
Sukta 2.11
Gṛtsamada (Bhārgava)
Indra
Triṣṭubh (common for Indra hymns in Mandala 2; verse-level confirmation requires scan)
గృత్సమదుడు రచించిన ఈ ఇంద్ర స్తోత్రం, కవుల ప్రార్థనను వినమని, యజ్ఞానికి రమ్మని, తన పరాక్రమాన్ని బలపరిచే సోమాన్ని పానంచేయమని దేవుణ్ని ఆహ్వానిస్తుంది. ఇందులో ఇంద్రుణ్ని వీర దాతగా, రక్షకుడిగా స్తుతిస్తూ, ధనం, విజయం, అలాగే భాగ్యంలోని అగ్నికి కాలనిది (అదగ్ధ) అయిన వాటాను ప్రసాదించమని కోరుతుంది; అప్పుడు ఉపాసకులు సభలో ‘విస్తారమైన’ వాక్యాన్ని పలుకగలరు, బలమైన సంతానం మరియు సహాయక మిత్రులు కలుగుతారు.
Mantra 1
श्रुधी हवमिन्द्र मा रिषण्यः स्याम ते दावने वसूनाम् । इमा हि त्वामूर्जो वर्धयन्ति वसूयवः सिन्धवो न क्षरन्तः ॥
ఇంద్రా, మా హవం (ఆహ్వానం) వినుము; మాకు హాని చేయకుము. వసువుల (సమృద్ధుల) నీ దానానికి మేము యోగ్యులమగుదుము. ఎందుకంటే ఈ ఊర్జా (పోషణ-ప్రవాహాలు) నిన్ను వర్ధింపజేస్తున్నాయి—వసు (సత్య ధనం) కోరేవి—ఆగకుండా ప్రవహించే నదుల వలె.
Mantra 2
सृजो महीरिन्द्र या अपिन्वः परिष्ठिता अहिना शूर पूर्वीः । अमर्त्यं चिद्दासं मन्यमानमवाभिनदुक्थैर्वावृधानः ॥
శూర ఇంద్రా, పూర్వకాలం నుండి ఆపబడిన మహీ (విస్తారమైన) జల/శక్తి ప్రవాహాలు—అహి (సర్పం) చేత పరిష్ఠితమై ఉన్నవి—నీవు వాటిని విడుదల చేసితివి. తనను అమర్త్యుడని భావించిన దాసునికూడా నీవు కూలదోసితివి. స్తోత్రాలతో వృద్ధి పొందుతూ నీవు అడ్డంకిని ఛేదించుచున్నావు.
Mantra 3
उक्थेष्विन्नु शूर येषु चाकन्त्स्तोमेष्विन्द्र रुद्रियेषु च । तुभ्येदेता यासु मन्दसानः प्र वायवे सिस्रते न शुभ्राः ॥
హే శూరా! నీవు ఆనందించే ఆ ఉక్తాలలో—హే ఇంద్రా! ఆ స్తోమాలలోను రుద్రసమ ఉద్గారాలలోను—ఈ (ధారలు) నీ వైపే పరుగెత్తుతాయి; నీవు మందమానుడై (ఉల్లాసితుడై) వాటిని వాయు (ప్రాణ) కొరకు ప్రకాశించే ప్రవాహాల వలె ముందుకు ప్రవహింపజేస్తావు.
Mantra 4
शुभ्रं नु ते शुष्मं वर्धयन्तः शुभ्रं वज्रं बाह्वोर्दधानाः । शुभ्रस्त्वमिन्द्र वावृधानो अस्मे दासीर्विशः सूर्येण सह्याः ॥
మేము నీ ప్రకాశమయ శుష్మం (బలం) ను వృద్ధి చేస్తాము; నీ భుజాలలో ప్రకాశమయ వజ్రాన్ని ధరించినవాడవై. హే ఇంద్రా! నీవు ప్రకాశవంతుడవు, శక్తిలో వృద్ధిచెందుతున్నవాడవు. సత్య-సూర్యునిచే జయింపబడిన, తమసును సేవించే ప్రజలను మా అధీనంలో ఉంచుము.
