कार्तिकेयलीलावर्णनम् (Narration of Kārttikeya’s Divine Play)

Verse 1

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ ब्रह्मन् सृष्टिकर प्रभो । ततः किमभवत्तत्र तद्वदाऽद्य कृपां कुरु

నారదుడు పలికెను—హే దేవదేవా, హే ప్రజానాథా, హే బ్రహ్మన్, సృష్టికర్త ప్రభూ! ఆ తరువాత అక్కడ ఏమి జరిగింది? దయచేసి నేడు చెప్పుము.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तात विश्वामित्रः प्रतापवान् । प्रेरितो विधिना तत्रागच्छत्प्रीतो यदृच्छया

బ్రహ్ముడు పలికెను—ప్రియమైనవాడా, ఆ సమయమున ప్రతాపవంతుడైన విశ్వామిత్రుడు విధి ప్రేరణతో, సంతోషముతో, యాదృచ్ఛికముగా అక్కడికి వచ్చెను.

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे कार्तिकेयलीलावर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, చతుర్థ కుమారఖండంలో ‘కార్తికేయ లీలా వర్ణనం’ అనే తృతీయ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 4

अकरोत्सुनुतिं तस्य सुप्रसन्नेन चेतसा । विधिप्रेरितवाग्भिश्च विश्वामित्रः प्रभाववित्

అప్పుడు ప్రభావవంతుడైన విశ్వామిత్రుడు పరమ ప్రసన్న చిత్తంతో, విధి ప్రేరితమైన వాక్యాలవలె ప్రవహించే మాటలతో ఆయనను స్తుతించాడు।

Verse 5

ततस्सोऽभूत्सुतस्तत्र सुप्रसन्नो महोति कृत् । सुप्रहस्याद्भुतमहो विश्वामित्रमुवाच च

అప్పుడు అక్కడ ఒక కుమారుడు అవతరించాడు—అత్యంత ప్రసన్నుడై, తేజస్సుతో, అద్భుత మహాకార్యాలను సాధించువాడు. అతడు దివ్యమైన, ఆశ్చర్యకరమైన చిరునవ్వుతో విశ్వామిత్రునితో పలికాడు।

Verse 6

शिवसुत उवाच । शिवेच्छया महाज्ञानिन्नकस्मात्त्वमिहागतः । संस्कारं कुरु मे तात यथावद्वेदसंमितम्

శివపుత్రుడు పలికెను—ఓ మహాజ్ఞానీ! శివేచ్ఛవలన నీవు అకస్మాత్తుగా ఇక్కడికి వచ్చితివి. కావున, తండ్రీ, వేదసమ్మత విధి ప్రకారం నా సంస్కారాన్ని యథావిధిగా చేయుము।

Verse 7

अद्यारभ्य पुरोधास्त्वं भव मे प्रीतिमावहन् । भविष्यसि सदा पूज्यस्सर्वेषां नात्र संशयः

ఈ రోజు నుంచే నీవు నా పురోహితుడవై, నాకు ప్రీతిని కలిగించు. నీవు ఎల్లప్పుడూ అందరిచేత పూజ్యుడవుతావు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सुप्रसन्नो हि गाधिजः । तमुवाचानुदात्तेन स्वरेण च सुविस्मितः

బ్రహ్మ పలికెను—ఆ మాటలు విని గాధి కుమారుడు ఎంతో ప్రసన్నుడయ్యాడు. తరువాత ఆశ్చర్యంతో నిండినవాడై, మృదువుగా, నెమ్మదైన స్వరంతో అతనితో పలికాడు।

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । शृणु तात न विप्रोऽहं गाधिक्षत्रियबालकः । विश्वामित्रेति विख्यातः क्षत्रियो विप्रसेवकः

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—విను తాతా! నేను బ్రాహ్మణుడను కాదు; నేను క్షత్రియుడైన గాధి కుమారుణ్ని. ‘విశ్వామిత్ర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడను—బ్రాహ్మణులను సేవించే క్షత్రియుడను।

Verse 10

इति स्वचरितं ख्यातं मया ते वरबालक । कस्त्वं स्वचरितं ब्रूहि विस्मितायाखिलं हि मे

ఇలా, ఓ ఉత్తమ బాలకా, నేను నా స్వచరిత్రాన్ని నీకు తెలిపాను. ఇప్పుడు నీవెవరు? నీ స్వవృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా చెప్పు; నేను పూర్తిగా ఆశ్చర్యపోయాను.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वच स्तस्य तत्स्ववृत्तं जगाद ह । ततश्चोवाच सुप्रीत्या गाधिजं तं महोतिकृत्

బ్రహ్ముడు పలికెను—అతని మాటలు విని అతడు తన స్వవృత్తాంతాన్ని చెప్పెను. అనంతరం మహాతపస్సు చేసిన ఆ మహిమావంతుడు పరమ ప్రీతితో గాధిపుత్రుడు (విశ్వామిత్రుడు)తో పలికెను.

