अवंतीस्थ-ब्राह्मणकथा तथा तृतीय-ज्योतिर्लिङ्गोपाख्यान-प्रस्तावना (Avanti Brahmin Narrative and Prelude to the Third Jyotirliṅga)
అధ్యాయము 16లో ఋషులు సూతుని సంబోధించి, ఆయన వ్యాసప్రసాదముతో సర్వజ్ఞుడని ప్రశంసిస్తారు; అయినా జ్యోతిర్లింగ కథలు విన్నప్పటికీ తమ తృప్తి పూర్తికాలేదని చెప్పి, ప్రత్యేకంగా “మూడవ” జ్యోతిర్లింగ వృత్తాంతాన్ని కోరుతారు. సూతుడు సాధుసంగమే పవిత్రకరమని తెలిపి, పాపనాశకమైన దివ్యకథను శ్రద్ధతో వినవలెనని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. తరువాత కథ అవంతీ (ఉజ్జయిని)లో స్థాపితమవుతుంది—ఆ నగరం రమ్యమైనది, జగత్తును పవిత్రం చేసేది, శివప్రియమైనది, దేహధారులకు మోక్షదాయిని. అక్కడ ఒక ఆదర్శ బ్రాహ్మణుడు పరిచయమవుతాడు—శుభకర్మలలో, వేదాధ్యయనంలో, వైదిక కర్మాచరణలో నిష్ఠగలవాడు; నిత్యం శివారాధనలో లీనమై, ప్రతిదినం పార్థివ (మట్టితో చేసిన) లింగపూజ చేస్తాడు. సమ్యగ్జ్ఞానంతో అతడు సమస్త కర్మఫలాన్ని, సత్పథాన్ని పొందుతాడు. అతనికి నలుగురు కుమారులు కూడా శివభక్తులు, తల్లిదండ్రులను గౌరవించేవారు; వారిలో ముగ్గురి పేర్లు వరుసగా—జ్యేష్ఠుడు దేవప్రియ, రెండవడు ప్రియమేధా, మూడవడు కృత—ధర్మవాహి, దృఢవ్రతుడు; ఇది తదుపరి జ్యోతిర్లింగ కథకు పీఠిక అవుతుంది.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । सूत सर्वं विजानासि वस्तु व्यास प्रसादतः । ज्योतिषां च कथां श्रुत्वा तृप्तिर्नैव प्रजायते
ఋషులు పలికిరి—హే సూతా! వ్యాసుని ప్రసాదముచేత నీవు సమస్త తత్త్వమును తెలిసినవాడవు. అయినా జ్యోతిర్లింగముల పవిత్ర కథను విన్నప్పటికీ మా తృప్తి ఏమాత్రం కలుగుటలేదు.
Verse 2
तस्मात्त्वं हि विशेषेण कृपां कृत्वातुलां प्रभो । ज्योतिर्लिंगं तृतीयं च कथय त्वं हि नोऽधुना
కాబట్టి, హే ప్రభూ! విశేషంగా అతుల కరుణ చూపించి, ఇప్పుడు మాకు మూడవ జ్యోతిర్లింగమును వివరించుము.
Verse 3
सूत उवाच । धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं श्रीमतां भवतां यदि । गतश्च संगमं विप्रा धन्या वै साधुसंगतिः
సూతుడు పలికెను—నేను ధన్యుడను, కృతకృత్యుడను; హే విప్రులారా! మీ వంటి శ్రీమంతులైన ఋషులతో సంగమము నాకు లభించింది. నిజముగా సాధుసంగతి ధన్యమే.
Verse 4
अतो मत्वा स्वभाग्यं हि कथयिष्यामि पावनीम् । पापप्रणाशिनीं दिव्यां कथां च शृणुतादरात्
కాబట్టి మీ సౌభాగ్యమును భావించి, నేను ఈ పవిత్రమైన, దివ్యమైన, పాపనాశినీ కథను చెప్పుదును. దయచేసి భక్తి-ఆదరాలతో వినుడి.
Verse 5
अवंती नगरी रम्या मुक्तिदा सर्वदेहिनाम् । शिवप्रिया महापुण्या वर्तते लोकपावनी
అవంతీ అనే రమ్యనగరం సమస్త దేహధారులకు మోక్షదాయిని. శివప్రియా, మహాపుణ్యమయి, లోకపావనిగా విరాజిల్లుచున్నది.