Mantra 5
गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्स्वपीवृतं मायिनं क्षियन्तम् । उतो अपो द्यां तस्तभ्वांसमहन्नहिं शूर वीर्येण ॥
గుహలో నిహితమైన—గుప్తమైన, దాచబడిన—అప్సు (జల) లో ఆవరించబడి, కప్పబడిన—అక్కడ నివసించిన మాయిన్ (మాయాశక్తి) ను; మరియు హే శూరా! నీవు నీ వీర్యంతో అహి (సర్పం) ను హతమార్చి, జలాలను విముక్తం చేసి, ద్యౌ (ఆకాశం) ను స్థిరంగా నిలిపావు.
Mantra 6
स्तवा नु त इन्द्र पूर्व्या महान्युत स्तवाम नूतना कृतानि । स्तवा वज्रं बाह्वोरुशन्तं स्तवा हरी सूर्यस्य केतू ॥
ఇప్పుడు, ఓ ఇంద్రా, నీ పూర్వకాల మహత్తర పరాక్రమాలను మేము స్తుతిస్తున్నాము; అలాగే నీవు చేసిన నూతన కృతకర్మల్నీ స్తుతిస్తున్నాము. నీ భుజాలలో అభిలషితమైన వజ్రాన్ని స్తుతిస్తున్నాము; సూర్యస్య కేతు (దీప్త సంకేతాలు) అయిన నీ రెండు హరి అశ్వాలనూ స్తుతిస్తున్నాము.
Mantra 7
हरी नु त इन्द्र वाजयन्ता घृतश्चुतं स्वारमस्वार्ष्टाम् । वि समना भूमिरप्रथिष्टारंस्त पर्वतश्चित्सरिष्यन् ॥
ఇప్పుడు, ఓ ఇంద్రా, నీ రెండు హరి—వాజయంతా (విజయ-సమృద్ధిని కలిగించేవి)—ఘృత-చ్యుతమైన స్వార్ (ప్రకాశ-నాదం) ను ప్రవహింపజేశాయి. సమమైన భూమి విస్తరించింది; పర్వతమూ సైతం ప్రవహించబోయినట్లు కదిలింది—నీ బలం జగత్తును చలనం చేసినప్పుడు.
Mantra 8
नि पर्वतः साद्यप्रयुच्छन्त्सं मातृभिर्वावशानो अक्रान् । दूरे पारे वाणीं वर्धयन्त इन्द्रेषितां धमनिं पप्रथन्नि ॥
పర్వతం కింద కూర్చుంది; ఇక ఆపలేకపోయింది; మాతృభిః (మాతృగణం) తో కలిసి, ఉత్సుకతతోనూ ప్రేరణతోనూ అది కదిలింది. దూరంగా, అవతలి తీరంలో, వారు వాణీని వృద్ధి చేశారు; ఇంద్ర-ప్రేరితంగా వారు ధమనిన్ (ప్రాణ/ధార యొక్క నాడీ-మార్గం) ను విస్తరించి దృఢంగా స్థాపించారు.
Mantra 9
इन्द्रो महां सिन्धुमाशयानं मायाविनं वृत्रमस्फुरन्निः । अरेजेतां रोदसी भियाने कनिक्रदतो वृष्णो अस्य वज्रात् ॥
ఇంద్రుడు అణచి నిలిపివేయబడిన ఆ మహా సింధు-ప్రవాహాన్ని—మాయను నేయు వృత్రుణ్ని—వజ్రప్రహారంతో ఛేదించి బయటికి దూకించాడు. అతని వజ్రం విడిపడగానే, ఆ వృషభుడు (ఇంద్రుడు) పదేపదే గర్జించే ధ్వని విని భయపడిన ద్యావా-పృథివీ కంపించాయి.
Mantra 10
अरोरवीद्वृष्णो अस्य वज्रोऽमानुषं यन्मानुषो निजूर्वात् । नि मायिनो दानवस्य माया अपादयत्पपिवान्त्सुतस्य ॥
ఈ వృషభుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క వజ్రం గర్జించింది—అమానుష బలంతో—మానుష (శక్తి) క్షీణించే వేళ. పిండిన సోమాన్ని పానంచేసి, దానవుడైన మాయావి మోసగాడి మాయలను అతడు కూలదోశాడు.
