Rig Veda 6.61.1: Mandala 6, Sukta 61, Mantra 1

Sukta 6.61

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (traditional attribution for RV 6.61 to Bharadvāja)

Devata: Sarasvatī

Chandas: Trishtubh (common for narrative/praise in this mandala; verse-level confirmation may vary)

Samhita Patha (Devanagari)

इयमददाद्रभसमृणच्युतं दिवोदासं वध्र्यश्वाय दाशुषे । या शश्वन्तमाचखादावसं पणिं ता ते दात्राणि तविषा सरस्वति ॥

Transliteration

iyam adadād rabhasam ṛṇa-cyutaṃ divodāsaṃ vadhry-aśvāya dāśuṣe | yā śaśvantam ācakhādāvasam paṇiṃ tā te dātrāṇi taviṣā sarasvati ||

Translation

ఆమె, దాశుష (దానం చేసే) వధ్ర్యశ్వునికై, దివోదాసునికి రభస (వేగవంతమైన), ఋణచ్యుత (ఋణబంధనాన్ని తొలగించే) శక్తిని ప్రసాదించింది. ఎల్లప్పుడూ నిలిచే పణి—లాభాన్ని కృపణంగా దాచుకునే వాడు—అతనిని ఆమె దెబ్బకొట్టి కూల్చింది; ఓ సరస్వతీ, అవే నీ తవిషా (ప్రచండ బలం) యొక్క దాత్రాణి (వరాలు, దానాలు) ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इयम्: this (she)
• इयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अददात्: gave
• अददात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (दाने)

• रभसम्: impetuous, violent
• रभसम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रभस (प्रातिपदिक)

• ऋणच्युतम्: fallen into debt / debt-stricken
• ऋणच्युतम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋण-च्युत (समास; च्युत < √च्यु (च्यवने))

• दिवोदासम्: Divodāsa
• दिवोदासम्: कर्म
• Type: Noun (proper)
• Root: दिवोदास (प्रातिपदिक; नाम)

• वध्र्यश्वाय: to Vadhryaśva
• वध्र्यश्वाय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper)
• Root: वध्र्यश्व (प्रातिपदिक; नाम)

• दाशुषे: to the worshipper/giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Participle (nominal)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त; √दाश्/√दंस् ‘to worship, give’)

• या: who (she)
• या: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शश्वन्तम्: everlasting, long-enduring
• शश्वन्तम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शश्वन्त् (प्रातिपदिक)

• आचखाद: has bitten/chewed up, devoured
• आचखाद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: खाद् (भक्षणे) with आ-

• अवसम्: help, protection
• अवसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• पणिम्: the Paṇi (niggard/demon-trader)
• पणिम्: कर्म (अपादेय/विनाश्य)
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• ता: those
• ता: कर्म (दात्राणि इति सह)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/thy
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दात्राणि: gifts
• दात्राणि: कर्म/उद्देश्य (स्तुत्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: दात्र (प्रातिपदिक; ‘gift’)

• तविषा: by (your) might
• तविषा: करण
• Type: Noun
• Root: तविषा (प्रातिपदिक)

• सरस्वति: O Sarasvatī
• सरस्वति: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक; देवी-नाम)