Verse 6
तत्रासीद्बाह्मणश्रेष्ठश्शुभकर्मपरायणः । वेदाध्ययनकर्त्ता च वेदकर्मरतस्सदा
అక్కడ ఒక బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు నివసించెను; అతడు శుభకర్మాలలో పరాయణుడు. అతడు వేదాధ్యయనం చేసేవాడు, సదా వైదిక కర్మలలో నిమగ్నుడై ఉండెను।
Verse 7
अग्न्याधानसमायुक्तश्शिवपूजारतस्सदा । पार्थिवीं प्रत्यहं मूर्तिं पूजयामास वै द्विजः
అతడు అగ్న్యాధాన కర్మతో యుక్తుడై, సదా శివపూజలో నిమగ్నుడై ఉండెను. ఆ ద్విజుడు ప్రతిరోజూ శివసాన్నిధ్యానికి ఆధారమైన పార్థివ (మట్టిమూర్తి)ని పూజించెను।
Verse 8
सर्वकर्मफलं प्राप्य द्विजो वेदप्रियस्सदा । सतां गतिं समालेभे सम्यग्ज्ञानपरायणः
సర్వ పుణ్యకర్మఫలాన్ని పొందిన ఆ ద్విజుడు సదా వేదప్రియుడై ఉన్నాడు. సమ్యగ్జ్ఞానంలో పరాయణుడై సత్పురుషుల శుభగతిని పొందెను।
Verse 9
तत्पुत्रास्तादृशाश्चासंश्चत्वारो मुनिसत्तमाः । शिवपूजारता नित्यं पित्रोरनवमास्सदा
అతని కుమారులూ అదే స్వభావముగలవారు—నలుగురు మునిశ్రేష్ఠులు. వారు నిత్యం శివపూజలో రతులై, తల్లిదండ్రులకు సదా విధేయులై గౌరవించేవారు।
Verse 10
देवप्रियश्च तज्ज्येष्ठः प्रियमेधास्ततः परम् । तृतीयस्तु कृतो नाम धर्मवाही च सुव्रतः
వారిలో జ్యేష్ఠుడు దేవప్రియుడు, తదుపరి ప్రియమేధా. మూడవవాడు ‘కృత’ అనే నామముగలవాడు—ధర్మనిష్ఠాచారుడు, ధర్మాన్ని వహించువాడు, సువ్రతుడై నిలిచెను।
Verse 11
तेषां पुण्यप्रतापाच्च पृथिव्यां सुखमैधत । शुक्लपक्षे यथा चन्द्रो वर्द्धते च निरंतरम्
వారి పుణ్యప్రతాపముచేత భూమిపై సుఖము సమ్యక్గా వృద్ధి చెందెను; శుక్లపక్షములో చంద్రుడు నిరంతరం పెరుగునట్లు.
Verse 12
तथा तेषां गुणास्तत्र वर्द्धन्ते स्म सुखावहाः । ब्रह्मतेजोमयी सा वै नगरी चाभवत्तदा
అక్కడ వారి శుభగుణాలు సుఖప్రదమై నిరంతరం వృద్ధి చెందాయి; ఆ సమయంలో ఆ నగరం బ్రహ్మతేజస్సుతో నిండిపోయి దివ్యకాంతితో విరాజిల్లింది।
Verse 13
एतस्मिन्नन्तरे तत्र यज्जातं वृत्तमुत्तमम् । श्रूयतां तद्द्विजश्रेष्ठाः कथयामि यथाश्रुतम्
ఇంతలో అక్కడ జరిగిన అత్యుత్తమ సంఘటనను, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, వినండి; నేను వినినట్లే యథాతథంగా వివరిస్తాను।
Verse 14
पर्वते रत्नमाले च दूषणाख्यो महासुरः । बलवान्दैत्यराजश्च धर्मद्वेषी निरन्तरम्
రత్నమాలా పర్వతంపై దూషణ అనే మహాసురుడు నివసించేవాడు; అతడు బలవంతుడు, దైత్యరాజు, ధర్మంపై నిరంతర ద్వేషం కలవాడు।
Verse 15
ब्रह्मणो वरदानाच्च जगतुच्छीचकार ह । देवा पराजितास्तेन स्थानान्निस्सारितास्तथा
