Rig Veda 7.101.5: Mandala 7, Sukta 101, Mantra 5

Sukta 7.101

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Parjanya

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इदं वचः पर्जन्याय स्वराजे हृदो अस्त्वन्तरं तज्जुजोषत् । मयोभुवो वृष्टयः सन्त्वस्मे सुपिप्पला ओषधीर्देवगोपाः ॥

Transliteration

idáṃ vácaḥ parjányāya svárāje hṛdó astv ántaraṃ tát jujoṣat | mayobhúvo vṛ́ṣṭayaḥ santu asmé su-pippalā́ óṣadhīr devágopāḥ ||

Translation

ఇది స్వరాజ్ పరజన్యునికై వచనము; ఇది హృదయాంతరమున నిలిచియుండుగాక—అతడు దీనిని అనుగ్రహించి స్వీకరించుగాక. మాకు మయోభువ (ఆనందదాయక) వృష్టులు కలుగుగాక; దేవగోపాః (దేవులచే రక్షింపబడిన) ఓషధులు సుఫలములై యుండుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (वचः इदम् = ‘this utterance’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वचः: utterance, speech
• वचः: Kartā (जुजोषत् इत्यस्य कर्तृ-रूपेण) / विषयः
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक; √वच् ‘to speak’)

• पर्जन्याय: to Parjanya (Rain-god)
• पर्जन्याय: Sampradāna (यस्यार्थे/यस्य प्रति)
• Type: Noun (देवता-नाम)
• Root: पर्जन्य (प्रातिपदिक)

• स्वराजे: to the self-ruling (sovereign)
• स्वराजे: Sampradāna (पर्जन्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (उपाधि)
• Root: स्वराज् (प्रातिपदिक)

• हृदः: of the heart
• हृदः: सम्बन्ध (अन्तरम् इत्यस्य—‘of the heart’)
• Type: Noun
• Root: हृद्/हृदय (प्रातिपदिक)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: (क्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘to be’

• अन्तरम्: inward, within
• अन्तरम्: पूरक/विधेय-विशेषण (अस्तु इत्यस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक) / अन्तरम् (अव्ययवत्)

• तत्: that
• तत्: Karma (जुजोषत्—‘may he accept that’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जुजोषत्: may (he) accept / be pleased with
• जुजोषत्: (क्रिया) — कर्ता: पर्जन्यः (अध्याहृतः)
• Type: Verb
• Root: √जुष् ‘to be pleased with, accept, enjoy’

• मयोभुवः: bringing delight, beneficent
• मयोभुवः: Kartā (सन्तु इत्यस्य) / विशेषणम् (वृष्टयः)
• Type: Adjective
• Root: मयोभू (प्रातिपदिक; मयस् ‘delight’ + √भू)

• वृष्टयः: rains, showers
• वृष्टयः: Kartā (सन्तु)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक; √वृष् ‘to rain’)

• सन्तु: let there be / may they be
• सन्तु: (क्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘to be’

• अस्मे: for us / among us
• अस्मे: Adhikaraṇa (अस्मासु ‘among/for us’) / Sampradāna (for us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुपिप्पलाः: well-fruiting, richly fruitful
• सुपिप्पलाः: Kartā (सन्तु) / विशेषणम् (ओषधीः)
• Type: Adjective
• Root: सु-पिप्पल (प्रातिपदिक; सु- + पिप्पल ‘fruitful/with good berries’)

• ओषधीः: plants, herbs
• ओषधीः: Karma (देवगोपाः—‘(protect) the plants’) / विषयः
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• देवगोपाः: protected by the gods / god-protectors
• देवगोपाः: Kartā (सन्तु—अध्याहृत-क्रिया: ‘भवन्तु/रक्षन्तु’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: देव-गोपा (प्रातिपदिक; गोपा ‘protector’ from √गुप्/√गोपाय ‘to protect’)