Rig Veda 4.54.3: Mandala 4, Sukta 54, Mantra 3

Sukta 4.54

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)

Devata: Savitṛ

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अचित्ती यच्चकृमा दैव्ये जने दीनैर्दक्षैः प्रभूती पूरुषत्वता । देवेषु च सवितर्मानुषेषु च त्वं नो अत्र सुवतादनागसः ॥

Transliteration

acittī yac cakṛmā daivye jane dīṇair dakṣaiḥ pra-bhūtī pūruṣatvatā | deveṣu ca savitar mānuṣeṣu ca tvaṃ no atra suvatād anāgasaḥ ||

Translation

దైవ జనంలో, మసకబారిన బుద్ధితో, క్షీణించిన సామర్థ్యాలతో, మానవ-స్థితి ఒత్తిడివల్ల మేము చేసిన ఏదైనా—ఓ సవితృ, దేవులలోనూ మనుష్యులలోనూ, ఇక్కడ మమ్మల్ని సుమార్గం వైపు ప్రేరేపించు; మమ్మల్ని నిరపరాధులుగా (అనాగస్) చేయు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अचि॑त्ती: non-perception, lack of understanding
• अचि॑त्ती: Kartā (वाक्ये कर्तृभावे—‘अचि॑त्ती’ इति भाववाचकः कर्तृस्थानी)
• Type: Noun
• Root: चेत् (√cit) / प्रातिपदिक: अ-चित्ति

• यत्: that which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• च॑कृ॒मा: we have done
• च॑कृ॒मा: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (√kṛ)

• दैव्ये॒: in the divine
• दैव्ये॒: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जने॑: among the people/folk
• जने॑: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• दी॒नैः: with feeble/poor
• दी॒नैः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)

• दक्षैः: with skills/abilities
• दक्षैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)

• प्रभू॑ती: abundance, power, prosperity
• प्रभू॑ती: Kartā (समुच्चित-कर्तृभावे)
• Type: Noun
• Root: प्र-भू (√bhū) → प्रभूति (प्रातिपदिक)

• पूरुष॒त्वता॑: by/with manliness, with human strength
• पूरुष॒त्वता॑: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: पूरुषत्व (प्रातिपदिक) + -वत्

• दे॒वेषु॑: among the gods
• दे॒वेषु॑: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सवित॒र्: O Savitar
• सवित॒र्: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• मानु॑षेषु: among humans
• मानु॑षेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)

• च॒: and
• च॒: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्

• नः: for us / of us
• नः: Sampradāna (हिते—‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अत्र॑: here
• अत्र॑: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र

• सुवता॒त्: impel, set in motion, grant
• सुवता॒त्: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: सु-वा (√vā ‘to blow/impel’ in causative sense) / √वन्?; पदरूप: सुवतात्

• अना॑गसः: sinless, guiltless
• अना॑गसः: Karma
• Type: Adjective
• Root: अन्-आगस् (प्रातिपदिक: अनागस्)