Verse 12

शिवसुत उवाच । विश्वामित्र वरान्मे त्वं ब्रह्मर्षिर्नाऽत्र संशयः । वशिष्ठाद्याश्च नित्यं त्वां प्रशंसिष्यंति चादरात्

శివపుత్రుడు పలికెను— ఓ విశ్వామిత్రా! నా వరం వలన నీవు నిశ్చయంగా బ్రహ్మర్షివే; ఇందులో సందేహం లేదు. వశిష్ఠాది ఋషులు కూడా నిత్యం భక్తి-గౌరవాలతో నిన్ను ప్రశంసిస్తారు।

Verse 13

अतस्त्वमाज्ञया मे हि संस्कारं कर्तुमर्हसि । इदं सर्वं सुगोप्यं ते कथनीयं न कुत्रचित्

కాబట్టి నా ఆజ్ఞ ప్రకారం నీవు సంస్కారాన్ని చేయుటకు అర్హుడవు. అయితే ఇది అంతా నీచేత సుగోప్యంగా ఉంచబడాలి; ఎక్కడా చెప్పకూడదు।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । ततोकार्षीत्स संस्कारं तस्य प्रीत्याऽखिलं यथा । शिवबालस्य देवर्षे वेदोक्तविधिना परम्

బ్రహ్ముడు పలికెను— ఓ దేవర్షీ! అప్పుడు అతడు ప్రీతితో శివుని ఆ బాలునికి, వేదోక్త పరమ విధానమునుబట్టి, యథావిధిగా సమస్త సంస్కారాలను సంపూర్ణంగా నిర్వహించాడు।

Verse 15

शिवबालोपि सुप्रीतो दिव्यज्ञानमदात्परम् । विश्वामित्राय मुनये महोतिकारकः प्रभुः

దివ్య బాలరూపుడై ఉన్నప్పటికీ పరమ ప్రసన్నుడైన ప్రభు శివుడు ముని విశ్వామిత్రునికి పరమ దివ్యజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాడు; ఆ ప్రభువు మహోపకారకుడు.

Verse 16

पुरोहितं चकारासौ विश्वामित्रं शुचेस्सुत । तदारभ्य द्विजवरो नानालीलाविशारदः

హే శుచిపుత్రా! ఆయన విశ్వామిత్రుని పురోహితునిగా నియమించాడు. అప్పటినుంచి ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు అనేక విధాల దివ్య లీలలు, కర్మకాండలలో నిపుణుడయ్యాడు.

Verse 17

इत्थं लीला कृता तेन कथिता सा मया मुने । तल्लीलामपरां तात शृणु प्रीत्या वदाम्यहम्

హే మునీ! ఆయన చేసిన ఆ లీలను ఈ విధంగా నేను వివరించాను. ఇప్పుడు, హే తాత, ఆయన మరొక లీలను ప్రేమతో వినుము; నేను ప్రీతితో చెప్పుచున్నాను।

Verse 18

तस्मिन्नवसरे तात श्वेतनामा च संप्रति । तत्राऽपश्यत्सुतं दिव्यं निजं परम पावनम्

అదే సమయంలో, హే తాత, శ్వేతనామా కూడా అక్కడే ఉండెను; అక్కడ ఆమె తన స్వంత దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన, పరమ పవిత్రమైన కుమారుని దర్శించింది।

Verse 19

ततस्तं पावको गत्वा दृष्ट्वालिंग्य चुचुम्ब च । पुत्रेति चोक्त्वा तस्मै स शस्त्रं शक्तिन्ददौ च सः

అనంతరం పావకదేవుడు అతని వద్దకు వెళ్లి, అతనిని చూచి స్నేహంతో ఆలింగనం చేసి ముద్దుపెట్టాడు. “పుత్రా” అని పలికి, తన దివ్యశక్తి రూపమైన శస్త్రం—శక్తి (భాలం)—అతనికి ప్రసాదించాడు.