బ్రహ్ముని వరదానంతో బలపడి అతడు లోకాలను కలవరపెట్టాడు; అతని చేత దేవతలు పరాజితులై తమ తమ స్థానాల నుండి తరిమివేయబడ్డారు।
Verse 16
इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां महाकालज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీశివ మహాపురాణంలోని చతుర్థ కోటిరుద్రసంహితలో ‘మహాకాల జ్యోతిర్లింగ మహాత్మ్య వర్ణనం’ అనే పదహారవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।
Verse 17
यावंतो वेदधर्माश्च तावंतो दूरतः कृताः । तीर्थेतीर्थे तथा क्षेत्रे धर्मो नीतश्च दूरतः
వేదవిధితమైన ధర్మకర్తవ్యాలన్నీ దూరంగా తోసివేయబడ్డాయి; తీర్థం తీర్థంగా, క్షేత్రం క్షేత్రంగా ధర్మమే దూరంగా నెట్టబడింది।
Verse 18
अवंती नगरी रम्या तत्रैका दृश्यते पुनः । इत्थं विचार्य तेनैव यत्कृतं श्रूयतां हि तत्
‘అవంతీ నగరం రమణీయమైనది; అక్కడ మళ్లీ ఒక దివ్య దర్శనం కనిపిస్తుంది.’ అని ఆలోచించి, అతడు చేసినది ఇప్పుడు వినండి।
Verse 19
बहुसैन्यसमायुक्तो दूषणस्स महासुरः । तत्रस्थान्ब्रह्मणान्सर्वानुद्दिश्य समुपाययौ
విశాల సైన్యంతో కూడిన మహాసురుడు దూషణుడు అక్కడికి చేరి, ఆ స్థలంలో ఉన్న సమస్త బ్రాహ్మణులను లక్ష్యంగా చేసుకొని ముందుకు సాగాడు।
Verse 20
तत्रागत्य स दैत्येन्द्रश्चतुरो दैत्यसत्तमान् । प्रोवाचाहूय वचनं विप्र द्रोही महाखलः
అక్కడికి వచ్చి ఆ దైత్యేంద్రుడు—బ్రాహ్మణద్రోహి మహాఖలుడు—నాలుగు శ్రేష్ఠ దైత్యులను పిలిపించి వారితో మాటలు పలికాడు.
Verse 21
दैत्य उवाच । किमेते ब्राह्मणा दुष्टा न कुर्वंति वचो मम । वेदधर्मरता एते सर्वे दंड्या मते मम
దైత్యుడు అన్నాడు—ఈ దుష్ట బ్రాహ్మణులు నా ఆజ్ఞను ఎందుకు చేయరు? వీరు వేదధర్మంలో నిమగ్నులు; అందువల్ల నా అభిప్రాయంలో వీరందరూ శిక్షార్హులు.
Verse 22
सर्वे देवा मया लोके राजानश्च पराजिताः । वशे किं ब्राह्मणाश्शक्या न कर्तुं दैत्यसत्तमाः
ఈ లోకంలో దేవతలందరినీ, రాజులనూ నేను ఓడించాను. ఓ దైత్యశ్రేష్ఠులారా, చేయలేనిది ఏముంది? బ్రాహ్మణులనూ వశపరచలేమా?
Verse 23
यदि जीवितुमिच्छा स्यात्तदा धर्मं शिवस्य च । वेदानां परमं धर्मं त्यक्त्वा सुखसुभागिनः
ఎవరైనా నిజంగా సార్థకంగా జీవించాలని కోరితే, శివుని ధర్మాన్ని మరియు వేదాలు బోధించిన పరమధర్మాన్ని అనుసరించాలి. దానిని విడిచినవాడు కేవలం సుఖం, లోకసౌభాగ్యం వెదకేవాడిగా మారుతాడు.
Verse 24
अन्यथा जीवने तेषां संशयश्च भविष्यति । इति सत्यं मया प्रोक्तं तत्कुरुध्वं विशंकिताः
లేకపోతే వారి జీవనమునకూడా నిశ్చయంగా సందేహము కలుగును. ఇది సత్యమని నేను చెప్పితిని; కావున, ఓ సందేహపడువారలారా, దానిని చేయుడి.
