; మరియు ఆ కాశీలో ప్రభువు శంకరుని దీర్ఘకాలం సేవించి ఆరాధించాడు.