Mantra 3
Aindra invocation framed through Agni’s role as summoner and protector of the sacrifice
विभूषन्नग्न उभयां अनु व्रता दूतो देवानां रजसी समीयसे यत्ते धीतिं सुमतिमावृणीमहे ऽध स्मा नस्त्रिवरूथः शिवो भव
vibhūṣannagna ubhayāṃ anu vratā dūto devānāṃ rajasī samīyase yatte dhītiṃ sumatimāvṛṇīmahe 'dha smā nastrivarūthaḥ śivo bhava
vi1bhū2ṣa3n a1gna2 u2bha3yāṃ1 a2nu3 vra1tā2 dū1to2 de2vā3nāṃ1 ra2ja3sī1 sa2mī3ya1se2 ya1tte2 dhī3tiṃ1 su1ma2ti3mā1vṛ2ṇī3ma1he2 a1dha2 smā1 naḥ2 tri1va2rū3thaḥ1 śi2vo3 bha1va2
హే అగ్నీ! ప్రకాశిస్తూ, రెండు లోకాల వ్రతాలను అనుసరిస్తూ, దేవుల దూతవై నీవు రెండు రజస్సులను (అంతరిక్షం, ద్యులోకం) దాటుతావు. మేము నీ ధీతి (భక్తి)నీ సుమతి (అనుగ్రహబుద్ధి)నీ వరిస్తున్నాము కాబట్టి, మా పట్ల శివుడవై ఉండు—త్రివారూథ (త్రివిధ రక్షణ)తో.
vibhūṣan | agne | ubhayām | anu | vratā | dūtaḥ | devānām | rajasī | sam-īyase | yat | te | dhītim | su-matim | ā-vṛṇīmahe | adha | sma | naḥ | tri-varūthaḥ | śivaḥ | bhava
Agneya-sāman (generic; specific gāna-name not supplied in input)
{ "prastava": "o…", "udgitha": "vibhūṣann agna… rajasī samīyase", "pratihara": "ho… response", "upadrava": "yatte dhītiṃ… āvṛṇīmahe", "nidhana": "adha smā naḥ… śivo bhava (often lengthened on ‘śivo’)", "structure_notes": "The semantic hinge ‘yat te… āvṛṇīmahe’ suits a melodic ‘turn’ (svarita emphasis) before benedictive close.", "singer_assignments": "Standard five-part sāman division with coordinated benediction in nidhana." }
{ "gloss_summary": "Sāyaṇa: ‘ubhayāṃ vratā’ = ordinances of dyāvāpṛthivī followed; ‘rajasī’ = the two regions (heaven/earth or the space between); ‘dhīti’ and ‘sumati’ are sacrificial resolve and favor; ‘trivarūtha’ = threefold protection, explained as ādhyātmika/ādhibhautika/ādhidaivika (also interpretable as three fires/savanas).", "ritual_interpretation": "Invokes Agni’s guardianship across the whole ritual field and its threefold structure.", "theological_insight": "Agni’s movement is not chaotic; it is vrata-governed—lawful power becomes śiva (benign) when approached rightly.", "etymology_highlights": "varūtha = shelter/defense; tri-varūtha = threefold shelter; sumati = su- (good) + mati (mind)." }