Verse 25
सूत उवाच । इति निश्चित्य ते दैत्याश्चत्वारः पावका इव । चतुर्दिक्षु तदा जाताः प्रलये च यथा पुरा
సూతుడు పలికెను—ఇలా నిర్ణయించుకొని ఆ నాలుగు దైత్యులు అగ్నిలా జ్వలించి, అప్పుడే నాలుగు దిక్కులలో వ్యాపించారు; పూర్వం ప్రళయకాలంలో జరిగినట్లే।
Verse 26
ते ब्राह्मणास्तथा श्रुत्वा दैत्यानामुद्यमं तदा । न दुःखं लेभिरे तत्र शिवध्यान परायणाः
దైత్యుల ఆ దూకుడైన ప్రయత్నాన్ని విని కూడా, శివధ్యానంలో పరాయణులైన ఆ బ్రాహ్మణులు అక్కడ దుఃఖాన్ని పొందలేదు।
Verse 27
धैर्यं समाश्रितास्ते च रेखामात्रं तदा द्विजाः । न चेलुः परमध्यानाद्वराकाः के शिवाग्रतः
అప్పుడు ఆ ద్విజ ఋషులు ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి రేఖామాత్రంలా నిశ్చలులయ్యారు. పరమధ్యానంలో లీనమైన ఆ దీనాత్ములు శివుని సాక్షాత్ సన్నిధిలో కదలలేదు.
Verse 28
एतस्मिन्नन्तरे तैस्तु व्याप्तासीन्नगरी शुभा । लोकाश्च पीडितास्तैस्तु ब्राह्मणान्समुपाययुः
ఇంతలో వారి చేత ఆ శుభ నగరం అంతటా వ్యాపించింది. వారి పీడనతో బాధపడిన ప్రజలు ధర్మోపాయం, శరణం కోరుతూ బ్రాహ్మణుల వద్దకు వచ్చి శివభక్తితో రక్షణను ప్రార్థించారు.
Verse 29
लोका ऊचुः । स्वामिनः किं च कर्त्तव्यं दुष्टाश्च समुपागताः । हिंसिता बहवो लोका आगताश्च समीपतः
ప్రజలు అన్నారు—“స్వామీ, ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి? దుష్టులు వచ్చారు. అనేక మంది ప్రజలు హింసింపబడ్డారు, వారు చాలా దగ్గరికి వచ్చారు.”
Verse 30
सूत उवाच । तेषामिति वचश्श्रुत्वा वेदप्रियसुताश्च ते । समूचुर्ब्राह्मणास्तान्वै विश्वस्ताश्शंकरे सदा
సూతుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని వేదప్రియుని కుమారులైన, ఎల్లప్పుడూ శంకరునందు విశ్వాసముంచిన బ్రాహ్మణులు వారికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పిరి।
Verse 31
ब्राह्मणा ऊचुः । श्रूयतां विद्यते नैव बलं दुष्टभयावहम् । न शस्त्राणि तथा संति यच्च ते विमुखाः पुनः
బ్రాహ్మణులు పలికిరి—వినుడి, ఇక్కడ దుష్టులకు భయమును కలిగించగల బలం అసలే లేదు. మాకు అలాంటి శస్త్రాలు కూడా లేవు; పైగా మీ పక్షస్థులు మళ్లీ మీకు విముఖులయ్యారు।
Verse 32
सामान्यस्यापमानो नो ह्याश्रयस्य भवेदिह । पुनश्च किं समर्थस्य शिवस्येह भविष्यति
సాధారణుని అవమానం ఇక్కడ ఆశ్రితునికి హానికరమవచ్చు; కాని సర్వసమర్థుడైన శివునికి ఇక్కడ మళ్లీ ఏమి జరుగగలదు?