Mantra 11
पिबापिबेदिन्द्र शूर सोमं मन्दन्तु त्वा मन्दिनः सुतासः । पृणन्तस्ते कुक्षी वर्धयन्त्वित्था सुतः पौर इन्द्रमाव ॥
పానంచేయి, అవును—పానంచేయి, హే శూర ఇంద్రా, సోమాన్ని; ఆనందింపజేసే ఈ సుతాసః (పిండిన సోమరసాలు) నిన్ను ఆనందింపజేయుగాక. నీ కుక్షిని నింపుతూ అవి నిన్ను వృద్ధిచేయుగాక—ఇట్లా పిండిన మధురరసం మా మానుష-నివాసానికి ఇంద్రుణ్ని ఆహ్వానిస్తుంది.
Mantra 12
त्वे इन्द्राप्यभूम विप्रा धियं वनेम ऋतया सपन्तः । अवस्यवो धीमहि प्रशस्तिं सद्यस्ते रायो दावने स्याम ॥
ఓ ఇంద్రా! నిన్నే మేము ఆశ్రయంగా పొందాము. ఋత మార్గంలో ముందుకు సాగుతూ, సోమాన్ని పిండే విప్రులమై మేము ప్రేరిత ధీ (దివ్య బుద్ధి)ని పొందుదుము. సహాయాన్ని కోరుతూ నీ ప్రశస్తిని ధ్యానిస్తాము—అప్పుడే నీ rāyas (సమృద్ధి) దానానికి తగినవారమగుదుము.
Mantra 13
स्याम ते त इन्द्र ये त ऊती अवस्यव ऊर्जं वर्धयन्तः । शुष्मिन्तमं यं चाकनाम देवास्मे रयिं रासि वीरवन्तम् ॥
ఓ ఇంద్రా! మేము నీ వారమగుదుము—నీ ūti (సహాయం) కోరుతూ, మా లోని ūrjas (శక్తి)ను పెంపొందించేవారమై. ఓ దేవా! మేము ఆనందింపజేయదలచిన పరమ śuṣmin (పరాక్రమశాలి) నీవే—మాకు వీరసంపన్న rayi (సంపద)ను ప్రసాదించు.
Mantra 14
रासि क्षयं रासि मित्रमस्मे रासि शर्ध इन्द्र मारुतं नः । सजोषसो ये च मन्दसानाः प्र वायवः पान्त्यग्रणीतिम् ॥
మాకు kṣaya (స్థిర నివాసం) ప్రసాదించు, మాకు mitra (మైత్రీ/సామరస్యం) ప్రసాదించు; ఓ ఇంద్రా! మాకు marut-śardha (మరుత్ గణం)ను దయచేయు. అలాగే sajoṣas (ఏకమనస్సుతో) ఆనందించే వారు—మా agraṇīti (నాయకత్వం)ను కాపాడుగాక; vāyavaḥ (ముందుకు నడిపే ప్రేరక శక్తులు) మార్గంలో ముందుకు వెళ్లి దానిని రక్షించుగాక.
Mantra 15
व्यन्त्विन्नु येषु मन्दसानस्तृपत्सोमं पाहि द्रह्यदिन्द्र । अस्मान्त्सु पृत्स्वा तरुत्रावर्धयो द्यां बृहद्भिरर्कैः ॥
నీవు ఉల్లసిస్తూ ఎదిరించే వారందరూ ఇప్పుడే చెదిరిపోవుగాక. హే ఇంద్రా, తృప్తిగా సోమాన్ని పానంచేసి ముందుకు సాగు. మా యుద్ధాలలో, హే తరుత్రా (రక్షకా), మమ్మల్ని సురక్షితంగా దాటించు; నీవు నీ మహత్తర అర్కైః (స్తుతిగీతాలతో) ద్యౌ (స్వర్గం)ను విశాలం చేశావు.
