Rig Veda 10.93.1: Mandala 10, Sukta 93, Mantra 1

Sukta 10.93

Devata: Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)

Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh not applicable; likely Triṣṭubh/related (needs verification for 10.93.1 specifically)

Samhita Patha (Devanagari)

महि द्यावापृथिवी भूतमुर्वी नारी यह्वी न रोदसी सदं नः । तेभिर्नः पातं सह्यस एभिर्नः पातं शूषणि ॥

Transliteration

mahi dyāvāpṛthivī bhūtam urvī nārī yahvī na rodasī sadam naḥ | tebhiḥ naḥ pātaṃ sahyasa ebhir naḥ pātaṃ śūṣaṇi ||

Translation

మహత్తరమయ్యాయి ద్యావా-పృథివీ—విస్తారమైనవి, మాతృస్వరూపమైనవి, బలవంతమైనవి—ఈ రెండు లోకాలు మా కొరకు నిత్యం. వీటిద్వారా మమ్మల్ని రక్షించండి, అధికబలంతో దాడిచేసే శక్తుల నుండి; వీటిద్వారా మమ్మల్ని రక్షించండి, దూసుకొచ్చే శూషణి (హింస) నుండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• महि: greatly, mightily
• महि: विशेषण (प्रमाण/परिमाण-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (प्रातिपदिक; अव्ययीभाव/क्रियाविशेषण) < PIE *megʰ-

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ (स्तुति-वाक्ये विषयः) / सम्बोध्य-देवते
• Type: Noun
• Root: द्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व समास; द्यौ/द्याव् + पृथिवी)

• भूतम्: become, come to be; existent
• भूतम्: विशेषण (द्यावापृथिव्योः)
• Type: Participle
• Root: भू (धातु) → भूत (कृदन्त, भूत-)

• उर्वी: broad, wide
• उर्वी: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• नारी: (as) two women
• नारी: विशेषण/उपमान
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)

• यह्वी: swift/impetuous, mighty
• यह्वी: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: यह्वी (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: सम्बन्धसूचक (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• रोदसी: the two worlds (heaven & earth)
• रोदसी: उपमान (द्यावापृथिव्योः) / विषयः
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-नित्य) < रुद्/रोदस्

• सदम्: always, continually
• सदम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सदम् (अव्यय) < सद्/सदस्

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (अस्माकम्) / लाभार्थ-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• तेभिः: with/by those
• तेभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नः: us
• नः: कर्म (रक्षणस्य) / रक्ष्यः
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• पातम्: protect (you two)!
• पातम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु ‘to protect’)

• सह्यसः: of greater strength, mightier
• सह्यसः: सम्बन्ध (गुण-सम्बन्धः; ‘of (your) greater might’)
• Type: Adjective
• Root: सह्यस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-विशेषण)

• एभिः: with/by these
• एभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम)

• नः: us
• नः: कर्म (रक्षणस्य) / रक्ष्यः
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• पातम्: protect (you two)!
• पातम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु ‘to protect’)

• शूषणि: in/against violence, in hostile assault
• शूषणि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: शूषणि (प्रातिपदिक; ‘violence/hostility’)