Verse 33
शिवो रक्षां करोत्वद्यासुराणां भयतः प्रभुः । नान्यथा शरणं लोके भक्तवत्सलतश्शिवात्
ప్రభువైన శివుడు ఈ రోజు మిమ్మల్ని అసురభయమునుండి రక్షించుగాక. ఈ లోకంలో భక్తవత్సలుడైన శివుని తప్ప మరొక శరణం లేదు।
Verse 34
सूत उवाच । इति धैर्यं समास्थाय समर्चां पार्थिवस्य च । कृत्वा ते च द्विजाः सम्यक्स्थिता ध्यानपरायणाः । दृष्टा दैत्येन तावच्च ते विप्रास्सबलेन हि
సూతుడు పలికెను—ఇట్లు ధైర్యమును ఆశ్రయించి, పార్థివ-శివుని సమ్యక్గా ఆరాధించి, ఆ ద్విజ బ్రాహ్మణులు ధ్యాననిష్ఠతో స్థిరంగా నిలిచిరి. అంతలోనే, సైన్యంతో కూడిన ఆ దైత్యుడు వారిని చూచెను।
Verse 35
दूषणेन वचः प्रोक्तं हन्यतां वध्यतामिति । तच्छ्रुतं तैस्तदा नैव दैत्यप्रोक्तं वचो द्विजैः । वेदप्रियसुतैश्शंभोर्ध्यानमार्गपरायणैः
దూషణంతో అతడు—“వారిని కొట్టండి, చంపండి” అని పలికెను. అది విన్న వెదప్రియుని ద్విజపుత్రులు—శంభుభక్తులు, ధ్యానమార్గనిష్ఠులు—దైత్యుడి ఆ ఆజ్ఞను ఏమాత్రం అంగీకరించలేదు।
Verse 36
अथ यावत्स दुष्टात्मा हन्तुमैच्छद्द्विजांश्च तान् । तावच्च प्रार्थिवस्थाने गर्त्तं आसीत्सशब्दकः
ఆ దుష్టాత్ముడు ఆ ద్విజులను చంపాలని యత్నించిన క్షణమే, అదే సమయంలో భూమిపై ఘోర శబ్దంతో మోగే ఒక గర్తం ప్రత్యక్షమైంది।
Verse 37
गर्तात्ततस्समुत्पन्नः शिवो विकटरूपधृक् । महाकाल इति ख्यातो दुष्टहंता सतां गतिः
అనంతరం ఆ గర్తం నుండి వికటరూపధారి శివుడు ఉద్భవించాడు; ఆయన ‘మహాకాల’ అని ఖ్యాతి పొందాడు—దుష్టహంత, సత్పురుషులకు పరమగతి।
Verse 38
महाकालस्समुत्पन्नो दुष्टानां त्वादृशामहम् । खल त्वं ब्राह्मणानां हि समीपाद्दूरतो व्रज
“నేను మహాకాలుడను; నీ వంటి దుష్టులను శిక్షించుటకై ఉద్భవించాను. ఓ ఖలుడా, బ్రాహ్మణుల సమీపం నుండి దూరంగా వెళ్లిపో।”
Verse 39
इत्युक्त्वा हुंकृतेनैव भस्मसात्कृतवांस्तदा । दूषणं च महाकालः शंकरस्सबलं द्रुतम्
ఇట్లు పలికి మహాకాల శంకరుడు కేవలం “హుం” అనే హుంకారమాత్రంతో దూషణుని అతని సమస్త సేనతో సహా క్షణములో భస్మం చేసెను।
Verse 40
कियत्सैन्यं हतं तेन किंचित्सैन्यं पलायितम् । दूषणश्च हतस्तेन शिवेनेह परात्मना
ఆయన చేత సైన్యంలోని పెద్ద భాగం హతమైంది; కొద్దిపాటి దళం పారిపోయింది. అక్కడే పరమాత్మస్వరూపుడైన ఆ శివుడే దూషణుని కూడా సంహరించాడు।
Verse 41
सूर्यं दृष्ट्वा यथा याति संक्षयं सर्वशस्तमः । तथैव च शिवं दृष्ट्वा तत्सैन्यं विननाश ह
సూర్యుని దర్శించగానే అన్ని విధాల చీకటి నశించునట్లు, అలాగే శివుని దర్శించగానే ఆ శత్రుసైన్యం పూర్తిగా నశించింది।
Verse 42
देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात ह । देवास्समाययुस्सर्वे हरिब्रह्मादयस्तथा
దేవదుందుభులు మ్రోగాయి, పుష్పవృష్టి కురిసింది. అప్పుడు హరి, బ్రహ్మ మొదలైన సమస్త దేవతలు అక్కడ సమవేతులై, ప్రభువు యొక్క మంగళమయ అవతరణను గౌరవించారు।
Verse 43
भक्त्या प्रणम्य तं देवं शंकरं लोकशंकरम् । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैः कृतांजलिपुटा द्विजाः
భక్తితో ఆ దేవుడైన—లోకమంగళకరుడు శంకరుని—ప్రణమించి, అంజలి ముద్రతో ఉన్న ద్విజులు వివిధ స్తోత్రాలతో ఆయనను స్తుతించారు।
Verse 44
ब्राह्मणांश्च समाश्वास्य सुप्रसन्नश्शिवस्स्वयम् । वरं ब्रूतेति चोवाच महाकालो महेश्वरः
బ్రాహ్మణులను ధైర్యపరచి, పరమ ప్రసన్నుడైన శివుడు స్వయంగా—మహాకాల మహేశ్వరుడు—ఇలా అన్నాడు: “వరము కోరండి, చెప్పండి।”
