Rig Veda 10.85.26: Mandala 10, Sukta 85, Mantra 26

Sukta 10.85

Rishi: RV 10.85 wedding sequence

Devata: Pūṣan; Aśvins; household order (gṛha)

Chandas: Tr̥ṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

पूषा त्वेतो नयतु हस्तगृह्याश्विना त्वा प्र वहतां रथेन । गृहान्गच्छ गृहपत्नी यथासो वशिनी त्वं विदथमा वदासि ॥

Transliteration

pūṣā tveto nayatu hasta-gṛhyāśvinā tvā pra vahatāṃ rathena | gṛhān gaccha gṛhapatnī yathāso vaśinī tvaṃ vidatham ā vadāsi ||

Translation

పూషన్ నిన్ను ఇక్కడి నుండి ముందుకు నడిపించుగాక—చేతిని పట్టుకొని; అశ్వినౌ తమ రథముతో నిన్ను ముందుకు మోయుగాక. గృహానికి వెళ్లు; గృహపత్నిగా అయి, విడథ (సభ) లో స్వతంత్రమూ సమస్వర శక్తితో నీవు వాక్యము పలుకుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पूषा: Pūṣan (the god Pūṣan)
• पूषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक) / देवता-नाम

• त्वा: you (the bride)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एतः: this (one), here
• एतः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: एत (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)

• नयतु: may (he) lead
• नयतु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (नयति)

• हस्तगृह्या: to be taken by the hand; hand-led
• हस्तगृह्या: कर्म
• Type: Adjective
• Root: हस्त-गृह्य (समास; गृह्य < √ग्रह्)

• अश्विना: the two Aśvins
• अश्विना: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (देवता-द्विवचन-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• वहताम्: may the two carry/drive
• वहताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (वहति)

• रथेन: with a chariot
• रथेन: करण
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• गृहान्: homes; the house(s)
• गृहान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• गच्छ: go
• गच्छ: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (गच्छति)

• गृहपत्नी: (as) house-mistress
• गृहपत्नी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गृहपत्नी (समास-प्रातिपदिक; गृह + पत्नी)

• यथा: as, so that
• यथा: (उपमान/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (निपात)

• असौ: she/that one (i.e., you as that woman)
• असौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: असद्/असौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वशिनी: self-possessed; having mastery
• वशिनी: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: वशिनी (प्रातिपदिक; वश ‘control, will’)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विदथम्: assembly; ritual gathering
• विदथम्: अधिकरण (लक्ष्य-क्षेत्र: ‘in/at the assembly’—वेदिक प्रयोग में द्वितीया-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वदासि: you speak; you will speak
• वदासि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (वदति)