Shloka 44

रामेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः

The Manifestation/Origin of the Rāmeśvara Liṅga

Devanagari script

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्देवानां दुर्लभानपि । अंते प्राप्य परं ज्ञानं कैवल्यं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

Transliteration

iha bhuktvākhilānbhogāndevānāṃ durlabhānapi | aṃte prāpya paraṃ jñānaṃ kaivalyaṃ prāpnuyāddhruvam

Translation

ఇక్కడ దేవులకు కూడా దుర్లభమైన సమస్త భోగాలను అనుభవించి, చివరికి పరమ జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు నిశ్చయంగా కైవల్యమోక్షాన్ని పొందుతాడు।

Word by Word

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: iha (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: here/in this world)

• भुक्त्वा: having enjoyed
• भुक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive) ‘having enjoyed’

• अखिलान्: all
• अखिलान्: Karma (कर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भोगान् इति विशेषणम्

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• दुर्लभान्: hard-to-obtain
• दुर्लभान्: Karma (कर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; भोगान् इति विशेषणम्

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-भाव (even)

• अन्ते: in the end
• अन्ते: Adhikarana (अधिकरण/काल)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; कालाधिकरण (at the end)

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्राप् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) ‘having attained’

• परम्: supreme
• परम्: Karma (कर्म/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ज्ञानम् इति विशेषणम्

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• कैवल्यम्: kaivalya (absolute liberation)
• कैवल्यम्: Karma (कर्म/फल)
• Type: Noun
• Root: कैवल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्राप्नुयात्: may attain
• प्राप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्राप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावे नपुंसक-द्वितीया एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (indeclinable adverbial accusative: certainly)

Speaker

Suta Goswami (narrating Shiva Purana teachings to the sages of Naimisharanya in the Kotirudra context)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches a Shaiva progression: even if one receives the highest worldly and heavenly fruits, the culmination of Shiva’s grace is para-jñāna (supreme saving knowledge) that leads beyond all enjoyments to kaivalya—final liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In the Kotirudra setting (Jyotirlinga-mahātmya), the Linga is the accessible Saguna form through which devotees gain both bhoga (legitimate fruits) and, ultimately, jñāna that reveals Shiva as Pati, granting release.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is steady Jyotirlinga/Linga worship with Panchakshara japa (Om Namaḥ Śivāya) and disciplined purity (e.g., bhasma/Tripuṇḍra and Rudrākṣa where prescribed), aiming not only for boons but for para-jñāna and moksha.