Verse 45
तच्छ्रुत्वा ते द्विजास्सर्वे कृताञ्जलिपुटास्तदा । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या प्रोचुस्संनतमस्तकाः
అది విని ఆ ద్విజ ఋషులందరూ అంజలి ఘటించి నిలిచారు. భక్తితో శివునికి గాఢంగా నమస్కరించి, తల వంచి వారు పలికారు।
Verse 46
द्विजा ऊचुः । महाकाल महादेव दुष्टदण्डकर प्रभो । मुक्तिं प्रयच्छ नश्शंभो संसारांबुधितश्शिव
ద్విజులు పలికారు— ఓ మహాకాలా, ఓ మహాదేవా, దుష్టులను దండించే ప్రభూ! ఓ శంభూ, మాకు మోక్షం ప్రసాదించు; ఓ శివా, సంసారసముద్రం నుండి మమ్మల్ని తరింపజేయు।
Verse 47
अत्रैव लोकरक्षार्थं स्थातव्यं हि त्वया शिव । स्वदर्शकान्नराञ्छम्भो तारय त्वं सदा प्रभो
ఓ శివా, లోకరక్షణార్థం నీవు ఇక్కడే తప్పక నిలిచి ఉండాలి. ఓ శంభూ, ఓ ప్రభూ—నీ దర్శనం పొందిన మనుష్యులను నీవు ఎల్లప్పుడూ తరింపజేయుము।
Verse 48
सूत उवाच । इत्युक्तस्तैश्शिवस्तत्र तस्थौ गर्ते सुशोभने । भक्तानां चैव रक्षार्थं दत्त्वा तेभ्यश्च सद्गतिम्
సూతుడు పలికెను—వారు అలా ప్రార్థించగా భగవాన్ శంభువు ఆ శోభనమైన గర్తంలోనే నిలిచెను. భక్తుల రక్షణార్థం వారికి సద్గతిని ప్రసాదించెను.
Verse 49
द्विजास्ते मुक्तिमापन्नाश्चतुर्द्दिक्षु शिवास्पदम् । क्रोशमात्रं तदा जातं लिंगरूपिण एव च
ఆ ద్విజులు ముక్తిని పొందిరి; నాలుగు దిక్కులలో శివాస్పదము ప్రత్యక్షమైంది. ఆ సమయంలో ఒక క్రోశమాత్ర విస్తరించిన లింగరూపమూ ప్రాదుర్భవించింది.
Verse 50
महाकालेश्वरो नाम शिवः ख्यातश्च भूतले । तं दृष्ट्वा न भवेत्स्वप्ने किंचिद्दुःखमपि द्विजाः
భూమిపై శివుడు ‘మహాకాలేశ్వరుడు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు. ఓ ద్విజులారా, ఆయన దర్శనమైతే స్వప్నంలోనూ స్వల్ప దుఃఖమూ కలగదు.
Verse 51
यंयं काममपेक्ष्यैव तल्लिंगं भजते तु यः । तंतं काममवाप्नोति लभेन्मोक्षं परत्र च
ఏ ఏ కోరికను మనసులో ఉంచుకొని ఎవడు ఆ లింగాన్ని భజిస్తాడో, వాడు ఆ ఆ కోరికను పొందుతాడు; పరలోకంలో మోక్షమును కూడా పొందుతాడు.
Verse 52
एतत्सर्वं समाख्यातं महाकालस्य सुव्रताः । समुद्भवश्च माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ
ఓ సువ్రతులారా, మహాకాలుని అవతరణమూ మహిమయూ సహా ఇవన్నీ నేను పూర్తిగా వివరించాను. ఇంకేమి వినాలని కోరుతున్నారు?
Frequently Asked Questions
The sages formally petition Sūta to narrate the ‘third’ Jyotirliṅga, and Sūta begins the frame-story by relocating the discourse to Avantī and introducing exemplary Shaiva-Vedic householders whose lives become the narrative vehicle for the Jyotirliṅga account.
Avantī is presented as a mokṣa-competent sacred geography (a place where liberation is thematically near), while the daily worship of a temporary earthen liṅga symbolizes repeatable inner construction of sacred presence—discipline (niyama), purity, and focused cognition—transforming routine ritual into a stable contemplative orientation toward Śiva.
Rather than a named anthropomorphic form, the chapter foregrounds Śiva’s presence through the liṅga paradigm—specifically the Jyotirliṅga as a theophany to be narrated and the pārthiva-liṅga as a daily ritual form—linking Śiva’s transcendence to accessible, localized worship.