
Sukta 4.53
Savitṛ (Savitar)
ఈ సూక్తం సవితృను జాగృతికర్తగా ఆహ్వానిస్తుంది; ఆయన ముందుకు సాగుతున్న కాంతులు ఉపాసకుణ్ణి రక్షణలోకి, ఋత (సరైన క్రమం/నియమం) లోకి, అంతర్ముఖ స్పష్టతలోకి ఉద్ధరిస్తాయి. విశ్వనియమాలను అచ్యుతంగా పాలించే ఆయన అజేయ పరిపాలనను స్తుతిస్తుంది; సమస్త జీవులను ధారించే ఆయన విస్తరించిన భుజాలను ప్రశంసిస్తుంది. దిన–రాత్రి మరియు ఋతువుల చక్రం ద్వారా నివాస-వృద్ధి, పోషణ, సంతానం, ధనం పెరగాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantra 1
तद्देवस्य सवितुर्वार्यं महद्वृणीमहे असुरस्य प्रचेतसः । छर्दिर्येन दाशुषे यच्छति त्मना तन्नो महाँ उदयान्देवो अक्तुभिः ॥
మేము సవితృదేవుని ఆ పరమ, వరణీయ, మహత్తర మహిమను—ఆ అసుర (ప్రభు) ప్రచేతసుని మహిమను—వరిస్తాము; ఆయన తన స్వీయ ఆత్మశక్తితో దాతకు (యజమానునికి) ప్రసాదించే ఆ రక్షక ఆశ్రయాన్ని. ఆ మహానీయ దేవుడు అక్తుభిః—అగ్రసరించే కాంతులతో—మాకు ఉదయించి, మా సత్త్వాన్ని జాగృతం చేయుగాక.
Mantra 2
दिवो धर्ता भुवनस्य प्रजापतिः पिशङ्गं द्रापिं प्रति मुञ्चते कविः । विचक्षणः प्रथयन्नापृणन्नुर्वजीजनत्सविता सुम्नमुक्थ्यम् ॥
దివ్యలోక ధర్త, భువనస్య ప్రజాపతి—కవి సవితా—ముందుగా పిశంగ (తామ్రవర్ణ) ఆవరణాన్ని విడిచిపెడతాడు. ఆయన విచక్షణుడు; విస్తరింపజేస్తూ నింపుతూ ‘ఉరు’ (విశాలత) ను జన్మింపజేస్తాడు; అలాగే ఆత్మ యొక్క ఉక్థ్య (స్తుతి-యోగ్య) సుమ్నం—కల్యాణ-సంపదను—సృష్టిస్తాడు.
Mantra 3
आप्रा रजांसि दिव्यानि पार्थिवा श्लोकं देवः कृणुते स्वाय धर्मणे । प्र बाहू अस्राक्सविता सवीमनि निवेशयन्प्रसुवन्नक्तुभिर्जगत् ॥
ఆయన దివ్యమైనవీ, పార్థివమైనవీ అయిన రజాంసి (ప్రాంతాలు) అన్నిటినీ నింపాడు; దేవుడు తన స్వధర్మం (ఋత-నియమం) కోసం శ్లోకం—స్పష్ట ప్రకటన—చేస్తాడు. సవితా ‘సవీమన్’ (ప్రేరణ-క్రియ) లో తన బాహువులను విస్తరించాడు; అక్తుభిః (దీప్త దశలతో) జగత్తును నివేశింపజేస్తూ, ‘ప్రసువన్’—చలింపజేసి ప్రేరేపిస్తాడు.
Mantra 4
अदाभ्यो भुवनानि प्रचाकशद्व्रतानि देवः सविताभि रक्षते । प्रास्राग्बाहू भुवनस्य प्रजाभ्यो धृतव्रतो महो अज्मस्य राजति ॥
అదాభ్య (అజేయ) దేవుడు సవితా భువనాలను ప్రకాశింపజేస్తాడు; ఋత వ్రతాలను కాపాడుతాడు. భువనంలోని ప్రజల కొరకు తన బాహువులను విస్తరించాడు; ధృతవ్రతుడై, తన మహత్తరమైన, దూరవ్యాప్త గమన మహిమలో ప్రకాశిస్తాడు.
Mantra 5
त्रिरन्तरिक्षं सविता महित्वना त्री रजांसि परिभुस्त्रीणि रोचना । तिस्रो दिवः पृथिवीस्तिस्र इन्वति त्रिभिर्व्रतैरभि नो रक्षति त्मना ॥
మహిమచేత త్రివిధ సవితా అంతరిక్షాన్ని పరివ్యాప్తం చేస్తాడు; మూడు రజాంసులను, మూడు రోచనాలను అధిపత్యంగా వహిస్తాడు. మూడు ద్యౌఃలను, మూడు పృథివులను ప్రవర్తింపజేస్తాడు; త్రివిధ వ్రతాలతో తన స్వశక్తిచే మమ్మల్ని రక్షిస్తాడు.
Mantra 6
बृहत्सुम्नः प्रसवीता निवेशनो जगतः स्थातुरुभयस्य यो वशी । स नो देवः सविता शर्म यच्छत्वस्मे क्षयाय त्रिवरूथमंहसः ॥
బృహత్సుమ్నుడైన సవితా—ప్రసవితా, నివేశనుడు—జగత్తులో చలించేదీ నిలిచేదీ అయిన ఉభయానికీ వశుడు; ఆ దేవుడు మాకు శర్మం (శాంతి/ఆశ్రయం) ప్రసాదించుగాక, మాకొరకు క్షయ (నివాసం) అనుగ్రహించుగాక—త్రివరూథం—అంహస్ (క్లేశం/పాపం) నుండి సురక్షితం.
Mantra 7
आगन्देव ऋतुभिर्वर्धतु क्षयं दधातु नः सविता सुप्रजामिषम् । स नः क्षपाभिरहभिश्च जिन्वतु प्रजावन्तं रयिमस्मे समिन्वतु ॥
దేవుడు ఋతువులతో కలిసి వచ్చి మా నివాసాన్ని వృద్ధి చేయుగాక; సవితా మా లో సుప్రజను ప్రసాదించే, పోషక శక్తిని స్థాపించుగాక. రాత్రులచేతను పగళ్లచేతను ఆయన మమ్మల్ని ప్రేరేపించి బలపరచుగాక; సంతానవంతమైన ధనం—జీవనమూ వెలుగూ నిండిన పరిపూర్ణతను—మా లో సంపూర్ణంగా నింపుగాక.
Savitṛ is the divine Impeller—the solar power that awakens beings, sets life in motion, and upholds right order (ṛta). The hymn praises him as radiant, inviolable, and protective.
It asks for protective shelter, increase of one’s dwelling and strength, nourishing force rich in progeny, and enduring wealth—supported through the rhythms of seasons, nights, and days.
It is especially fitting at dawn or in morning fire rites, when the rising light symbolizes Savitṛ’s awakening power; it also suits prayers at seasonal changes for growth and well-being.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.