Verse 20

गुहस्तां शक्तिमादाय तच्छृंगं चारुरोह ह । तं जघान तया शक्त्या शृंगो भुवि पपात सः

అప్పుడు గుహుడు (కుమారుడు/స్కందుడు) ఆ శక్తిని తీసుకొని వేగంగా ఆ శిఖరాన్ని అధిరోహించాడు. అదే శక్తితో అతనిని సంహరించగా, శృంగుడు భూమిపై పడిపోయాడు.

Verse 21

दशपद्ममिता वीरा राक्षसाः पूर्वमागताः । तद्वधार्थं द्रुतं नष्टा बभूवुस्तत्प्रहारतः

ముందుగా దశ పద్మాల సంఖ్యలో వీర రాక్షసులు వచ్చారు. కానీ అతనిని వధించేందుకు వారు దూసుకొచ్చిన వెంటనే, అతని ప్రహారాల చేత త్వరగా నశించారు.

Verse 22

हाहाकारो महानासीच्चकंपे साचला मही । त्रैलोक्यं च सुरेशानस्सदेवस्तत्र चागमत्

మహా హాహాకారం లేచింది, చలించే భూమి కంపించింది. అప్పుడు దేవాధిపతి ఇంద్రుడు సమస్త దేవులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చెను; త్రిలోకం కలవరపడింది।

Verse 23

दक्षिणे तस्य पार्श्वे च वज्रेण स जघान च । शाखनामा ततो जातः पुमांश्चैको महाबलः

అప్పుడు అతడు వజ్రంతో అతని కుడి పార్శ్వాన్ని బలంగా కొట్టాడు. ఆ దెబ్బ నుండి మహాబలుడు అయిన ఒక పురుషుడు జన్మించాడు; అతడు ‘శాఖనామా’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు.

Verse 24

पुनश्शक्रो जघानाऽऽशु वामपार्श्वे हि तं तदा । वज्रेणाऽन्यः पुमाञ्जातो विशाखाख्योऽपरो बली

మళ్లీ శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వెంటనే వజ్రంతో అతని ఎడమ పార్శ్వాన్ని కొట్టాడు. ఆ దెబ్బ నుండి మరో బలవంతుడైన పురుషుడు జన్మించాడు; అతడు ‘విశాఖ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందాడు.

Verse 25

तदा स्कंदादिचत्वारो महावीरा महाबलाः । इन्द्रं हंतुं द्रुतं जग्मुस्सोयं तच्छरणं ययौ

అప్పుడు స్కందుని మొదలైన నలుగురు మహావీరులు, మహాబలవంతులు, ఇంద్రుణ్ని సంహరించేందుకు వేగంగా బయలుదేరారు. అది చూసి ఇంద్రుడు వెంటనే ఆయన పాదాల శరణు చేరాడు.

Verse 27

शक्रस्स सामरगणो भयं प्राप्य गुहात्ततः । ययौ स्वलोकं चकितो न भेदं ज्ञातवान्मुने

ఓ మునీ, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) దేవగణాలతో కలిసి భయగ్రస్తుడై ఆ గుహ నుండి బయలుదేరాడు. ఆశ్చర్యంతో తన లోకానికి వెళ్లిపోయి, నిజమైన భేదాన్ని గ్రహించలేదు.

Verse 28

स बालकस्तु तत्रैव तस्थाऽऽवानंदसंयुतः । पूर्ववन्निर्भयस्तात नानालीलाकरः प्रभुः

ఆ దివ్య బాలుడు అక్కడే ఆనందంతో నిండిపోయి నిలిచాడు. ఓ తాతా, అతడు మునుపటిలాగే నిర్భయుడు—ప్రభువు అనేక లీలలు ఆడుచున్నాడు.

Verse 29

तस्मिन्नवसरे तत्र कृत्तिकाख्याश्च षट् स्त्रियः । स्नातुं समागता बालं ददृशुस्तं महाप्रभुम्

అదే సమయంలో అక్కడ కృత్తికలు అనే ఆరు స్త్రీలు స్నానం చేయడానికి వచ్చి, ఆ బాలుణ్ణి దర్శించారు—అతడే మహాప్రభువు.

Verse 30

ग्रहीतुं तं मनश्चक्रुस्सर्वास्ता कृत्तिकाः स्त्रियः । वादो बभूव तासां तद्ग्रहणेच्छापरो मुने

ఆ కృత్తికా స్త్రీలందరూ అతడిని తమవాడిగా చేసుకోవాలని మనసు పెట్టారు. ఓ మునీ, అతడిని తీసుకోవాలనే తపనతో వారి మధ్య వాదం ఏర్పడింది.

