Mantra 5
Aindra victory and wealth secured through Soma’s purifying flow and Indra-invocation
तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य धर्मं द्युक्षोरनीके आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम्
takṣadyadī manaso venato vāgjyeṣṭhasya dharmaṃ dyukṣoranīke ādīmāyanvaramā vāvaśānā juṣṭaṃ patiṃ kalaśe gāva indum
takṣad2 yadī1 manaso2 venato2 vā1g jyeṣṭhasya2 dharmaṃ1 dyukṣor2 anīke1 | ādīmāyan2 varamā1 vāvaśānā2 juṣṭaṃ1 patiṃ2 kalaśe1 gāva2 indum1
అతడు—మనస్సు యొక్క తపన నుండో, కోరిక నుండో—జ్యేష్ఠుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క ధర్మం/విధానాన్ని ద్యుక్ (దీప్త) స్వర్గముఖంలో నిర్మించాడు; ఉత్సుకంగా, సుగతిగా కదిలే (కర్తలు) సమీపించారు; కలశంలో గావులు (యజ్ఞగావులు) జుష్ట స్వామి—దీప్త ఇందు, సోమ—ను స్వీకరించి/ధరించాయి.
takṣat | yadī | manasaḥ | venataḥ | vā | ak | jyeṣṭhasya | dharmam | dyukṣoḥ | anīke | ādīmāyan | anu | aramāḥ | vāvaśānāḥ | juṣṭam | patim | kalaśe | gāvaḥ | indum
Pavamāna (generic); specific gāna-name not supplied in input
{ "prastava": "(gāna-dependent stobha prelude; not supplied)", "udgitha": "takṣadyadī… anīke |", "pratihara": "ādīmāyanvaramā vāvaśānā | (often treated responsively)", "upadrava": "juṣṭaṃ patiṃ… |", "nidhana": "kalaśe gāva indum (typically elongated close)", "structure_notes": "Pavamāna settings often reserve the most melismatic treatment for the jar/Indu cadence, matching the ritual moment of reception.", "singer_assignments": "Standard trio roles; nidhana together." }
{ "gloss_summary": "Soma is ‘fashioned’ according to desire/aspiration into the ordinance of Indra; the agents approach; ‘cows’ denote purifying streams/milk-mixture; Soma as ‘approved lord’ is received in the kalaśa.", "ritual_interpretation": "takṣat = preparation/arrangement of Soma; kalaśa = Soma-jar; gāvaḥ = waters/milk/pressing aids that clarify Soma; juṣṭa = acceptable to the gods.", "theological_insight": "Dharma is enacted through correct ritual formation; acceptability (juṣṭatva) is the bridge between human act and divine reception.", "etymology_highlights": "takṣ- ‘to fashion’; juṣṭa ‘pleasing/approved’; pati ‘lord’ as Soma presiding over the rite." }