Mantra 16
बृहन्त इन्नु ये ते तरुत्रोक्थेभिर्वा सुम्नमाविवासान् । स्तृणानासो बर्हिः पस्त्यावत्त्वोता इदिन्द्र वाजमग्मन् ॥
హే తరుత్రా, స్తోత్రాలతో నీ సుమ్నం (కృప)ను పిలిచేవారు నిజంగా మహానుభావులు. ఇంటివలె అనుభూతితో బర్హి (యజ్ఞాసనం)ను పరచి, నీ ఆశ్రయంలో, హే ఇంద్రా, వారు వాజం (బల‑సమృద్ధి)ను పొందుతారు.
Mantra 17
उग्रेष्विन्नु शूर मन्दसानस्त्रिकद्रुकेषु पाहि सोममिन्द्र । प्रदोधुवच्छ्मश्रुषु प्रीणानो याहि हरिभ्यां सुतस्य पीतिम् ॥
హే శూరా, ఉగ్ర శక్తుల మధ్య ఇప్పుడు మందసా (ఉల్లాసంగా) ఉండి, హే ఇంద్రా, త్రికద్రుకేషు సోమాన్ని పానంచేయి. గడ్డంపై నురుగు మెరుస్తూ, ప్రీతితో, నీ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు)తో రా—సుత (పిండిన) సోమ పానార్థం.
Mantra 18
धिष्वा शवः शूर येन वृत्रमवाभिनद्दानुमौर्णवाभम् । अपावृणोर्ज्योतिरार्याय नि सव्यतः सादि दस्युरिन्द्र ॥
ఓ శూరా! నీలో ఆ శక్తిని స్థాపించు; దానితోనే నీవు వృత్రుడు—దాను, అడ్డంకిని నేసేవాడు—అతనిని చీల్చివేశావు. ఆర్యునికి జ్యోతిని నీవు వెలికి తెచ్చావు; దస్యుడు ఎడమవైపు కిందకు కూలిపోయాడు, ఓ ఇంద్రా.
Mantra 19
सनेम ये त ऊतिभिस्तरन्तो विश्वाः स्पृध आर्येण दस्यून् । अस्मभ्यं तत्त्वाष्ट्रं विश्वरूपमरन्धयः साख्यस्य त्रिताय ॥
నీ ఊతులతో దాటివెళ్లే మేము అన్ని పోరాటాలను అధిగమించి గెలవుదుముగాక; ఆర్య-తేజస్సుతో దస్యువులను జయించుదుముగాక. మా కొరకు నీవు త్వష్టృ యొక్క ఆ విశ్వరూప, తత్త్వ-నిర్మాణక శక్తిని వశపరచావు—త్రితతో సఖ్యత నిమిత్తం.
Mantra 20
अस्य सुवानस्य मन्दिनस्त्रितस्य न्यर्बुदं वावृधानो अस्तः । अवर्तयत्सूर्यो न चक्रं भिनद्वलमिन्द्रो अङ्गिरस्वान् ॥
ఈ సోమ-ప్రసవకుడు, మందితుడైన త్రితుని విషయమై ఇంద్రుడు, పెరుగుతున్న పరాక్రమంతో అర్బుదుని కూలదోశాడు. సూర్యుని వలె చక్రాన్ని ప్రవర్తింపజేశాడు; వలాన్ని చీల్చాడు—అంగిరసుల సహచరుడైన ఇంద్రుడు—దాగిన జ్యోతిని విముక్తం చేస్తూ.
Mantra 21
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ఇప్పుడే నిశ్చయంగా, ఓ ఇంద్రా, గాయకుడు ఎన్నుకున్న వరానికి ప్రతిగా నీ ఉదారమైన దక్షిణా దోహించబడుగాక. స్తోతృలకు శిక్షణనిచ్చి దానం ప్రసాదించు; మా భాగం దగ్ధమై పోకూడదు—సువీరులమై విధథ (సభ)లో ‘బృహత్’ అనే మహావాక్యాన్ని మేము పలుకుదుము.
The hymn asks Indra to hear the worshippers, come to the Soma sacrifice, become strong through the libations, and grant wealth, protection, and a secure share of fortune.
In Vedic ritual language, Soma is the power that ‘gladdens’ and increases Indra’s strength, so his drinking marks the moment he becomes ready to help and to give boons.
It is a closing blessing: “May we speak great, uplifting words in the assembly, and may we be rich in heroic strength (good offspring, courage, and capable allies).”
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.