Verse 31

तद्वादशमनार्थं स षण्मुखानि चकार ह । पपौ दुग्धं च सर्वासां तुष्टास्ता अभवन्मुने

ఆ వివాదాన్ని శమింపజేయుటకై ఆయన ఆరు ముఖములను ప్రదర్శించాడు. వారందరి పాలును ఆయన పానము చేసెను; ఓ మునీ, అప్పుడు వారు అందరూ తృప్తి పొందిరి.

Verse 32

तन्मनोगतिमाज्ञाय सर्वास्ताः कृत्तिकास्तदा । तमादाय ययुर्लोकं स्वकीयं मुदिता मुने

ఓ మునీ, అప్పుడు ఆ కృత్తికామాతలందరూ బాలుని అంతర్మన కోరికను గ్రహించి, ఆనందంతో అతనిని ఎత్తుకొని తమ లోకానికి వెళ్లిరి।

Verse 33

तं बालकं कुमाराख्यं स्तनं दत्त्वा स्तनार्थिने । वर्द्धयामासुरीशस्य सुतं सूर्याधिकप्रभम्

పాలు కోరిన ‘కుమార’ అనే ఆ శిశువుకు స్తన్యమిచ్చి, ఆమె ఈశుడు (శ్రీశివుడు) యొక్క కుమారుని—సూర్యునికన్నా అధిక తేజస్సుతో ప్రకాశించువానిని—పోషించి పెంచింది।

Verse 34

न चक्रुर्बालकं याश्च लोचनानामगोचरम् । प्राणेभ्योपि प्रेमपात्रं यः पोष्टा तस्य पुत्रक

ఆ స్త్రీలు ఆ బాలుని చూడగలిగినట్లు చేయలేదు; ఎందుకంటే అతడు వారి చూపుకు అందని వాడు. అతడు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన ప్రేమపాత్రుడు, ఎందుకంటే అతడు వారిని పోషించినవాని ప్రియ కుమారుడు।

Verse 35

यानि यानि च वस्त्राणि त्रैलोक्ये दुर्लभानि च । ददुस्तस्मै च ताः प्रेम्णा भूषणानि वराणि वै

త్రిలోకమందు కూడా దుర్లభమైన యావత్తు వస్త్రములు, అలాగే శ్రేష్ఠమైన ఆభరణములు—అవి అన్నిటిని వారు ప్రేమతో ఆయనకు సమర్పించారు.

Verse 36

दिनेदिने ताः पुपुषुर्बालकं तं महाप्रभुम् । प्रसंसितानि स्वादूनि भोजयित्वा विशेषतः

రోజుకో రోజు వారు ఆ బాలకుని—నిజానికి మహాప్రభువైనవాడిని—ప్రేమతో పోషించారు; ప్రత్యేకంగా ప్రశంసింపబడిన రుచికరమైన భోజనములతో తినిపించారు.

Verse 37

अथैकस्मिन् दिने तात स बालः कृत्तिकात्मजः । गत्वा देवसभां दिव्यां सुचरित्रं चकार ह

తర్వాత ఒక దినమున, ఓ తాత, కృత్తికాత్మజుడైన ఆ బాలుడు దివ్య దేవసభకు వెళ్లి శ్రేష్ఠమైన ఆదర్శాచరణను చేశాడు.

Verse 38

स्वमहो दर्शयामास देवेभ्यो हि महाद्भुतम् । सविष्णुभ्योऽखिलेभ्यश्च महोतिकरबालकः

అత్యద్భుతమైన మహాతేజస్సుతో కూడిన ఆ బాలుడు దేవులకు—విష్ణుతో సహా అందరికీ—తన ఆశ్చర్యకరమైన మహిమను ప్రదర్శించాడు.

Verse 39

तं दृष्ट्वा सकलास्ते वै साच्युतास्सर्षयस्सुराः । विस्मयं प्रापुरत्यन्तं पप्रच्छुस्तं च बालकम्

అతనిని చూచి అచ్యుతుడు (విష్ణువు) సహా ఋషులు, దేవతలు—అందరూ అత్యంత ఆశ్చర్యానికి లోనై, ఆ దివ్య బాలుణ్ణి ప్రశ్నించారు.

Verse 40

को भवानिति तच्छ्रुत्वा न किंचित्स जगाद ह । स्वालयं स जगामाऽशु गुप्तस्तस्थौ हि पूर्ववत्

“నీవెవరు?” అనే మాట విని అతడు ఏమాత్రం పలకలేదు. వెంటనే తన నివాసానికి వెళ్లి, దాగి ఉండి, మునుపటిలానే అక్కడే నిలిచెను।